in someone else’s dream

Από το αναγνωστικό ημερολόγιο: οι δύο J.F. και το αουτσάιντερ, #3

2011-12-05T14:00:00.000+02:00

Κεφάλαιο 2ο: ο δεύτερος J.F.

Ναι, ξέρω, σα να έχει παρατραβήξει αυτό το πράμα με τα συγκεκριμένα ποστ, που σας τα σερβίρω με καθυστερήσεις, αλλά, ας πούμε, τα άστρα δεν είναι ευνοϊκά, ούτε οι συνθήκες της ζωής μου (για ράιτ, τώρα προσπαθώ να σας πείσω ότι έχω και ζωή), τα πράγματα τρέχουν και σε αναγκάζουν να τρέξεις κι εσύ ακόμα κι αν πιστεύεις ότι είσαι ακίνητος· είναι μέρες που στοχάζομαι (χαρ χαρ χαρ) για τη ματαιότητα των πάντων - εδώ ο κόσμος χάνεται, η χώρα είναι στη μηχανική υποστήριξη κι εγώ κάθομαι και σας αναλύω (ή νομίζω ότι σας αναλύω) περί λογοτεχνίας· γιατί; ποιος ο σκοπός; ποιο το όφελος; πόσο ακόμα ρε παιδί μου θα κοπανάς τα πληκτρολόγια φορ δε λοβ οβ δε γκέιμ, τη χρεοκοπία σου μέσα;

Από την άλλη, θα μου πείτε, σε έναν τέτοιο κόσμο είναι που θα αποδείξει η λογοτεχνία τη χρησιμότητά της, αν εντέλει έχει χρησιμότητα. Σ’ αυτόν τον μισοδιαλυμένο κόσμο των απολύσεων, των αλλεπάλληλων μειώσεων μισθών για τους πιο τυχερούς, στον κόσμο όπου ίσως θα μπορέσουμε να διαβάσουμε όσα βιβλία στοιβάξαμε στις βιβλιοθήκες μας αδιάβαστα επειδή, πια, δεν θα έχουμε άλλη επιλογή. (Σύμφωνα με κάποιους, αμέσως μετά την ανάγνωση τα βιβλία θα χρησιμοποιούνται ως καύσιμα σε αυτοσχέδια τζάκια.)

Αισιοδοξία. Χαρά κι αγάπη ολ δε γουέι. Ναι, στάνταρ. Κι έπειτα ξυπνήσαμε κι ήμασταν ξεσκέπαστοι και τριγύρω μας ένα πλήθος με ιατρικές μάσκες: σήμερα πεθαίνει-αύριο πεθαίνει. Γουατέβα, δεν ήρθατε εδώ για πολιτικές αναλύσεις ούτε για να μιζεριάσετε ακόμα περισσότερο. Ήρθατε για να διαβάσετε το τρίτο μέρος αυτής της σειράς ποστ. Θα το έχετε ρε.

[Για όσους συντονίστηκαν τώρα, o πρόλογος και o πρώτος J.F.]

Πριν τον δεύτερο J.F.: προσθήκες σχετικές με τον πρώτο

[Όπου η Μ. ανακαλύπτει περιχαρής ότι δεν είναι μόνη της σ’ αυτή τη δύσκολη ανηφορική πορεία προς τη λογοτεχνική αλήθεια (χρεώστε αυτή τη φράση σε εβδομάδες αντιβίωσης)· και όπου καταγράφονται μερικές ακόμα σκέψεις για τον Franzen και τον Wallace, και προστίθεται στην εξίσωση ο Jeffrey Eugenides]

Πριν από μερικές μέρες βρέθηκα να συζητάω με γουαλασιστή-πιντσονιστή και δεν συμμαζεύεται (ναι! υπάρχουν κι άλλοι! δεν είναι μόνο ο φανταστρουμφικά συνταρακτικός και θεσπέσιος Γ.), ο οποίος, παρότι εκτιμά το The Corrections -στο εξής C.- περισσότερο απ’ τη σκατόκαρδη γιορς τρούλι, συνόψισε εξαιρετικά το βασικότερο πρόβλημα που με εμποδίζει να συμμεριστώ την περί τον Franzen φρενίτιδα των καιρών μας: ο Franzen έχει καταλήξει να γράφει μιντλμπρόου, που από μόνο του δεν είναι, ίσως, πρόβλημα, αλλά μετατρέπεται σε τέτοιο όταν προσπαθεί να το θεμελιώσει θεωρητικά σαν χάιμπροου (μιλώντας για την ανάγκη επιστροφής της λογοτεχνίας στην ανθρωπιά που της στέρησε ο μεταμοντερνισμός) κι όταν ο λογοτεχνικός περίγυρος το υποδέχεται ως τέτοιο - πρόβλημα που επίσης μπορεί να διαγνωστεί σε άλλον εξέχοντα εκπρόσωπο αυτής της γενιάς, τον Jeffrey Eugenides. Σύμφωνα με τον συνομιλητή μου (και τουλάχιστον ως προς τον Eugenides, έχοντας διαβάσει, πλέον, και το The Marriage Plot -στο εξής M.P.-, τείνω να συμφωνήσω· για τον Franzen κρατάω μια επιφύλαξη μη έχοντας ολοκληρωμένη προσωπική άποψη για το μισοξεφυλλισμένο μονάχα Freedom -στο εξής F.- και μη έχοντας διαβάσει τα πρo C. έργα του), η μετατόπιση των δύο, τα αποτελέσματα της οποίας είναι περισσότερο ορατά στα τελευταία βιβλία τους, οφείλεται στη βαριά σκιά του David Foster Wallace: και οι τρεις ξεκίνησαν ως παιδιά του κλασικού αμερικάνικου τετρακέφαλου (Pynchon, DeLillo, Roth, McCarthy) και υποψήφιοι διάδοχοι, μόνο που για κακή τύχη όλων ο Wallace πρόλαβε από πολύ νωρίς να γράψει το μεταμοντέρνο του αριστούργημα (το Infinite Jest, στο εξής I.J.) και να κατσικωθεί μεγαλοπρεπώς στο θρόνο του μεταμοντερνισμού, με αποτέλεσμα οι άλλοι δύο να αναγκαστούν να οπισθοδρομήσουν προς έναν ρεαλισμό που προσιδιάζει στον 19ο αιώνα όχι επειδή τον θεωρούν αναγκαίο και κρίσιμο, αλλά επειδή απλώς αναγνωρίζουν ότι στο μεταμοντέρνο γήπεδο κυριαρχεί ο Wallace και ομολογούν είτε την αδυναμία τους, είτε την απροθυμία τους να τον νικήσουν στην έδρα του. Στα έργα που ακολούθησαν, υπό τη σκιά πάντα του I.J. -το C. για τον Franzen και το Middlesex [1], στο εξής M., για τον Eugenides- είναι ακόμα ορατή μια αμφιθυμία ως προς αυτήν την πορεία, η οποία πλέον ολοκληρώνεται με όχι ιδιαίτερα καλά αποτελέσματα στο F. και στο M.P.

Στο μεταξύ, ως γνωστόν, ο Wallace αυτοκτόνησε μην έχοντας ολοκληρώσει το μετά το I.J. μεγάλο έργο του, και τυλιγμένος τον μανδύα του θανάτου μετατράπηκε οριστικά σε μύθο και, για κάποιους, σε αγιογραφία, με όλα τα αρνητικά και υπερβολικά που αυτό συνεπάγεται. Το αν το Pale King -στο εξής P.K.- θα μπορούσε να ξεπεράσει το I.J. είναι ένα ερώτημα που εκ των πραγμάτων δεν γίνεται να απαντηθεί με ακρίβεια και σιγουριά: με βάση το υλικό, η γιορς τρούλι θεωρεί ότι θα μπορούσε, όμως αυτή είναι μια μη αποδείξιμη θεωρία (εξίσου καταδικασμένο να μείνει δίχως οριστική απάντηση είναι, νομίζω, και το ερώτημα του ακριβούς ρόλου που έπαιξε η δυσκολία ολοκλήρωσης του P.K. στην αυτοκτονία του Wallace). Το γεγονός είναι ότι και οι τρεις -ο Wallace, ο Franzen, ο Eugenides- βρέθηκαν, περίπου την ίδια εποχή και για διαφορετικούς λόγους ο καθένας, να μην μπορούν να προχωρήσουν ικανοποιητικά τη συγγραφή του επόμενου βιβλίου. Ο Wallace βγήκε εκτός μάχης με τραγικό τρόπο, κι αυτό φαίνεται να έπαιξε μεγάλο ρόλο στο πώς συνέχισαν οι άλλοι δύο: ο Franzen έχει πει ότι με τον θάνατο του Wallace άρχισε να γράφει πυρετωδώς -μπορεί κανείς να ισχυριστεί ότι αν ο Wallace δεν πέθαινε, δεν θα είχαμε το F., και είναι φανερό σ’ αυτό το πλαίσιο ότι το F. δεν είναι βιβλίο δεκαετίας τελικά-, κι όσο για τον Eugenides, το μόνο που χρειάζεται να ειπωθεί επ’ αυτού -πέραν του ότι με βάση το πώς είναι γραμμένο, όπως συμφώνησε κι ο συνομιλητής μου, δεν μπορεί ούτε κι αυτό να θεωρηθεί βιβλίο δεκαετίας, αφού μοιάζει να ολοκληρώθηκε πολύ πιο γρήγορα και πιο πρόχειρα- είναι το όνομα Leonard. Δηλαδή εντάξει, πρέπει να ειπωθούν μερικά πράγματα ακόμα, αλλά όλα αφορούν τον Leonard του M.P., και άρα τον David Foster Wallace: ο Leonard, για παράδειγμα, φοράει μπαντάνα [2], μασάει ταμπάκο, ονειρεύεται να γίνει επίθετο (όπως πιντσονικός, για παράδειγμα - το συγκεκριμένο απόσπασμα μυρίζει Wallace από μακριά), είναι μανιοκαταθλιπτικός και, σ’ ένα μέρος του βιβλίου που είναι, εμφανέστατα νομίζω, μια προσπάθεια -λογοτεχνικά απολύτως νόμιμη, να εξηγούμεθα- ευγενιδικής διαχείρισης γουαλασικού υλικού, επιδίδεται σε έναν εξαντλητικό μαραθώνιο αλλεπάλληλων τηλεφωνικών συνδιαλέξεων προσπαθώντας να κρατήσει τα κομμάτια του ενωμένα (The Depressed Person, ένιουαν;). Στο δημοτικό, θυμάμαι, σε τέτοιες περιπτώσεις ρωτούσαμε ρητορικά: Τι κάνει νιάου νιάου στα κεραμίδια;

Είτε δεχτούμε τη συγκεκριμένη ερμηνεία στην ολότητά της είτε όχι (και είναι πάντα μια θεωρία, φυσικά, δεν είμαστε στο μυαλό τους για να καταλάβουμε 100% τι γίνεται), αυτό που δεν μπορούμε να μην πάρουμε υπόψη μας είναι ότι ο ανταγωνισμός μεταξύ τους επέδρασε, έως έναν βαθμό τουλάχιστον, στη συγγραφική διαδρομή του καθενός (μαζί με το πλαίσιο που προσπάθησα να περιγράψω στα προηγούμενα ποστ). Δεν γράφεις μόνος σου, σε μια γυάλα: γράφεις σε ένα πολύπλοκο λογοτεχνικό περιβάλλον, στη σκιά των λογοτεχνικών σου πατεράδων, στη σκιά των συγχρόνων σου, και υπολογίζοντας, ταυτόχρονα, μέχρι που μπορεί να φτάσει η δική σου σκιά.

Ο δεύτερος J.F.

[Όπου συζητιέται η πιθανότητα ο Joshua Ferris να είναι ο χαμένος μικρός αδελφός του Jonathan Franzen· γίνεται η νιοστή αναφορά από το βήμα αυτού του τίμιου και σεπτού μπλογκ στη λίστα 20 under 40 του New Yorker· αναπτύσσεται η προβληματική ενός άντρα που ξεχύνεται στο δρόμο και περπατάει χωρίς σταματημό (ομοιότητες με τη μπλόγκερ που ανοίγει τον μπράουζερ και αρχίζει να γράφει χωρίς σταματημό είναι τυχαίες)]

[pic]

Μερικά βιβλία πιο πριν, είχα βρεθεί να διαβάζω το μυθιστόρημα ενός τύπου που θα μπορούσε, ενδεχομένως, να θεωρηθεί ο μικρός αδελφός του Franzen (έχω κολλήσει εδώ και βδομάδες στο ότι έχουν τα ίδια αρχικά -οι δύο J.F. του τίτλου του ποστ-, κι έχω την αίσθηση ότι φατσικά φέρνουν ο ένας του αλλουνού, με τον μικρό να δείχνει, κατά τη γνώμη της γιορς τρούλι τουλάχιστον, πιο χαριτωμένα νέρντι και λιγότερο δυσκοίλιος από τον Franzen, ο οποίος σε αρκετές φωτογραφίες του δείχνει σα να ποζάρει με Όλο το Βάρος της Ανθρώπινης Συνθήκης που Προσπαθεί να Αποτυπώσει ως Σοβαρός Συγγραφέας να του έχει κάτσει στις πλάτες [3]): το The Unnamed -στο εξής U.- του Joshua Ferris, του οποίου το οπισθόφυλλο μας καθησυχάζει ότι σύμφωνα με έναν τουλάχιστον κριτικό είναι εξίσου διαβαστερό με το C. (πράγμα που εμένα πάλι δεν με καθησύχασε -έχω κι ένα θέμα με το ρινταμπίλιτι τελευταία, έχω και τα νεύρα μου από τότε που γεννήθηκα-, αλλά τι να κάνουμε, όταν είσαι αμόρφωτη στρίγκλα συμβαίνουν τέτοια πράγματα, μαθαίνεις να ζεις με αυτά).

Ως αντιπρόταση, αν μπορεί να σταθεί, τέλος πάντων, ως τέτοια -πάντως δεν είναι αυτή η δική μου πρόθεση, του μπι όνεστ- στο C., το U. δεν είναι και τόσο αντί: είναι βιβλίο άλλου ενός λευκού μπρουκλινέζου, που αγνοημένο από την κριτική δεν τον λες - ο Ferris ήταν κι αυτός στον κατάλογο των 20 αξιοπρόσεκτων συγγραφέων κάτω των 40 ετών του New Yorker (κατάλογος που, τα έχουμε ξαναπεί νομίζω, προσπάθησε να εξασφαλίσει μια ποικιλομορφία ως προς το φύλο, τη φυλή, την εθνική καταγωγή αλλά δεν παύει, παρόλα αυτά, να κινδυνεύει να είναι μια αυτοεκπληρούμενη προφητεία, βασιζόμενος στο ήδη προβεβλημένο και γνωστό παρά ανακαλύπτοντας κάτι καινούργιο [4]) και ανήκει, τέλος πάντων, σε μια νεότερη γενιά συγγραφέων από τους οποίους αναμένεται ότι θα προκύψουν οι κυρίαρχες φωνές των επόμενων δεκαετιών - κοινώς, ο Ferris αυτή τη στιγμή είναι περίπου στην κατάσταση του Franzen όταν συμπεριλαμβανόταν στον κατάλογο του Granta το 1996 (στον οποίο, σημειωτέον, μπήκε με όπλο του τις μεταμοντέρνες αναζητήσεις που απαρνήθηκε στη συνέχεια), και απλώς αναμένεται ακόμα να ενθρονιστούν οριστικά οι συγγραφείς τους οποίους θα κληθεί να διαδεχτεί. Το βιβλίο του το διάβασα στο πλαίσιο της τάσης άι νιντ του νόου που με διακατέχει (παρότι γνωρίζω την απόλυτή της ματαιότητα, αφού ένας άνθρωπος είμαι, δεν υπάρχει περίπτωση, όσο και να διαβάσω, να αποκτήσω πλήρη γνώση των νέων αγγλόφωνων συγγραφέων) κι όχι λόγω της σύγκρισης με τον Franzen, καταλαβαίνω όμως ότι για αρκετό κόσμο αυτή η σημείωση στο οπισθόφυλλο μέτρησε [5] - ο εκδότης, πάντως, σίγουρα αυτήν την ελπίδα είχε όταν την συμπεριλάμβανε, προκρίνοντάς την, ίσως, από πιο ενδιαφέροντα -αλλά λιγότερο εμπορικά- στοιχεία του άρθρου από το οποίο προέρχεται. Συχνά τέτοιες συγκρίσεις στα μπλερμπ γίνονται με μεγάλες δόσεις υπερβολής και με τα μάτια στις πωλήσεις (αν διάβασες το C. και σου άρεσε, είναι πολύ πιθανό να τσιμπήσεις ένα βιβλίο που κυκλοφορεί με τη στάμπα του όμοιου με το C.) και, ως γνωστόν, με το που σκάσει μύτη ένα επιτυχημένο βιβλίο αρχίζουν να γεμίζουν τα ράφια με μιμητές και αυτοκόλλητα που προσπαθούν να εκμεταλλευτούν και την παραμικρή σχέση με το γκραν σουξέ της εποχής (χαρακτηριστικό παράδειγμα τα αποπαίδια του Λυκόφωτος και της Τριλογίας της Χιλιετίας)· έως ένα βαθμό, όμως, οι συγκρίσεις είναι αναπόφευκτες και χρήσιμες: στο κάτω-κάτω, όταν μιλάς για ένα βιβλίο, πρέπει και να το τοποθετήσεις κάπου - κι εφόσον πολύ σπάνια μπορεί ένα βιβλίο να χρεωθεί την ανακάλυψη του τροχού, αλλά ακόμα κι αυτά που θα τη χρεωθούν, βασίζονται σε λογοτεχνικά προηγούμενα, έστω γκρεμίζοντάς τα (κανένα βιβλίο δεν γράφεται στο κενό, κι αν ακόμα αυτό το βιβλίο είναι κάτι εντελώς καινούργιο, και πάλι για να μπορούμε να αναγνωρίσουμε το καινούργιο θα πρέπει να γνωρίζουμε το παλιό και να το αντιπαραθέσουμε με αυτό), θα πρέπει να δεχτούμε ότι κάθε βιβλίο μπορεί να τοποθετηθεί σε μια ορισμένη θέση σε σχέση ή σε αντιπαράθεση με άλλα. [6]

Όπως κι ο Franzen, έτσι κι ο Ferris τοποθετεί στο κέντρο του μυθιστορήματός του μια οικογένεια - αλλά μια οικογένεια ολιγοπληθέστερη και μάλλον λιγότερο πολύπλοκη ως προς τις συνδέσεις της και την ψυχοσύνθεση των μελών της από αυτήν του Franzen. Τρεις άνθρωποι όλοι κι όλοι: ο πατέρας και πρωταγωνιστής του μυθιστορήματος, εξαιρετικά πετυχημένος δικηγόρος που μπόρεσε πολύ γρήγορα να πάρει θέση συνεταίρου στη δικηγορική εταιρεία όπου εργάζεται, η σύζυγός του, που δουλεύει -χωρίς να υπάρχει οικονομική ανάγκη γι’ αυτό- μεσίτρια, και η έφηβη κόρη τους. Το ζευγάρι, εκτός από επιτυχημένο, είναι και αγαπημένο, και το μόνο πρόβλημα της οικογένειας θα μπορούσαν να είναι τα περιττά κιλά της κόρης (τι συμφορά, η κόρη μιας τέτοιας οικογένειας να είναι παχύσαρκη) και οι τυπικές δυσκολίες της εφηβείας της, αν δεν υπήρχε η κατάσταση του πατέρα που τα τσακίζει όλα: κατά καιρούς τον πιάνει μια ασυγκράτητη ορμή να περπατήσει. Παρατάει τα πάντα και φεύγει σε τεράστιους περιπάτους που τους ελέγχουν τα πόδια του και τα όρια της σωματικής του αντοχής και όχι το μυαλό του· η γυναίκα του είναι συνηθισμένη να βγαίνει με το αυτοκίνητο ψάχνοντάς τον, και να τον βρίσκει τελικά ξεπαγιασμένο από το κρύο, εξαντλημένο, να κοιμάται στους δρόμους κ.λπ. Είναι μια αρρώστια που δεν έχει όνομα ούτε γιατριά (αν και μάλλον έμπνευσή της είναι ένα υπαρκτό σύνδρομο), κι αυτό την κάνει ακόμα χειρότερη: το να γνωρίζεις την ασθένεια από την οποία πάσχεις είναι μια ελάχιστη έστω βεβαιότητα, σου δίνει μια πρόγνωση -είτε καλή, είτε κακή-, θεραπευτικές επιλογές κ.λπ., ο Ferris όμως στερεί από τον ήρωά του αυτή την πολυτέλεια. Οι γιατροί στους οποίους απευθύνεται δεν μπορούν να του πουν τίποτε για το πρόβλημά του - υποθέτουν μονάχα ότι πρόκειται για ασθένεια ψυχολογικής αιτιολογίας. Ο ίδιος αισθάνεται ότι το θέμα είναι καθαρά σωματικό - θέλει να είναι καθαρά σωματικό, ακριβώς για ν’ αποφύγει το στίγμα και τις λοιπές επιπλοκές της τρέλας (θα του ήταν σίγουρα πολύ πιο εύκολο να παρουσιάσει στους συνεταίρους του, για παράδειγμα, ένα σε εισαγωγικά νόμιμο ιατρικό πρόβλημα, παρά μια ψυχοπαθολογία, για να εξηγήσει τις εξαφανίσεις του), όμως η ιατρική δεν μπορεί να του προσφέρει αυτή την ανακούφιση. Ό,τι καταγράφεται στο βιβλίο είναι μια καθοδική πορεία αποδιοργάνωσης της όποιας ευτυχίας και ισορροπίας καθώς ο άντρας πρέπει να συνεχίσει τη ζωή του έχοντας διαρκώς υπόψη την πραγματικότητα αυτής της ανώνυμης αρρώστιας που μπορεί σε ανύποπτο χρόνο να τον σπρώξει έξω από το γραφείο του στη μέση μιας συζήτησης ή ακόμα κι από το συζυγικό κρεβάτι του καταμεσίς της νύχτας.

Το βασικό παράδοξο, δηλαδή, του Ferris εδώ, πέρα από την άγνωστη ασθένεια -που μπορεί κανείς να τη διαβάσει είτε σαν σύμβολο, είτε σαν ρεαλιστικότατη (στο πλαίσιο του συγκεκριμένου μυθιστορήματος, πάντα· η πραγματική πραγματικότητα είναι άλλο πράγμα) κυριολεξία- είναι ότι η φυγή του ήρωα δεν εξηγείται με τους όρους που θα περίμενε κανένας: ο ήρωας δεν φεύγει από μια ζωή που δεν τον καλύπτει αναζητώντας μια καλύτερη τύχη, μια άλλη ζωή· δεν φεύγει προς πραγματοποίηση των ανεκπλήρωτων ονείρων του, αλλά φεύγει από το ίδιο του το εκπληρωμένο όνειρο· συνακόλουθα, δεν φεύγει από μια ζωή συμβιβασμού αλλά προσπαθεί να την επιτύχει: μεγάλο μέρος του βιβλίου είναι αφιερωμένο στην προσπάθεια του ζευγαριού να ζήσει, παρόλα αυτά, να εξασφαλίσει μια όσο το δυνατόν καλύτερη ζωή υπό τις συγκεκριμένες συνθήκες. (Κι ενώ ένας τέτοιος συμβιβασμός σε μια άλλη αφήγηση θα ερμηνευόταν ως αποτυχία, εδώ θα πρέπει να θεωρηθεί επιτυχία.) Οι συμβιβασμοί, φυσικά, είναι εύθραυστοι και πάντα υπό την απειλή της επόμενης φυγής: ό,τι νομίζουν οι άνθρωποι ότι μπορεί να καταφέρουν, συχνά το χάνουν επειδή τα σώματά τους δεν συνεργάζονται. Το μέλλον δεν εξαρτάται μονάχα από τη θέληση, αλλά κι από τη βιολογία σου. Κι αν η κατάσταση του ήρωα δεν είναι τόσο πιστευτή, ίσως, αυτή η πραγματικότητα είναι - όπως κι ο τρόπος που προσπαθεί διαρκώς να ανασυσταθεί, να διεκδικήσει έναν νέο τρόπο να υπάρχει παρόλα αυτά, η σχέση του με τη γυναίκα του, αγώνας που μέσα στην ανθρωπιά του αποτελεί το βασικότερο, νομίζω, πλεονέκτημα του U.

Η ακατονόμαστη κι άγνωστη αρρώστια του ήρωα (παραδόξως ή όχι και τόσο) γίνεται τελικά πολύ πιο πιστευτή ως προς τις συνέπειές της σε σχέση με την απόλυτα βασισμένη στο πραγματικό αρρώστια του μπαμπά Lambert στο C., κι αυτό, κατά τη γνώμη μου τουλάχιστον, είναι το βασικότερο σημείο σύγκρισης των δύο βιβλίων (και το βασικό ενοποιητικό στοιχείο και των τριών βιβλίων για τα οποία γίνεται λόγος σ’ αυτά τα ποστ - ναι, ξέρω, δεν έχω αναφέρει ακόμα το τρίτο, σας το φυλάω για σουρπρίζ, μέχρι τότε μπορείτε να ρίξετε τις μαντεψιές σας στα σχόλια, μέσα θα πέσετε θαρρώ, δεν είμαι τόσο αμπρεντίκταμπολ), αφού κατά τα άλλα, οι φιλοδοξίες είναι διαφορετικές και η προσπάθεια για την επίτευξή τους επίσης· ήδη από τον αριθμό των σελίδων, αντιλαμβάνεται κανείς ότι το βιβλίο του Ferris είναι αρκετά πιο μετρημένο [7], και, κρίνοντας ως προς το βασικότερο -το ίδιο το περιεχόμενο- μιλάμε περισσότερο για ένα βιβλίο δωματίου, παρά ένα βιβλίο ανοιχτών οριζόντων (ας ξεγελάει η περιπλάνηση του ήρωα έξω), σε αντίθεση με τη φιλοδοξία ενός Franzen στο C. Ο Ferris μοιάζει να αναγνωρίζει ότι δεν γίνεται να μιλήσει για όλα, ότι επιβάλλεται να μιλήσει μόνο για όσα έχουν νόημα σε σχέση με τη βασική του προβληματική - ή ίσως να φοβάται να το κάνει, όπως και να έχει όμως, αυτό τον σώζει από αρκετές κακοτοπιές.

Ολ ιν ολ, το βιβλίο δεν φωνάζει ότι έχει γραφτεί για να συμπεριληφθεί στους διεκδικητές του τίτλου Μεγάλο Αμερικάνικο Μυθιστόρημα (αν κάποιος προσπαθήσει να του αποδώσει τον τίτλο -γιατί το ότι η Μ. εκφράζει τις αντιρρήσεις της για τον όρο Μεγάλο Αμερικάνικο Μυθιστόρημα δεν σημαίνει ότι ο όρος θα εξαλειφθεί ξαφνικά- το κάνει με δική του ευθύνη και μάλλον πιστεύει υπερβολικά στον Ferris ή, όπως έχει συμβεί πολλές φορές στο παρελθόν κι εξακολουθεί να συμβαίνει, βιάζεται διαολεμένα πολύ να ανακηρύξει τον επόμενο Μεσσία της βορειοαμερικάνικης λογοτεχνίας [8]), δεν φωνάζει καν ότι έχει γραφτεί προσπαθώντας να αποτελέσει το επόμενο ευπώλητο λογοτεχνικό κομοδίνο (αν και θα μπορούσε, κατά τη γνώμη μου, να είναι αρκετές σελίδες λεπτότερο).

Να σημειωθεί ότι ο Ferris δεν είναι στιλίστας ή τέλος πάντων δεν θα μπορούσε να χαρακτηριστεί στιλίστας με βάση αυτό το βιβλίο - αρκετές προτάσεις, για παράδειγμα, είναι ατσούμπαλες, χωρίς να συντρέχει κάποιος λογοτεχνικός λόγος για να είναι: πρόκειται, νομίζω, για συγγραφική αδεξιότητα, κι όχι για λογοτεχνική επιδίωξη. Άλλο στοιχείο που θα μπορούσε να θεωρηθεί έλλειψη του βιβλίου είναι ότι μοιάζει ανολοκλήρωτο: για παράδειγμα, η δευτερεύουσα ιστορία ενός πελάτη του ήρωα, η υπόθεση του οποίου πηγαίνει κατά διαόλου αφού, εξαιτίας της ασθένειάς του, ο ήρωας δεν μπορεί να τη διαχειριστεί σωστά και να εκμεταλλευτεί κάποια στοιχεία που βρίσκονται στο δρόμο του, δεν κλείνει οριστικά (και το κλείσιμο, έχω ξαναπεί και δεν χρειαζόταν βέβαια να το διαβάσετε από εμένα για να το μάθετε, θεωρείται βασικό στοιχείο στη λογοτεχνία, ίσως επειδή ακριβώς απουσιάζει από τη ζωή)· για μένα αυτό δεν μπορεί να καταχωρηθεί στα αρνητικά, αφού είναι απολύτως συμβατό με την κατάσταση του ήρωα κι αναμενόμενο με βάση το πλαίσιο που αυτή θέτει: ένα πλαίσιο εντός του οποίου η ζωή γίνεται μια συλλογή από αποσπάσματα, τοπία που κοιτάζεις από παράθυρα του τρένου να εξαφανίζονται. Μπορεί στην επιστροφή να τα ξαναδείς, αλλά δεν είναι ακριβώς τα ίδια - κι ίσως αυτή τη φορά να μην τα προσέξεις καν ή να ανακαλύψεις ότι στην πραγματικότητα δεν επιστρέφεις σε αυτά.

Συνολικά, το βιβλίο είναι καλό, αλλά ως εκεί. Απέχει πολύ από το να είναι αριστούργημα, και κατά τη γνώμη μου δείχνει έναν συγγραφέα που το ψάχνει ακόμα χωρίς να το βρίσκει ακριβώς (η διαφορά είναι ότι ακόμα είναι νέος, δεν κυκλοφορεί σε συσκευασία ιερής αγελάδας, άρα μπορείς να επισημάνεις τη διαφωνία σου χωρίς να σου επιτεθούν ορδές γκρούπι). Το οποίο δεν είναι απαραιτήτως κακό: ο Ferris είναι ακόμα νέος, αυτό είναι μόλις το δεύτερο βιβλίο του, και, ακόμα κι αν άλλοι συνομήλικοί του έχουν κατορθώσει ήδη να παραδώσουν άρτια βιβλία, τίποτα δεν τον εμποδίζει να παραδώσει τα δικά του άρτια βιβλία στο μέλλον (και τίποτα δεν προδικάζει ότι θα τα γράψει, ή ότι οι συνομήλικοί του θα καταφέρουν να ξαναγράψουν κάτι εξίσου άρτιο, φορ δατ μάτερ)· το κρίσιμο τρίτο βιβλίο (αυτό που απογείωσε τον Franzen· αυτό που μοιάζει να προσπαθεί να αποφύγει ο Foer, είτε με διαδρομές προς το νονφίξιον -το συγκινητικό και για κάποιους λάιφ-τσέιντζινκ Eating Animals- είτε με συμβολική πατροκτονία μέσω χαρτοκοπτικής -το πανέμορφο, αλλά ως αντικείμενο ανώτερο του περιεχομένου Tree of Codes) είναι μπροστά του.

Τα υπόλοιπα η Μ. θα τα αναλύσει εξαντλητικά στο τελευταίο μέρος αυτής της ακαταμάχητα, αδιαμφισβήτητα και συγκλονιστικά επικής σειράς ποστ, όταν επιτέλους θα μιλήσει για ένα βιβλίο που αγάπησε.

Γιατί ακόμα κι αυτή έχει αισθήματα, γαμώτι.

Δε βέρντικτ:

NOTES & ERRATA

[1] Οι αναγνώστες του μπλογκ ίσως θυμάστε ότι η γιορς τρούλι συμπεριέλαβε το M. στο προσωπικό της μπεστ οβ της προηγούμενης δεκαετίας· το Μ. ήταν, άλλωστε, ένα από τα βιβλία που βρέθηκαν στην αφετηρία της προσπάθειάς της να διαβάσει πιο σοβαρά κ.λπ. (Όπως υπονόησα στο σχετικό κείμενο, και το C. θα μπορούσε να είχε πάρει μια τέτοια θέση αν το είχα διαβάσει εκείνη την εποχή· η σημασία ορισμένων βιβλίων για τον αναγνώστη κρίνεται και από το σημείο της αναγνωστικής του διαδρομής στο οποίο τα συναντά.) Πιθανόν αν ξαναδιάβαζα το M. σήμερα να μην το εκτιμούσα εξίσου· για να είμαι ειλικρινής, δεν αισθάνομαι έτοιμη να το αποκαθηλώσω οπότε λέω να το αποφύγω προς το παρόν.
[2] Αρχικά ο Eugenides προσπάθησε να πείσει ότι η μπαντάνα δεν παραπέμπει στον David Foster Wallace, αλλά στον Axl Rose, και γενικά προσπάθησε να πείσει ότι ο Leonard δεν είναι μια μυθοπλαστική επεξεργασία του DFW. Εντέλει, όμως, αναγκάστηκε, διστακτικά έστω, να παραδεχτεί τα αυτονόητα. Μου είναι λίγο δύσκολο να καταλάβω την αρχική του άρνηση, για να είμαι ειλικρινής: δεν είναι ότι έκλεψε -όπως κάθε συγγραφέας, νομίζω, κάνει- χαρακτηριστικά από τον φίλο του τον Μήτσο και αρνείται ότι τα έκλεψε για να τον αφήσει, επιτέλους, στην ησυχία του, ούτε ότι προσπαθεί να αποφύγει την αδιάκριτη και κατά τη γνώμη μου ανούσια ερώτηση περί αυτοβιογράφησης.
[3] Το οποίο, φυσικά, για να ξαναματαθυμίσουμε τα αυτονόητα, ουδεμία σχέση έχει με τη συγγραφική του ικανότητα - φορ ολ άι νόου, θα μπορούσε να έχει πρόσωπο σαύρας και να είναι υπέροχος γραφιάς, θα μπορούσε επίσης να έχει πρόσωπο φωτομοντέλου και να είναι απαίσιος γραφιάς· η φάτσα του συγγραφέα συμμετέχει στο μύθο του, όχι στο έργο του.
[4] Ο συγκεκριμένος κατάλογος, όπως και άλλες αντίστοιχες λίστες, νομίζω πρέπει να θεωρείται ενδεικτικός κι όχι απόλυτη καταγραφή των πιο άξιων· ας πούμε ότι στην ιδανική περίπτωση τέτοιες λίστες αποτελούν ένα είδος ενημερωμένου στοιχήματος: βλέπεις τι υποσχέσεις αφήνει το έργο καθενός, τι δυνατότητες φανερώνει, και κάνεις μια πρόβλεψη που μπορεί να δικαιωθεί, μπορεί και όχι· επιπλέον, εδώ υπάρχει και τουλάχιστον άλλη μια μεταβλητή που διαμορφώνει την επιλογή και δεν έχει σχέση με την αξία του καθενός, αφού είναι γνωστό ότι το New Yorker συμπεριέλαβε στον κατάλογο συγγραφείς που τη δεδομένη στιγμή είχαν καινούργιο υλικό να παρουσιάσουν.
[5] Σημειώνοντας τα αυτονόητα για νιοστή φορά, προφανώς δεν υποτιμώ τους αναγνώστες που διαβάζουν μπλερμπς και τσιμπάνε με τις συγκρίσεις τους: η γιορς τρούλι εξάλλου ανήκει σε αυτή την κατηγορία - για παράδειγμα, αν δει το όνομα του Auster σε μπλερμπ, κατά πάσα πιθανότητα θα αγοράσει το βιβλίο. Έστω για να πει Tι μαλακία έγραψε ο άλλος, πώς τόλμησε να αναφέρει το όνομα του Auster επί ματαίω κ.λπ.
[6] Όλα αυτά, φυσικά, έχοντας στο μυαλό μας ότι α) το πώς θα γίνει η σύγκριση δεν έχει πάντα να κάνει με τις προθέσεις του συγγραφέα ή τέλος πάντων αυτό που ο ίδιος αναγνωρίζει ως πλαίσιο του βιβλίου - στην προκειμένη περίπτωση, θα μπορούσε (έστω θεωρητικά) ο Ferris να μην έχει καν διαβάσει το C. ή να μην ξεκίνησε να γράφει το U. ως βιβλίο που πρέπει να τοποθετηθεί σε σχέση με τo C., και β) αυτές οι συγκρίσεις υπόκεινται σε έλεγχο κι εξαρτιώνται από τη σχέση που έχει με τη λογοτεχνία αυτός που τις κάνει: η Μ., που δεν έχει και τόση γνώση για την επιστημονική φαντασία και το φάνταζι, δύσκολα μπορεί να τοποθετήσει, π.χ., τον China Miéville σε σχέση με την ζανρ οικογένειά του, διότι δεν την έχει διαβάσει αρκετά· οι όποιες συγκρίσεις κάνει θα γίνονται με τα βιβλία που έχει ήδη διαβάσει και ως εκ τούτου μπορεί να είναι άστοχες ή ανεπαρκείς ή -στην καλύτερη, ίσως, περίπτωση- παράδοξες στα μάτια ενός αφοσιωμένου αναγνώστη του είδους. Αυτή η εξάρτηση της σύγκρισης από το λογοτεχνικό πεδίο εντός του οποίου κινείται αυτός που την κάνει εξηγεί, εν μέρει έστω, και τις διαφορετικές κρίσεις και συγκρίσεις που γίνονται από διαφορετικούς ανθρώπους για το ίδιο βιβλίο. Άλλος το συγκρίνει με το C., άλλος με το τάδε, κι άλλος ενδεχομένως να ομολογεί πλήρη αδυναμία να κατηγοριοποιήσει αυτό που διάβασε, εφόσον δεν μπορεί να αναγνωρίσει τις αναφορές του κ.λπ. (Συνήθως αυτό σημαίνει ότι ο κριτής δεν έχει διαβάσει αντίστοιχα βιβλία, κι όχι ότι δεν έχουν γραφτεί.)
[7] Φυσικά ο αριθμός των σελίδων είναι ένα διόλου ασφαλές κριτήριο για τις φιλοδοξίες ενός βιβλίου, οπότε εδώ χρησιμοποιείται εντελώς ενδεικτικά: θυμηθείτε ότι πολλά ευπώλητα είναι κομοδίνα - βεβαίως, εύκολα γεμίζει κανείς εξακόσιες τόσες σελίδες με αποσιωπητικά, θαυμαστικά, κλισέ και φλυαρίες. Όμως έχω έναν ακόμα λόγο που αναφέρομαι στον αριθμό των σελίδων εδώ: χωρίς να υποτιμώ καθόλου τα μυθιστορήματα-ποταμούς ενός Pynchon ή ενός Wallace, ας πούμε -και πώς θα μπορούσα άλλωστε-, έχω μια αίσθηση ότι υπάρχει μια τάση να χρησιμοποιείται το μέγεθος από μόνο του σαν κριτήριο για το μεταφορικό μέγεθος ενός βιβλίου, υποτιμώντας πιο ολιγοσέλιδες, λιγότερο πληθωρικές, καταθέσεις, και, από τη συγγραφική πλευρά, το μέγεθος να γίνεται σχεδόν αυτοσκοπός.
[8] Υποψιάζομαι, για παράδειγμα, ότι πολλές από τις υπερβολές που γράφτηκαν για τον Jonathan Safran Foer (παρά την αγάπη που είναι γνωστό τοις πάσι ότι του τρέφω) οφείλονται ακριβώς σε αυτήν την ψυχαναγκαστική αναζήτηση του επόμενου Μεγάλου Αμερικάνικου Μυθιστορήματος, του επόμενου Μεσσία.

It has begun

2011-11-25T11:53:00.001+02:00

Φρέσκια και λαχταριστή, η ελληνική έκδοση του Oblivion του David Foster Wallace, σε μετάφραση του Γιάννου Πολυκανδριώτη. Εμπρός, πιπλ, για τον πολιτισμό, τον αθλητισμό, τον ολυμπισμό, τη φουκαριάρα τη μάνα σας, τον γάτο σας τον Μίμη - για την αγάπη της λογοτεχνίας επιτέλους.

A call to arms

2011-11-22T12:51:00.001+02:00

[Οι δυνάμεις του σκότους που προσπαθούν να κρατήσουν το φανταστρουμφικό τρίτο ποστ της επικά γαμάτης και ανερυθρίαστα ρηξικέλευθης σειράς ποστ Οι δύο J.F. και το ~~αλτσχάιμερ~~, συγνώμη, αουτσάιντερ, θα ηττηθούν εντέλει, μπορείτε να είστε σίγουροι λέμε, κάτι διορθωσούλες ακόμα και θα το δημοσιεύσω, αμέ. Μέχρι τότε, χίαρ αρ σαμ σάινι θινγκς για να σας βοηθήσουν να αντέξετε το σασπένς.]

Breath as Inherent Vice (το κείμενο στα ελληνικά εδώ)

Explaining the Kindle to Dickens (pic)

Five years ago, a relatively unknown (and unhinged) director began one of the wildest experiments in film history. Armed with total creative control, he invaded a Ukrainian city, marshaled a cast of thousands and thousands, and constructed a totalitarian society in which the cameras are always rolling and the actors never go home: The Movie Set That Ate Itself (pic)

Το λεπτότερο σπίτι του κόσμου προορίζεται για τον συγγραφέα Etgar Keret (pic)

Grant Snider, Literary Devices (pic - via)

Πίσω από τον καθρέφτη του Murakami [μάσιβ σπόιλερ αλέρτ]

+το σάουντρακ:

Irina Werning, Back to the Future II (pic, pic)

Slinkachu, Scars (pic)

Η ελληνική μετάφραση του 2666 έρχεται - η ιερή αποστολή μας ξεκινά - εμπρός να σκορπίσουμε στον κόσμο την κατά Roberto Bolaño Αποκάλυψη - άνθρωπο τον άνθρωπο, γειτονιά τη γειτονιά (μην ανησυχείτε, ζανταρκισμός ονομάζεται το σύνδρομο, περνάει με πολλά υγρά και κρύες κομπρέσες)

Ain’t nothing but a movie: A short animated film inspired by Roberto Bolaño’s “The Colonel’s Son”. Published in Granta magazine 117: HORROR. Created by Jocabola, Owen Freeman, David Bonas and Sorgerune.

NUDE IN YOUR HOT TUB, FACING THE ABYSS (A LITERARY MANIFESTO AFTER THE END OF LITERATURE AND MANIFESTOS): Lars Iyer on Roberto Bolaño’s The Savage Detectives (via)

Έρχεται, όμως, και η ελληνική μετάφραση του Oblivion - εμπρός, φανταστρουμφικοί μου αναγνώστες, για τη διάδοση του γουαλασισμού - άνθρωπο τον άνθρωπο, γειτονιά τη γειτονιά (μην ανησυχείτε, ζανταρκισμός ονομάζεται το σύνδρομο, περνάει με πολλά υγρά και κρύες κομπρέσες)

The David Foster Wallace Audio Project

Cats hate reading

Default

2011-10-25T12:27:00.000+03:00

[This land was made for you and me]

Thirteen Observations made by Lemony Snicket while watching Occupy Wall Street from a Discreet Distance
1. If you work hard, and become successful, it does not necessarily mean you are successful because you worked hard, just as if you are tall with long hair it doesn’t mean you would be a midget if you were bald.
2. “Fortune” is a word for having a lot of money and for having a lot of luck, but that does not mean the word has two definitions.
3. Money is like a child—rarely unaccompanied. When it disappears, look to those who were supposed to be keeping an eye on it while you were at the grocery store. You might also look for someone who has a lot of extra children sitting around, with long, suspicious explanations for how they got there.
4. People who say money doesn’t matter are like people who say cake doesn’t matter—it’s probably because they’ve already had a few slices.
5. There may not be a reason to share your cake. It is, after all, yours. You probably baked it yourself, in an oven of your own construction with ingredients you harvested yourself. It may be possible to keep your entire cake while explaining to any nearby hungry people just how reasonable you are.
6. Nobody wants to fall into a safety net, because it means the structure in which they’ve been living is in a state of collapse and they have no choice but to tumble downwards. However, it beats the alternative.
7. Someone feeling wronged is like someone feeling thirsty. Don’t tell them they aren’t. Sit with them and have a drink.
8. Don’t ask yourself if something is fair. Ask someone else—a stranger in the street, for example.
9. People gathering in the streets feeling wronged tend to be loud, as it is difficult to make oneself heard on the other side of an impressive edifice.
10. It is not always the job of people shouting outside impressive buildings to solve problems. It is often the job of the people inside, who have paper, pens, desks, and an impressive view.
11. Historically, a story about people inside impressive buildings ignoring or even taunting people standing outside shouting at them turns out to be a story with an unhappy ending.
12. If you have a large crowd shouting outside your building, there might not be room for a safety net if you’re the one tumbling down when it collapses.
13. 99 percent is a very large percentage. For instance, easily 99 percent of people want a roof over their heads, food on their tables, and the occasional slice of cake for dessert. Surely an arrangement can be made with that niggling 1 percent who disagree.

Laura Miller vs. Victor LaValle

[Ιconic photographer Barry Feinstein passes away, aged 80]

[Απόσπασμα από το Goliath του Tom Gauld]

[The Vallard Atlas]

[Forever Alone: A One Man Village in Greece]

[Nowhere Man]

[Nusrat Fateh Ali Khan]

Did We Ever Stop Being Postmodern?

[American Inferno]

I slept at my boyfriend’s house every night for the first two years we dated, but I didn’t move a single piece of my clothing, a single sock or pair of underwear, over to his place. Which meant I would wear the same clothes for many days, until I found a moment to go back to my squalid little cave, a few blocks away. After I changed into clean clothes I’d walk around in a trance, mesmerized by this time capsule of my life before him. Everything was just as I’d left it. Certain lotions and shampoos had separated into waxy layers, but in the bathroom drawer there were still the extra-extra-large condoms from the previous boyfriend, with whom intercourse had been painful. I had thrown away some foods, but the nonperishables, the great northern beans and the cinnamon and the rice, all waited for the day when I would remember who I really was, a woman alone, and come home and soak some beans. When I finally put my clothes in black plastic bags and drove them over to his house, it was with a sort of daredevil spirit—the same way I had cut off all my hair in high school, or dropped out of college. It was impetuous, sure to end in disaster, but fuck it.

I’ve now lived in the boyfriend’s house for four years (not including the two years I lived there without my clothes), and we’re married, so I’ve come to think of it as my house. Almost. I still pay rent on the little cave and almost everything I own is still there, just as it was. I only threw out the extra-extra-large condoms last month, after trying hard to think of a scenario in which I could safely give them to a large-penised homeless person. I kept the house because the rent is cheap and I write there; it’s become my office. And the great northern beans, the cinnamon, and the rice keep the light on for me, should anything go horribly wrong, or should I come to my senses and reclaim my position as the most alone person who ever existed.

Miranda July, It Chooses You

[O Haruki Murakami στη γραμμή του τερματισμού του Μαραθώνιου της Νέας Υόρκης το 1991]

The Fierce Imagination of Haruki Murakami

[Installation by Pilar Albarracin | Photo source & credits]

[Allan Kausch, War Is a Verb]

ATTEMPTED FAX COVER SHEET

From: David Wallace
To: Joel Lovell, Harper's [redacted] (Office [redacted])

This is pretty much the best I can do, I think. I feel shitty sticking a lot of what you wanted in FN’s, but I didn’t see any work to work it into the main text w/o having to rewrite whole ¶s and throw the thing’s Styrofoamish weight off.

The deal is this. You’re welcome to this for READINGS if you wish. What I’d ask is that you (or Ms. Rosenbush, whom I respect but fear) not copyedit this like a freshman essay. Idiosyncracies of ital, punctuation, and syntax ("stuff," "lightbulb" as one word, "i.e."/"e.g." without commas after, the colon 4 words after ellipses at the end, etc.) need to be stetted. (A big reason for this is that I want to preserve an oralish, out-loud feel to the remarks so as to protect me from people’s ire at stuff that isn’t expanded on more; for you, the big reason is that I’m not especially psyched to have this run at all, much less to take a blue-skyed 75-degree afternoon futzing with it to bring it into line with your specs, and you should feel obliged and borderline guilty, and I will find a way to harm you or cause you suffering* if you fuck with the mechanics of this piece.)

Let Me Know,
Dave Wallace

* (It may take years for the oportunity to arise. I’m very patient. Think of me as a spider with a phenomenal emotional memory. Ask Charis.)

[Attempted Fax Cover Sheet]

[The Outdoor Co-ed Topless Pulp Fiction Appreciation Society]

[Smoke in your eyes: Dragon’s Breath]

“The Best Reader Is One Who Is Most Open to Human Possibility” — Don DeLillo

[The history of Science Fiction in one single image | Zoom]

[Bad As Me]

Το σχόλιο της Μ. για τo Νόμπελ

2011-10-06T15:01:00.002+03:00

Pieces of September

2011-09-30T13:34:00.000+03:00

Το λάγνο ομορφόπαιδο της Διεθνούς των Νεκροναυτών, κατά κόσμον Tom McCarthy, σε μια εξαιρετικά ενδιαφέρουσα συνέντευξη (via):

Ed Emberley (via)

Outfoxed, Dylan Meconis (via)

Μια γεύση από το καινούργιο βιβλίο του Shane Jones, Daniel Fights A Hurricane (θα κυκλοφορήσει το 2012):

Mahmoud Ahmed

Awesome People Reading

Ode to a bookstore death (via TheSkyEtc):

Three Sardines on a Bench, Michaël Escoffier & Kris Di Giacomo (more photos)

Richard Merritt

Beyond the Pale

2011-09-24T14:38:00.001+03:00

Ο Kechagiar με γλίτωσε από την προσπάθεια συστηματοποίησης των σκέψεών μου για το The Pale King του David Foster Wallace, γράφοντας (στα αγγλικά) ένα ιστολογικό έπος το οποίο θα ολοκληρωθεί σε επτά μέρη. Ιτ γκόουζ γουιδάουτ σέινγκ, είναι φάνκι, γκρούβι, φασιονίστα, πιντσονίστα. Το διαβάζετε εδώ.

You hold the beautiful cream-white volume in your hands and look at your co-passengers. Has anyone noticed that you are carrying the book around wrapped in a protective cardboard sheath? You touch the cover with its fragments of David Foster Wallace’s tax returns threaded by his widow’s hands through a King of Clubs. You look around. Where is the writer? It felt like he was near. Here is the book and here is the train. Here is the unchanging darkness beyond the safety glass windows and here is the false train riding next to yours, with identical passengers, although they are quite different: They do not exist. Sadly, the writer is unaccounted for. He has gone missing, probably forever. Now his books can roam free. No more interviews, no more profiles. Just criticism. Every word has been written and every sentence has been set into place. Every connection made and unmade, every page corrected and published. Everything about the books is now in the past. Only reading lies in the future, and even that will fade, as fewer and fewer numbers of readers read him, until at some point the writer will get forgotten, the bones of his stories covered by the sediment of cultural upheaval, language evolution, and fickle fashion.

But for now, something of him remains. You open the book and read the first page. (εδώ η συνέχεια)

Από το αναγνωστικό ημερολόγιο: Οι δύο J.F. και το αουτσάιντερ, #2

2011-09-16T12:22:00.001+03:00

[Για όσους συντονίστηκαν τώρα, ο πρόλογος]

Κεφάλαιο 1ο: Ο πρώτος J.F.

[Δύο ταξίδια με τρένο· ένα αντίτυπο του The Corrections με άμμο στις σελίδες του· μια ενότητα μάλλον επηρεασμένη από το γεγονός ότι η Μ. αποφάσισε να κάνει επανάληψη στη Γραμματική και το Συντακτικό της Νέας Ελληνικής· λόγος περί δυσλειτουργικών οικογενειών και χαρακτήρων· λόγος περί απεύθυνσης στον αναγνώστη· σχολικές αναμνήσεις· η μεταμφίεση του Thomas Pynchon σε καθαρίστρια.]

[pic]

Στο προηγούμενο ποστ αυτής της επικής, μεγαλειώδους και λοιπά βαρύγδουπα επίθετα σειράς, αφού χρειάστηκε να δακτυλογραφήσω υπερβολικά πολλές λέξεις εξηγώντας τους λόγους που θεωρώ τον όρο Μεγάλο Αμερικάνικο Μυθιστόρημα μάλλον ανούσιο, ειδικά όπως συζητιέται σήμερα, μπήκα σ’ ένα τρένο και ξεκίνησα να διαβάζω το The Corrections του Jonathan Franzen, το έργο, δηλαδή, της αυτού μεγαλειότητας τού Great American Novelist της εποχής μας ή κάτι τέτοιο, τέλος πάντων.

Βρίσκομαι, λοιπόν, στο τρένο με τις φρανζενικές Διορθώσεις στα χέρια και δύο σενάρια στο μυαλό: είτε θα λατρέψω το βιβλίο, είτε θα το μισήσω, μέση οδός δεν υπάρχει. Αν ίσχυε το πρώτο σενάριο, θα είχα κατέβει από το τρένο έχοντας διαβάσει σχεδόν όλο το βιβλίο και ψάχνοντας ένα τρόπο να εξηγήσω ευγενικά στον καλό μου ότι Κοίτα να δεις, το πρώτο μπάνιο αναβάλλεται μέχρι να διαβάσω το τέλος. (Το Corrections είναι πολυσέλιδο βιβλίο, θα δεχτώ ότι είναι κι απαιτητικό, αλλά δεν είναι κι Infinite Jest ως προς αυτά τα δύο χαρακτηριστικά [1], άρα αυτομάτως κατατάσσεται στην κατηγορία των βιβλίων που η Μ. διαβάζει σε όσο το δυνατόν λιγότερες καθισιές γιατί, είπαμε, αν δεν το κάνει ξεχνάει.) Αν ίσχυε το δεύτερο σενάριο, θα είχα βάλει το βιβλίο στο σακβουαγιάζ, απ’ όπου θα έβγαζα και θα διάβαζα το The Handmaid’s Tale της Margaret Atwood που είχα πάρει μαζί μου για σιγουριά. (Μπορεί να μην έχω διαβάσει τα άπαντά της, όμως έχω διαβάσει αρκετά βιβλία της για να ξέρω ότι αν μη τι άλλο δεν πρόκειται να εκνευριστώ διαβάζοντάς την.) Τελικά διάβασα περίπου το μισό βιβλίο, οπότε μάλλον καταλαβαίνετε ότι υπήρχε μέση οδός κι αυτήν ακριβώς βάδιζα. Κουβαλούσα το βιβλίο στις παραλίες μάλλον ανόρεχτα -ζήτημα να διάβασα εκατό σελίδες σε όλες τις διακοπές, αλλά γι’ αυτό δεν ευθύνεται το βιβλίο μονάχα, γιατί δεν διάβαζα και τίποτα άλλο- και τελικά το τελείωσα στο τρένο της επιστροφής.

Είναι, θα το ξέρετε κι από προσωπική πείρα, κομματάκι περίεργο να διαβάζεις ένα βιβλίο για το οποίο οι άλλοι παραληρούν, και μάλιστα να το διαβάζεις πολύ αργότερα: σα να μπαίνεις σ’ ένα δωμάτιο γεμάτο ψίθυρους, κραυγές, αντηχήσεις, κι ανοιχτά παράθυρα με διαφορετικό άνεμο να φυσάει απ’ το καθένα. Διαβάζεις και είναι λίγο δύσκολο να καταλάβεις πόσος σαματάς προκαλείται απ’ το ίδιο το βιβλίο ή απ’ το μυαλό σου όπως αυτό αντιδρά στο βιβλίο και πόσος τελικά έχει να κάνει με το ίδιο το περιβάλλον της ανάγνωσης. Βιβλία σαν το Corrections έρχονται φορτωμένα προσδοκίες και χαρακτηρισμούς που πρέπει να επιβεβαιώσουν· αν δεν το κάνουν, συχνά αισθάνεσαι ότι φταις εσύ που δεν έπιασες ό,τι έπιασαν οι άλλοι. (Διευκρίνιση του αυτονόητου: ο αναγνώστης δικαιούται να μην ανεμίσει το βρακί του για χάρη ενός βιβλίου που έχουν υμνήσει όλοι οι άλλοι, ας είναι και του Kafka, ας είναι και του Auster, για να θίξω τα ιερά και όσια κι αυτού εδώ του μπλογκ [2]. Με αναγκαίες υποσημειώσεις: α) μιλάμε πάντα για βιβλία, όχι για παριζάκια συσκευασμένα σε μορφή βιβλίου, β) συχνά απορρίπτεις ένα βιβλίο αναγνωρίζοντας ότι είναι καλό, απλώς δεν είναι για σένα, γ) η απόρριψη του κάθε αναγνώστη -της γιορς τρούλι συμπεριλαμβανομένης- είναι σεβαστό δικαίωμά του, αλλά αυτό δεν την κάνει απαραιτήτως αντικειμενική ή μη ελέγξιμη - όπως και η αποδοχή του.)

Σύντομη επανάληψη: ο Franzen έχει διατυπώσει από καιρό ένα λογοτεχνικό πρόγραμμα, με βασική πρόθεση να επαναφέρει στη λογοτεχνία το ανόθευτα ανθρώπινο στοιχείο που έχει στερηθεί· να υπενθυμίσει ότι πάντα κεντρικός στη λογοτεχνία είναι ο άνθρωπος. (Αντίστοιχες προθέσεις προσπαθούσε, αλλά με το δικό του τρόπο, να υπηρετήσει κι ο David Foster Wallace.) Το Corrections εκδόθηκε το 2001 ως η πρακτική εφαρμογή αυτού του λογοτεχνικού προγράμματος, θα μπορούσε να πει κανείς. Δεν ήταν το πρώτο μυθιστόρημα του Franzen - είχαν προηγηθεί δύο ακόμα βιβλία με υπολογίσιμη κριτική υποδοχή, και το 1996 το περιοδικό Granta τον είχε συμπεριλάβει στη λίστα του των καλύτερων νέων Αμερικανών συγγραφέων· όμως ήταν το βιβλίο που θα τον τοποθετούσε στο κέντρο του λογοτεχνικού χάρτη. Το Corrections κέρδισε το Εθνικό Βραβείο Βιβλίου την ίδια χρονιά (η τελική λίστα περιλάμβανε ακόμα το Among the Missing του Dan Chaon, το Look At Me της -τι ειρωνεία- Jennifer Egan, το The Last Report On the Miracles at Little No Horse της Louise Erdrich και το Highwire Moon της Susan Straight [3])· την επόμενη χρονιά κέρδισε και το βραβείο James Tait Black, ίσως όχι τόσο γνωστό εδώ πάντως επίσης ιδιαίτερα σημαντικό (μέσα στην ίδια δεκαετία, για παράδειγμα, το βραβείο κέρδισαν ο Ian McEwan, o Cormac McCarthy, η A.S. Byatt· πλήρης λίστα των νικητών εδώ), ενώ ήταν και στις υποψηφιότητες για κάμποσα ακόμα βραβεία. Τα βραβεία φυσικά από μόνα τους δεν αρκούν ν’ αποδείξουν την αξία οποιουδήποτε βιβλίου· δεν φτουράνε όλα τα βραβευμένα βιβλία στο πέρασμα του χρόνου (ούτε φυσικά μπορεί κανείς να πει ότι κάθε βραβευμένο βιβλίο είναι υπερτιμημένο έναντι των συνυποψηφίων του). Αλλά μια δεκαετία μετά την έκδοσή του, το Corrections εξακολουθεί να είναι σημείο αναφοράς· κι επειδή αγαπάμε να μισούμε τις λίστες, να προσθέσω ότι μπήκε και στη λίστα των 100 καλύτερων μυθιστορημάτων του Time το 2005.

Το στόρι του βιβλίου είναι μάλλον γνωστό: οι Lambert είναι μια μεσοαστική οικογένεια σε κρίση. Ο πατέρας Lambert ήταν μηχανικός στο σιδηρόδρομο μέχρι την πρόωρη -και αψυχολόγητη, κατά τη γνώμη της οικογένειας- συνταξιοδότησή του· η γυναίκα του ήταν πάντα στη σκιά του, αφοσιωμένη στην οικογένειά της, με επενδυτικές προτάσεις που ο σύζυγος δεν πήρε ποτέ στα σοβαρά, και το μόνιμο άγχος ότι όταν όλες οι άλλες οικογένειες εκμεταλλεύονταν τις ευκαιρίες και πλούτιζαν, η δική της έμεινε πίσω εξαιτίας της ξεροκεφαλιάς του συζύγου της. Τα τρία παιδιά της οικογένειας δεν είναι πια παιδιά: ο μεγαλύτερος είναι τραπεζικό στέλεχος, παντρεμένος με μια κληρονόμο, πατέρας, πλέον, τριών παιδιών· ο μικρότερος γιος επέλεξε μια καριέρα στις ανθρωπιστικές σπουδές η οποία όμως καταστράφηκε πριν προλάβει να ανθίσει (μορ ον δατ λέιτερ) και τώρα προσπαθεί να πουλήσει ένα σενάριο ενώ η μητέρα του νομίζει ότι γράφει σε μεγάλη εφημερίδα κι εκείνος δεν κάνει τίποτε για να διορθώσει την παρανόηση· όσο για την κόρη, εγκατέλειψε γρήγορα τις σπουδές της για ν’ ακολουθήσει καριέρα στη μαγειρική κι έχει ήδη στο ενεργητικό της έναν διαλυμένο γάμο μ’ έναν μεγαλύτερο σε ηλικία σεφ. Το μυθιστόρημα παρακολουθεί τη ζωή του καθενός με συνδετικό ιστό την προσπάθεια της μητέρας να μαζέψει όλη την οικογένεια σπίτι για ένα τελευταίο χριστουγεννιάτικο δείπνο, καθώς η υγεία του χτυπημένου από Πάρκινσον πατέρα χειροτερεύει διαρκώς.

Φυσικά, επειδή έχετε όλοι διαβάσει το Corrections πολύ καιρό πριν το διαβάσω εγώ, ξέρετε ότι δεν είναι μονάχα η ταπεινή ιστορία μιας ταπεινής οικογένειας αλλά φιλοδοξεί, επίσης, να είναι και μια φέτα από τη ζωή μιας ολόκληρης χώρας, ή τουλάχιστον της μεσοαστικής της τάξης: έτσι, ο πατέρας Lambert έζησε την παρακμή και το ξεπούλημα του σιδηρόδρομου, κι επίσης στον ελεύθερο χρόνο του είχε κάνει μια ανακάλυψη, την πατέντα της οποίας θέλει τώρα ν’ αγοράσει μια μεγάλη φαρμακευτική εταιρεία που ετοιμάζει ένα νέο φάρμακο για παρκινσονικούς· εκείνος προτίθεται να δεχτεί τα ψίχουλα που του προσφέρουν, όμως ο μεγάλος γιος πιστεύει ότι είναι η ευκαιρία να πιάσουν, επιτέλους, λεφτά ως οικογένεια -μια αναπλήρωση (ή καλύτερα διόρθωση, για να είμαι μέσα στο φρανζενικό μουντ) των όσων στερήθηκαν επειδή ο πατέρας του δεν ήταν αρκετά φιλόδοξος, όπως και μια αναπλήρωση, κατά κάποιο τρόπο, των ευκαιριών που έχασε κι ο ίδιος ο γιος- ενώ παράλληλα προσπαθεί να αρνηθεί την κατάθλιψή του, διάγνωση της γυναίκας του, αλλά και του ίδιου για τον εαυτό του, όπως και τον αλκοολισμό του· η μητέρα αισθάνεται κι αυτή την απογοήτευση ενός ανεκπλήρωτου δυναμικού, και λοξοκοιτά με ζήλια τη ζωή των άλλων βρίσκοντάς την πληρέστερη και ευτυχέστερη, την ίδια ώρα που η δική της ζωή διαρκώς χειροτερεύει εξαιτίας της κακής υγείας του άντρα της· η κόρη, αποδεχόμενη την πρόταση ενός ανθρώπου που (μεγάλη η χάρη του ίντερνετ) δεν ξέρει τι να κάνει τα λεφτά του να φτιάξει ένα υπέροχο εστιατόριο τζαστ φορ δε φακ οβ ιτ, βρίσκεται ξαφνικά αντιμέτωπη με τη σεξουαλικότητά της και όλες τις σχετικές με αυτήν επιλογές· ο μαρξιστής γιος, αφού χάνει τη δουλειά του εξαιτίας της καπιταλίστριας φοιτήτριάς του, ντυμένος στα πέτσινα προσπαθεί να πουλήσει ένα αυτοβιογραφικό κινηματογραφικό σενάριο όλο αβαντγκάρντ για κλάματα, ξεπουλάει τη βιβλιοθήκη του με τους φιλοσόφους τόμο τον τόμο για να ζήσει και για να εντυπωσιάζει την καινούργια του ερωμένη, και καταλήγει έμπιστος ενός τυχοδιώκτη Λιθουανού πολιτικού, συζύγου της ερωμένης αυτής, πιόνι στη χειρότερη εκδοχή του καπιταλιστικού συστήματος που πάντα λοιδορούσε.

Αν και δεν συμφωνώ συχνά με τον James Wood, θεωρώ ότι οι παράγραφοί του που ακολουθούν αποδίδουν πολύ καλά το The Corrections - τόσο στα θετικά, όσο και στα αρνητικά του:

Jonathan Franzen is the slightly damaged child of Don DeLillo’s peculiar relationship with American culture. DeLillo’s Underworld has been the most influential American novel of the last 15 years. Underworld might fairly have been called The Connections. It seeks to represent the interconnectedness of American society by picturing it as a web threaded on strings of paranoia and power - a kind of Bleak House of the digital age. It combined an old-fashioned solidity and social realism with the prospect of the American writer as a cool cultural theorist, writing riffs and knowing essaylets about the power of the image in American society, about TV, crowds, garbage, the military-industrial complex and so on.

But there was a problem with DeLillo’s example. His novel was a Dickensian novel without any humans in it. DeLillo insisted on connections (the atom bomb is somehow connected to JFK’s assassination and to paranoia) as Dickens’s plots insist on connections (wills, lost relatives, distant benefactors). But in Underworld there are no connections at the human level at all, because there are no human beings in the novel, no one who really matters and whose consciousness matters to himself.

Franzen realised something like this when he read Underworld, and pledged to put the matter right by producing, in his novel The Corrections, a book of DeLillo-like breadth and intellectual critique which was centred on human beings. He proposed, in effect, a softened DeLilloism. So The Corrections is itself a correction, and as such it succeeds marvellously. At its centre is the Lambert family, dominated by Alfred, the difficult patriarch, and Enid, the yearning and frustrated matriarch. Three grown-up children, Gary, Chip and Denise, labour to live adult lives under the long shadow cast by their unhappy parents. Around this tale of family life, Franzen deploys a lot of social life: we learn about a sinister biotech company in Philadelphia, a big midwestern railroad company, a liberal arts college in Connecticut and the pharmaceutical culture.

Franzen’s emphasis on the human is welcome, and doubtless explains the novel’s enormous popularity in America (where it has been a bestseller since it appeared in September). Franzen is a very intelligent, very appealing writer; so much so that an essentially dark book stays in the memory as warm and comic. To call it Tolstoyan seems exaggerated, however. The novelist Michael Cunning ham likens it to Buddenbrooks, but a comparison of those two novels shows The Corrections to be wide rather than deep, and smart rather than subtle. It has some of Mann’s sweep and some of his gentle comedy (and even some of his Schopenhauer); but it lacks the luminous control of that great German book. Indeed, The Corrections suffers from a desire to put too much in. His novel is a kind of glass-bottomed boat through which one can glimpse most of the various currents of contemporary American fiction: domestic realism; postmodern cultural riffing; campus farce; “smart young man’s irony” of the kind familiar in Rick Moody and David Foster Wallace; and, rather too often, an easy journalism of style.

Ο Franzen προσπαθεί να παρουσιάσει κανονικούς ανθρώπους, έστω δυσλειτουργικούς (μα στην τελική αυτοί που σπανίζουν σήμερα είναι οι λειτουργικοί άνθρωποι, οπότε δεν καταλαβαίνω γιατί ν’ απορεί κανένας με την πληθώρα των δυσλειτουργικών στη λογοτεχνία της εποχής), και να τους παρουσιάσει με τη συμπάθεια και το πάθος που ίσως λείπει από άλλους συγγραφείς που καταπιάνονται με μεγάλα θέματα. Κι ενώ έχει εξαιρετικό μάτι κι αφτί, για μένα πετυχαίνει μόνο εν μέρει. Δεν ξέρω αν θυμάστε Γραμματικές και Συντακτικά. Εκεί λοιπόν οι συντάκτες αναγκάζονται να κατασκευάσουν προτάσεις-παραδείγματα. Επειδή οι προτάσεις πρέπει να είναι οπωσδήποτε σωστές αλλά και ξεκάθαρες, σαφείς, ώστε να επιτυγχάνεται η καλύτερη δυνατή απεικόνιση και κατανόηση των κανόνων κ.λπ., καταλήγουν συχνά να δείχνουν λίγο αφύσικες - μυρίζουν φτιαχτές, χωρίς συντακτικά ή γραμματικά να έχεις να τους προσάψεις κάτι. Κάπως έτσι μου μοιάζουν κι οι χαρακτήρες του Franzen: φτιαχτοί, προορισμένοι να δείξουν κάτι. [4] Αν κάτσεις να τους εξετάσεις δεν υπάρχει κάτι που να φωνάζει λάθος, όμως έχουν φτιαχτεί επί τούτου: αυτό που θέλω να πω είναι ότι ο Franzen αποφάσισε πρώτα τι τύποι του χρειάζονται - θέλω μια γυναίκα που να είναι έτσι, έναν άντρα που να είναι έτσι κ.λπ. (Προφανώς, αυτό μπορεί να μην ισχύει - μπορεί ο Franzen ν’ ανακάλυπτε τους ήρωές του γράφοντας, σε κάθε περίπτωση όμως αναγκαστικά μπορώ να μιλήσω μόνο για την αίσθηση που μου δημιουργήθηκε διαβάζοντάς τον κι όχι για το τι ακριβώς είχε στο μυαλό του γράφοντας.) Αυτό είναι περισσότερο ορατό, για παράδειγμα, στην περίπτωση του νεότερου αδελφού, του καθηγητή που διδάσκει ενάντια στον καπιταλισμό αλλά βλέπει την καριέρα του να καταστρέφεται μετά το ερωτικό του τσιλιμπούρδισμα με φοιτήτρια που αντιπροσωπεύει όσα εκείνος μέχρι τότε απεχθανόταν, καθώς είναι μεγαλωμένη μέσα σε μια ευτυχή εκδοχή του καπιταλισμού και η όλη παρουσία της γκρεμίζει την ως τότε κοσμοθεωρία του. Οι ήρωές του μπορεί να είναι σκιαγραφημένοι με ένα πλήρες φάσμα χρωμάτων, όμως εξακολουθούν να βρίσκονται μέσα σε πολύ συγκεκριμένα πλαίσια ο καθένας, και πού και πού αυτά τα πλαίσια φαίνονται. Θα μου πει κανείς, μα όλοι οι λογοτεχνικοί χαρακτήρες, ακόμα κι αυτοί που βασίζονται σε πραγματικούς ανθρώπους, είναι φτιαχτοί. Σύμφωνοι. Όμως ο Franzen, πολύ περισσότερο από έναν Wallace, έναν Pynchon ή έναν Everett, γράφει προσπαθώντας να συντηρήσει τη ζωτική ψευδαίσθηση του πραγματικού, ακόμα κι όταν σατιρίζει (και μπορεί να σατιρίσει πολύ πετυχημένα: υπάρχουν στο βιβλίο μέρη όπου με μεγάλη άνεση κατορθώνει να φτιάξει πορτρέτα ανθρώπων μέσα σε καταστάσεις εξαιρετικά πειστικές -πειστικές μέσα στο πλαίσιο του μυθιστορήματος πάντα- ακόμα και στην υπερβολή τους: για παράδειγμα, οι διάλογοι στην τελευταία κρουαζιέρα του ζεύγους Lambert, αν και καταλήγουν κουραστικοί, είναι πολύ πετυχημένοι, και παρουσιάζουν τους διαφορετικούς χαρακτήρες μέσα στη συνθήκη εξαιρετικά και με ζωντάνια· αλλά ακόμα κι εδώ, ο Franzen καταλήγει στον διάλογο με μία κουράδα - μορ ον δατ λέιτερ). Επιπλέον: όταν έχεις εξαντλητικά σκιαγραφημένους κεντρικούς χαρακτήρες, και τους βάζεις ανάμεσα σε καρικατούρες (όπως, για παράδειγμα, ο Λιθουανός, ή η καπιταλίστρια φοιτήτρια) το τελικό αποτέλεσμα μπατάρει ελαφρώς. Και για έναν συγγραφέα που ακριβώς προσπαθεί μέσω της λογοτεχνίας του να επιστρέψει στον άνθρωπο, με όπλο του χαρακτήρες σχεδόν όπως τους μάθαμε από την κλασική λογοτεχνία, αυτό για μένα είναι μια μικρή αποτυχία. [5]

Επιπλέον, έχω την αίσθηση ότι o τρόπος που απεικονίζει ο Franzen την πραγματικότητα της ασθένειας -επιλέγοντας να παρουσιάσει, για παράδειγμα, τη συνομιλία του πατέρα με μια κουράδα, και να βάλει την κόρη του ν’ ανοίγει την πόρτα για να τον τσακώσει να προσπαθεί να κάνει κλύσμα- τελικά καταλήγει μέσα σ’ αυτήν την επιθετική παραστατικότητα να μοιάζει κομματάκι ψευδής. Δεν είναι το θέμα η κακογουστιά των αποσπασμάτων -ειδικά της συνομιλίας με την κουράδα- γιατί στο κάτω κάτω η αρρώστια δεν φημίζεται για την υψηλή της αισθητική, κι αυτό έχω την ατυχία -όπως, φαντάζομαι, κι αρκετοί από εσάς- να το γνωρίζω από πρώτο χέρι: η ανθρώπινη ζωή κι ο ανθρώπινος πόνος συνοδεύονται από αίμα, σπέρμα, σκατά και ούρα, ακόμα κι αν πολλοί συγγραφείς το αποσιωπούν· το δράμα αυτών των απεκκρίσεων συχνά έχει και μια άγρια κωμική πλευρά. Απλώς δεν είμαι σίγουρη ότι είναι η πραγματικότητα της ιστορίας που τον οδηγεί σ’ αυτές τις επιλογές - ίσως μια εμμονή του ή μια απόπειρα να πιντσονίσει λίγο (η κοπρολαγνική τάση του Franzen έχει επισημανθεί και στο Freedom, πράγμα που με κάνει λίγο καχύποπτη). Κι είναι παράδοξο ότι αυτό ακριβώς που θα έπρεπε να με πιάσει από το λαιμό -η αρρώστια του πατέρα, πολύ περισσότερο εφόσον πρόκειται για Πάρκινσον, θεωρητικά θα έπρεπε να ξύσει πολύ πρόσφατες οικογενειακές πληγές- με άφησε, τελικά, ασυγκίνητη. Περισσότερο, για παράδειγμα, με συγκίνησε η μεταχείριση του Franzen στο σπίτι των Lambert: το δείχνει σε μια διαρκή παρακμή που το κάνει αφόρητο για τα παιδιά της οικογένειας, καθώς γερνάει κι αυτό μαζί με τους γονείς τους· το σπίτι είναι η ίδια η οικογένεια από την οποία πάλεψαν τόσο πολύ ν’ απαγκιστρωθούν. Στο σπίτι, δηλαδή, για μένα καταγράφεται πολύ πιο εύστοχα και συγκινητικά η πραγματικότητα της φθοράς των σωμάτων (και ό,τι αυτή συνεπάγεται), παρά τις ξεκάθαρες περιγραφές της τελευταίας από τον Franzen. (Θα συμφωνήσετε, φαντάζομαι, αρκετοί μαζί μου στο πώς τα πατρικά μας γερνάνε μαζί με τους γονείς μας κ.λπ.) Η εικόνα, όμως, του πατέρα Lambert να κάνει κλύσμα στον εαυτό του... Δεν είναι ότι περίμενα να πιάσει ακριβώς τη δική μου αντίστοιχη εμπειρία -το ενδιαφέρον της ανθρώπινης εμπειρίας είναι πως είναι ταυτόχρονα κοινή, μοιρασμένη, και μοναδική-, όμως διαβάζοντας αυτές τις άγριες περιγραφές του Franzen δεν αισθάνθηκα απολύτως τίποτα· σα να μην υπήρχε αρρώστια· λες κι αυτό το άγριο γκρο πλαν έγδυσε τον ήρωά του από την ίδια του την ανθρωπιά.

H Sasha Grey δεν έχει καμία απολύτως σχέση με το περιεχόμενο του ποστ. Απλώς θέλω να σε επιβραβεύσω, ηρωικέ αναγνώστη, που διάβασες μέχρι εδώ.

Ούτε ο Ryan Gosling έχει σχέση με το περιεχόμενο του ποστ. Απλώς θέλω να σε επιβραβεύσω, ηρωική αναγνώστρια, που διάβασες μέχρι εδώ. ETA: Αφού πρώτα καταγγείλω αναγνώστρια του μπλογκ η οποία αποκάλεσε τον Ryan φλώρο, σας παραπέμπω σε φωτογραφία του παντελώς άγνωστου και αδιάφορου στη γιορς τρούλι Alexander Skarsgård που αντιπρότεινε η συγκεκριμένη αναγνώστρια ως καλύτερη επιλογή οφθαλμόλουτρου για το γυναικείο αναγνωστικό κοινό. Θέτω, επίσης, το σημαντικότατο ερώτημα: Ποιος από τους δύο είναι καλύτερος; Ξεχάστε τον Franzen και τη μεγάλη λογοτεχνία, ΑΥΤΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ ΠΟΥ ΚΑΙΝΕ ΤΟΝ ΣΥΓΧΡΟΝΟ ΑΝΘΡΩΠΟ.

Αναρωτιέμαι αν αυτά οφείλονται στο ότι ο Franzen προσπαθεί να ισορροπήσει μεταξύ δίπολων: γράφει ένα έργο που θέλει να είναι υψηλής λογοτεχνικής αξίας, αλλά θέλει, επίσης, να το γράψει με τρόπο που να μην αποκλείει τον αναγνώστη από αυτό [6]· κι επιπλέον -κι αυτό νομίζω είναι το βασικότερο- προσπαθεί να φτιάξει ένα βιβλίο ανοιχτών οριζόντων (σε αντιπαράθεση με τα βιβλία δωματίου, λογοτεχνικός όρος του οποίου διεκδικώ το κοπιράιτ, και τον οποίο σκοπεύω να αναπτύξω λεπτομερώς στο τελευταίο μέρος αυτής της σειράς, όταν θα υμνώ το αουτσάιντερ μου) όπου όμως οι άνθρωποι να μην είναι απλώς σιλουέτες ή κουκίδες στο βάθος, αλλά να διακρίνονται ξεκάθαρα, σε όλη τη μικροπρεπή μεγαλοπρέπειά τους· κάπου σε αυτή την γενναία προσπάθεια χάνεται λίγο ο βηματισμός: και η ιντερνετική φούσκα, και λίγο από πολιτική φάρσα, και λίγο από Χόλιγουντ, και λίγο από το ένα, και λίγο από το άλλο - το βιβλίο, όπως γράφει κι ο Wood, προσπαθεί να μιλήσει περίπου για τα πάντα· κι είναι δύσκολο να διατηρήσεις την ισορροπία όταν φορτώνεις κάτι διαρκώς, είτε πρόκειται για ένα δωμάτιο, είτε πρόκειται για ένα βιβλίο. Σύμφωνοι, το κάνει κι ο Pychon, το κάνει κι ο Wallace· η αίσθησή μου είναι όμως ότι στη δική τους περίπτωση αυτό το παραφόρτωμα λειτουργεί πολύ πιο επιτυχημένα - ίσως επειδή κατορθώνουν να το εντάξουν σ’ ένα είδος λογοτεχνικού καρναβαλιού: παρελάσεις παράξενων χαρακτήρων και περιστατικών κ.λπ., όπου τελικά το φαινομενικά περιττό και υπερβολικό είναι οργανικό στοιχείο του όλου οικοδομήματος (μιλώ κυρίως για το Gravity’s Rainbow και το Infinite Jest· είναι προφανές ότι βιβλία όπως το Vineland, το Crying of the Lot 49 ή το Brief Interviews with Hideous Men δεν μπορούν να μπουν σ’ αυτή τη σύγκριση) [7]. Κι ακριβώς επειδή το βιβλίο στηρίζεται κυρίως στο ρεαλισμό παρά σε οτιδήποτε άλλο, κατά τη γνώμη μου τουλάχιστον, δεν χωνεύονται όλα ομαλά - για παράδειγμα, η φυγή του μικρού αδελφού στη Λιθουανία, με τον πολιτικάντη που στην ουσία εξαπατά ξένους μέσω ίντερνετ πουλώντας τους οδούς, πλουτοπαραγωγικές πηγές της χώρας κ.λπ. είναι τόσο εξαντρίκ, που θα ταίριαζε, ίσως, σ’ ένα βιβλίο γραμμένο συνολικά με τον τρόπο του Pynchon, αλλά στο συγκεκριμένο μοιάζει με επεισόδιο σαπουνόπερας που παρακολουθούν οι ήρωες άλλης σαπουνόπερας (μη μου δίνετε σημασία, έχω φτάσει στα μισά του δεύτερου κύκλου τού Twin Peaks κι έχω κατακαεί) χωρίς, σε αυτή την περίπτωση, να μπορέσει να λειτουργήσει ως μέτα στοιχείο· επειδή ακριβώς προσπαθεί να δώσει μια τόσο πλήρη εικόνα, το βιβλίο κερδίζει σε εύρος αλλά σχεδόν μοιραία χάνει σε βάθος. [8].

Η αμφιθυμία του Franzen ως προς το αν κάνει υψηλή τέχνη ή μιλά στις μάζες είναι ορατή στο βιβλίο, κι όχι μόνο στη συμπεριφορά του ανθρώπου Franzen (εδώ έχω κατά νου τα πισωγυρίσματα στο θέμα της Oprah) που στην τελική δεν έχει και τόση σχέση με το βιβλίο όση θέλουμε να πιστεύουμε. Αυτό το Σοβαρό, πλην όμως προορισμένο για τις μάζες μυθιστόρημα, καταφέρνει να είναι αυτό που θα έλεγε κάποιος προσβάσιμο χωρίς να είναι χαζό, όμως αισθάνομαι ότι κάτι μοιραία χάνεται στην προσπάθεια να είναι και με τον αστυφύλακα, και με τον χωροφύλακα: είναι σα να καταφέρνει τελικά, προσπαθώντας να απευθυνθεί στο μέσο όρο, να φτιάξει μια λογοτεχνία που είναι κι αυτή του μέσου όρου. Αρκετά προσβάσιμη για να μπορεί να τη διαβάσει και κάποιος που ουδεμία σχέση έχει με πολλή από τη λογοτεχνία που έχει θρέψει τον ίδιο τον Franzen, διαβάζοντας όμως αυτή τη φορά πραγματικά καλή λογοτεχνία, αλλά και κάπως περασμένη με γυαλόχαρτο ώστε, ακριβώς, να απευθυνθεί και σ’ αυτόν χωρίς να τον γρατζουνίσει και πολύ. (Ναι. Είμαι μια σιχαμένη ελιτίστρια, σο σουτ μι.) [9]

Προσπαθώντας να το σχηματοποιήσω κάπως, κατέληξα στο εξής (άλλη μια διευκρίνιση του αυτονόητου, μιλώ πάντα για τους συγγραφείς και όχι για τους ανθρώπους): σε μια σχολική αίθουσα, ο Franzen είναι ο καλός μαθητής που από τη μία τον θαυμάζεις για την συνέπεια και την επιμέλειά του, από την άλλη, όμως, σε εκνευρίζει κιόλας γιατί πολύ απλά είναι σπασίκλας. Τα σπασικλάκια που έχω στο μυαλό μου ήταν πολύ καλοί χωρίς απαραιτήτως να είναι εξαιρετικά έξυπνοι (κι αυτό δεν είναι μομφή στον Franzen: ένας πολύ καλός συγγραφέας δεν είναι απαραιτήτως έξυπνος με την κλασική έννοια του όρου), απλώς επειδή δούλευαν αξιοθαύμαστα πολύ· έτειναν να παπαγαλίζουν κι έδιναν τις σωστές απαντήσεις, όμως είχες την αίσθηση ότι κινούνταν μέσα στα όρια που ήξεραν ή αισθάνονταν ότι τους είχε θέσει ο καθηγητής· δυσκολεύονταν να περάσουν λίγο πιο πέρα από αυτά που τούς είχαν παραδοθεί ως σωστά (το λαχταρούσαν, όμως) κι όταν το έκαναν, το έκαναν διστακτικά, χωρίς να το πετυχαίνουν πάντα - από την αυθεντικότητα και τη ζωντάνια της δικής τους σκέψης (και το φόβο του λάθους), προτιμούσαν την ασφάλεια της νόρμας· η όποια κριτική τους περιοριζόταν κι αυτή στα όρια του αποδεκτού για να βαθμολογηθεί καλά η έκθεση ιδεών.

O Franzen μοιράζεται το ίδιο θρανίο με τον άλλο αριστούχο της τάξης, τον Wallace. Ο Wallace μπορεί κι αυτός να ενταχθεί στην κατηγορία σπασικλάκι, με μερικές διαφορές: επειδή γουστάρει το τένις, για παράδειγμα, μπορεί να κάνει και μια καλή συζήτηση για τα αθλητικά χωρίς να δείχνει ότι προσπαθεί να ταιριάξει με τους άλλους προσποιούμενος ότι ενδιαφέρεται· επειδή ιδρώνει συνέχεια, δυσκολεύεται να απαντά διαρκώς στις ερωτήσεις του καθηγητή· κι επιπλέον, δεν φοβάται να είναι και χιουμορίστας ή ηλίθιος - του βγαίνει αυθόρμητα, δεν το προσπαθεί. Ως προς τα μαθητικά του καθήκοντα, είναι περισσότερο απομακρυσμένος από την ανάγκη να υπακούει στους κανόνες και δεν φοβάται να παρουσιάσει κάτι άλλο από αυτό που ξέρει πως ο καθηγητής θα δεχτεί ως σωστό· ο ανταγωνισμός αυτών των δύο τους κάνει καλύτερους και τους δύο - ο Franzen πιέζεται να βγει εκτός ορίων όταν βλέπει ότι αυτές οι κινήσεις του Wallace βγαίνουν σε καλό· κι ο Wallace εμπνέεται από την επιμέλεια του διπλανού του.

(Ο μόνος τρόπος να πιάσουν γκόμενα αυτοί οι δύο, όπως καταλαβαίνετε, είναι να γίνουν διάσημοι για κάτι.)

Ο καθηγητής είναι ο Don DeLillo· πέρσι δίδασκε σε αυτήν την τάξη κι ο Cormac McCarthy, αλλά απολύθηκε ως μισάνθρωπος.

Όσο για τον Thomas Pynchon, αυτός είναι η καθαρίστρια που σφουγγαρίζει το διάδρομο έξω από την αίθουσα. Κανένας δεν υποψιάζεται ότι στην πραγματικότητα είναι ένας μπαφάκιας που προσπαθεί να κρυφτεί από τους διώκτες του. Μερικές φορές στα διαλείμματα παίρνει από δίπλα του τον Franzen και τον Wallace και τους κάνει μακρόσυρτα, βραχνά κηρύγματα για τη ζωή, τους μπάφους, και τα χταπόδια που επιτίθενται σεξουαλικά σε ανύποπτες λουόμενες.

Αν διάβαζα το βιβλίο πιο κοντά στην εποχή του, πεντέξι χρόνια πριν, ας πούμε, και ως η αναγνώστρια που ήμουν τότε, μπορεί και να συγκλονιζόμουν. Μπορεί να είχα μετατραπεί σε μια φανατική φρανζενίστα και να κράδαινα όλο το φετινό καλοκαίρι την Ελευθερία ως το Μεγάλο Αμερικανικό Μυθιστόρημα σε παραλίες και σε τρένα. Μπορεί και όχι - πώς να το ξέρει κανείς αυτό. Το βασικότερο συμπέρασμα είναι ότι με το συγκεκριμένο βιβλίο δεν πολυταίριαξα. #pestenamefate

Δε βέρντικτ:

NOTES & ERRATA

[1] Με αυτό εννοώ απλώς και μόνο τα εξής: το Corrections, όσο πολυσέλιδο κι αν είναι, εξακολουθεί να είναι μισό σε μέγεθος από το Infinite Jest, και σαφώς πιο ευκολοδιάβαστο.
[2] Για να δώσω ένα παράδειγμα αναγνώστριας και βιβλίου που εκτιμώ: η annabooklover διάβασε πολύ διαφορετικά το Sunset Park από ό,τι εγώ (εδώ το δικό μου κείμενο). Μπορεί να διαφωνώ με την ανάγνωσή της -είναι ξεκάθαρο αν μπουν τα κείμενά μας δίπλα δίπλα-, όμως την καταλαβαίνω και την σέβομαι.
[3] Δεν έχω διαβάσει τίποτα από την τελική λίστα και πέραν της Jennifer Egan και του Dan Chaon τα υπόλοιπα ονόματα μου φαίνονται λίγο-πολύ άγνωστα· πριν βιαστεί κανείς όμως να πει ότι αυτό αποδεικνύει την υπεροχή του Franzen, να θυμίσω ότι το ίδιο το βραβείο πολλές φορές οδηγεί στο να αναγνωριστεί ένας συγγραφέας έναντι άλλων, χωρίς απαραίτητα το βιβλίο του να είναι το καλύτερo· μια πρόχειρη αναζήτηση στη βιβλιονέτ δείχνει ότι όχι απλώς κανένα από τα βιβλία αυτής της λίστας δεν έχει μεταφραστεί στα ελληνικά, αλλά και κανένας από τους συγγραφείς της λίστας γενικά - πλην, φυσικά, του Franzen. Το αν αυτό συνέβη επειδή το βιβλίο του είναι ανώτερο ή επειδή, απλούστερα, ήταν αυτό που μπορούσε να κυκλοφορήσει με την κορδέλα του βραβείου είναι κάτι που μόνο αν διαβάσει κανείς όλα τα βιβλία μπορεί να το απαντήσει.
[4] Το ίδιο ισχύει και γενικά, όχι μόνο για τους χαρακτήρες: συνολικά διαβάζοντας το Corrections είχα την αίσθηση ότι ο συγγραφέας είχε μια μακριά λίστα πραγμάτων με τα οποία ήθελε να ασχοληθεί και το μεγαλύτερο άγχος του δεν ήταν πώς θα ισορροπήσουν όλα αυτά, αλλά αν θα καταφέρει να τα διαγράψει όλα από τη λίστα.
[5] Ας πούμε ότι η σκιαγράφηση των χαρακτήρων, περιληπτικά και μπακαλίστικα, δεν είναι εξίσου σημαντική για κάθε συγγραφέα ή ακόμα και για τον ίδιο συγγραφέα από βιβλίο σε βιβλίο. Έτσι συχνά οι χαρακτήρες δεν είναι παρά ενσάρκωση μιας κεντρικής ιδέας που θέλει να αναπτύξει ο συγγραφέας, ή οχήματα για να προχωρήσει το βιβλίο κ.λπ. Άλλοι συγγραφείς δίνουν έμφαση στη σκιαγράφηση ολοκληρωμένων χαρακτήρων κι άλλοι όχι· παρά τη λατρεία μου στον Saramago, για παράδειγμα, δεν θεωρώ βασικό προτέρημα των έργων του την ψιλοβελονιά στους χαρακτήρες, πολύ απλά γιατί δεν την κάνει· από βιβλίο σε βιβλίο διαπιστώνει κανείς ότι χρησιμοποιεί τύπους χαρακτήρων (καναδυό σαραμαγκικά αρσενικά αρκούν για να καταλάβεις όλα τα σαραμαγκικά αρσενικά) και το βασικότερο εδώ δεν είναι η προσωπική ιστορία του καθενός και πώς τον διαμορφώνει -οιδιπόδεια, απώλειες, γιου νέιμ ιτ- όσο η τοποθέτηση αυτών των ανθρώπινων τύπων εντός μιας κατάστασης· ακριβώς όπως στα παραμύθια -κι ο Saramago είναι παραμυθάς πολύ περισσότερο από άλλους- δεν μας νοιάζει τόσο η λεπτή ψυχολογία της Κοκκινοσκουφίτσας. Το ζήτημα είναι ότι αυτοί οι σαραμαγκικοί τύποι είναι απολύτως συμβατοί με το ευρύτερο λογοτεχνικό σχέδιο του Saramago, εξυπηρετούν το σύνολο κι έτσι δεν αισθάνεσαι την έλλειψη ενός πιο ολοκληρωμένου, πολύπλευρου, γιου νέιμ ιτ χαρακτήρα· επιπλέον, όμως, δεν αισθάνεσαι ότι αυτή η μεταχείριση κάνει τον Saramago απάνθρωπο συγγραφέα ή λιγότερο ανθρωποκεντρικό από άλλους.
Είναι άλλο πράγμα η μεταχείριση των χαρακτήρων και η σκοτεινιά ενός βιβλίου από την ανθρωπιά ενός συγγραφέα ή καλύτερα ενός έργου. Έχω ξαναγράψει εδώ ότι συχνά προτιμώ αδίστακτους συγγραφείς. Συγγραφείς που δεν φοβούνται να πληγώσουν τον αναγνώστη, να τον αναγκάσουν να κλείσει το βιβλίο αβέβαιος για την τύχη των ηρώων, φοβούμενος ότι τελικά δεν θα τα καταφέρουν, ότι τίποτε δεν θα πάει καλά, ή απελπισμένος που τίποτα δεν πήγε καλά. Το έλεγα, για παράδειγμα, για το Room της Donoghue, βιβλίο που κατά τη γνώμη μου υπέφερε από αυτή τη βασική επιθυμία όλα, τελικά, στη ζωή του μικρού Jack να πάνε καλά. Αυτό που εγώ θεώρησα ελάττωμα του βιβλίου, φυσικά, ήταν ίσως από τα πιο γοητευτικά στοιχεία του για πολλούς άλλους αναγνώστες: επειδή η ζωή απωθεί τα χάπι εντ (τούτη η γης που την πατούμε, όλοι μέσα θε να μπούμε, στην τελική· χάρντλι ε χάπι εντ), η λογοτεχνία έρχεται να καλύψει το κενό. Το κενό όχι μόνο των χάπι εντ, αλλά του τέλους γενικότερα: οι ιστορίες τελειώνουν πολύ πιο ικανοποιητικά στο χαρτί από ό,τι στη ζωή, όπου συχνά δεν τελειώνουν καν, απλώς σβήνουν ή τις αφήνουμε πίσω μας χωρίς απαραιτήτως να έχουμε ένα ηθικό δίδαγμα ή έστω ένα συμπέρασμα από δαύτες (η πολυπόθητη ευτυχία, δε, μέσα σε αυτό το πλαίσιο αποδεικνύεται μια στιγμή, και το ερώτημα είναι πώς αντέχεις πριν από αυτή τη στιγμή ή μετά από αυτήν;)· πολλή λογοτεχνία, να μην πω όλη, γράφεται πάνω ακριβώς σε αυτό το κενό της ζωής. Το ότι ένας συγγραφέας αναγνωρίζει αυτή τη βασική αλήθεια και προσπαθεί να την εντάξει στο έργο του για να καταγράψει την ανθρώπινη εμπειρία δεν τον κάνει λιγότερο ανθρώπινο από έναν άλλο που προσπαθεί να προσφέρει στον αναγνώστη μια κατάληξη ή μια παρηγοριά, τουλάχιστον όχι για μένα.
[6] Είναι αυτή η επιλογή λαθεμένη; Όχι. Αν και μερικές φορές ξεχνάμε ότι το δίλημμα καλό βιβλίο ή προσβάσιμο στον αναγνώστη είναι μάλλον ψευδεπίγραφο, καθώς μοιάζει να υπονοεί ότι ο αναγνώστης είναι απλώς ένας ηλίθιος που πρέπει να του τα κάνεις πενηνταράκια μπας και καταλάβει. (Αν είναι όντως τόσο ηλίθιος, ίσως η προσπάθεια να κάνεις λογοτεχνία χάνει εξ αρχής το νόημά της· αν εσύ είσαι τόσο πανέξυπνος, γιατί γράφεις λογοτεχνία για ηλίθιους;) Τόσο ο Pynchon, ας πούμε, όσο κι ο Franzen, όσο κι η Atwood, ο Auster, η Krauss, ο οποιοσδήποτε κι η οποιαδήποτε, γράφουν με στόχο, μεταξύ άλλων, να διαβαστούν κιόλας: αδυνατώ να πιστέψω ότι κάποιος μπαίνει στη διαδικασία να εκδώσει κείμενά του χωρίς να υπολογίζει ότι θα διαβαστεί, χωρίς να θέλει να διαβαστεί, χωρίς να τον ενδιαφέρει ότι θα διαβαστεί. Είτε από καθαρή αλαζονεία, είτε επειδή όντως πιστεύει ότι κάτι θα προσφέρει -και πάλι, δεν με ενδιαφέρουν οι προθέσεις-, ο συγγραφέας γράφει κι εκδίδει για να διαβαστεί. Μπορεί να τον ενδιαφέρουν οι αναγνώστες ως άτομα περισσότερο παρά ως μάζα, μπορεί να τους προσεγγίζει με διαφορετικό τρόπο· κάποιοι συγγραφείς μπορεί να αντιμετωπίζουν τον αναγνώστη σαν χαζό ή έστω σαν μαθητή, άλλοι σαν ισάξιο συνδημιουργό του βιβλίου ή συνομιλητή, άλλοι μπορεί να έχουν απαιτήσεις από τον αναγνώστη να φτάσει προς το έργο τους αντί να χαμηλώσουν το έργο προς αυτόν κι άλλοι μπορεί να κάνουν ακριβώς το αντίστροφο, όλοι όμως απευθύνονται στον αναγνώστη, κι αυτό έχει συνέπειες. Το προβληματικό κατά τη γνώμη μου είναι εάν συστηματικά χαμηλώνεις τον πήχη για χάρη ενός μέσου αναγνώστη που τελικά δεν είναι παρά ένα φάντασμα. Προφανές, τέλος, ότι προτιμώ έναν συγγραφέα που υπερεκτιμά την ευφυΐα του κοινού του, παρά κάποιον που την υποτιμά.
[ 7] Φυσικά, το ζήτημα δεν είναι αν ο Franzen είναι καλύτερος από τον Wallace κ.λπ. Μπορεί κανείς να θεωρεί -κι ίσως να έχει δίκιο- ότι η προσπάθεια του Franzen είναι πολύ πιο γενναία, ολοκληρωμένη και ουσιαστική και δεν συμμαζεύεται· άλλος θα μπορούσε να πει ότι οι στόχοι είναι κοινοί, απλώς οι δρόμοι προς τα εκεί διαφορετικοί και ο καθένας έχει το ενδιαφέρον του. Δεν προσπαθώ να αποκαθηλώσω κανέναν Franzen, απλώς να εξηγήσω γιατί ένα πολύ καλό βιβλίο ενός επίσης πολύ καλού συγγραφέα δεν λειτουργεί για μένα με τον τρόπο που λειτουργεί για άλλους. (Και να με συμπαθάτε που διευκρινίζω κάθε φορά τα αυτονόητα, με τον Franzen όμως -περισσότερο από ό,τι με οποιονδήποτε άλλο συγγραφέα- αισθάνομαι από άλλους αναγνώστες μια αφόρητη πίεση ότι πρέπει οπωσδήποτε να μου αρέσει κι ότι δεν είναι δυνατόν να μην θεωρώ τα βιβλία του τα καλύτερα που έχω διαβάσει. Γιατί; Γιατί είναι τα Μεγάλα Αμερικάνικα Μυθιστορήματα του Μεγάλου Αμερικανού Συγγραφέα. Ε σόρι κιόλας, αλλά ο χαρακτηρισμός όπως λέγαμε και στο προηγούμενο ποστ δεν συνιστά απόδειξη - αντιθέτως, πρέπει ο ίδιος να αποδειχθεί.)
[8] Περιττό νομίζω να προσθέσω εδώ ότι δεν θεωρώ ότι το Corrections είναι μια πλήρης εικόνα της κατάστασης του βορειοαμερικάνικου έθνους πριν την 11/9, διότι αυτή η εικόνα είναι, νομίζω, τόσο πλούσια και πολυσχιδής, που δεν μπορεί να αποδοθεί από ένα μυθιστόρημα, όσο καλό κι αν είναι αυτό, κάτι που ελπίζω να έγινε σαφές και στο προηγούμενο ποστ.
[9] Παρακολουθήστε, για παράδειγμα, τη συζήτηση για την φετινή τελική λίστα του βραβείου Μπούκερ, όπου φαίνεται πως το βασικό κριτήριο επιλογής δεν ήταν άλλο από το πόσο διαβαστερά είναι τα βιβλία: έχω την εντύπωση ότι φτωχαίνουμε πολύ την αναγνωστική εμπειρία αν κρίνουμε τα βιβλία μόνο με όρους του στιλ να διαβάζονται ευχάριστα. Τι σημαίνει να διαβάζονται ευχάριστα; (βλέπε και υποσημείωση 5).

Ξάφνου μια πάπια

2011-09-05T23:42:00.000+03:00

Ξέρω ότι περιμένετε εναγωνίως το επόμενο ποστ της επικής σειράς Οι δύο J.F. και το αουτσάιντερ, έχω όμως να μοιραστώ μαζί σας μια από τις φανταστρουμφικές μου αναγνωστικές περιπέτειες. (Αχ, δεν είναι καταπληκτική η ζωή της αναγνώστριας; Τόσοι κίνδυνοι, τόσο σασπένς, τόσες μεγάλες στιγμές.)

Διαβάζω, που λέτε, αμέριμνη τη Ζωή ενός χειρουργού, μια από τις επτά υπέροχες ιστορίες του Ένας ανθρωπολόγος στον Άρη του λατρεμένου Oliver Sacks (εκδόσεις Άγρα). Όπως ίσως θυμάστε, ο Oliver Sacks έχει μια ιδιαίτερη εκτίμηση στις υποσημειώσεις (υποψιάζομαι ότι η λατρεία της γιορς τρούλι για τις υποσημειώσεις οφείλεται τουλάχιστον εν μέρει στις υποσημειώσεις του Oliver Sacks - φάιλ άντερ η άχρηστη πληροφορία της ημέρας), πράγμα που σημαίνει ότι το βιβλίο είναι γεμάτο από δαύτες κι η Μ. τις διαβάζει όλες μα όλες με αγαλλίαση (οι μικρές χαζές της ζωής). Μία από τις υποσημειώσεις, λοιπόν, λέει τα εξής:

Ορισμένοι ασθενείς με σύνδρομο του Τουρέτ έχουν τέτοια τικ εκσφενδονισμού -απότομη, φαινομενικώς αναίτια ανάγκη ή καταναγκασμό να ρίξουν αντικείμενα-, πολύ διαφορετικά όμως από τον λυσσαλέο εκσφενδονισμό του Μπέννετ. Μπορεί να υπάρξει ένα σύντομο προαίσθημα -που στάθηκε αρκετό, σε μια περίπτωση, για να ουρλιάξει ένα προειδοποιητικό «Πάπια!»- προτού ένα πιάτο με φαγητό, ένα μπουκάλι κρασί ή οτιδήποτε άλλο πετάξει στο άλλο άκρο του δωματίου.

«Πάπια!»

Εμ...

Πάπια; Ποια πάπια;

Αυτή η πάπια;

Ύποπτη #1

Ή μήπως αυτή;

Ύποπτη #2

Σύμφωνοι, οι τουρετικοί λένε διάφορα άκρως ενδιαφέροντα πράγματα, αλλά αυτό το προειδοποιητικό «Πάπια!» εμένα μου ακούγεται τουλάχιστον περίεργο. Μετέφρασα νοερά τη φράση στα αγγλικά [1]. Ναι, duck θα φώναζε κάποιος σε αυτό το πλαίσιο, όχι όμως το ουσιαστικό που σημαίνει πάπια, αλλά το ρήμα, νομίζω, που σημαίνει σκύβω - ειδικά για να αποφύγω χτύπημα. (Η άλλη πάπια, η δεύτερη ύποπτη, απαλλάσσεται, αφού δεν περιλαμβάνεται στις σημασίες της λέξης duck.) Μπορεί να κάνω και λάθος -αν κάνω λάθος, ας μου το εξηγήσει κάποιος-, δεν σας φαίνεται όμως πιο λογικό, λίγο πριν αρχίσουν να φεύγουν πράγματα δεξιά κι αριστερά, να φωνάζει ο τουρετικός ένα προειδοποιητικό «Σκύψε!», παρά ένα προειδοποιητικό «Πάπια!»;

[Πρίβιουσλι ον δι μπλογκ: Ο Coward Robert Ford, το νέο σκηνοθετικό ταλέντο που δεν πρέπει να χάσετε.]

DISCLAIMER

Η Μ. σέβεται τους μεταφραστές και τους ευχαριστεί για τις προσπάθειές τους, δίχως τις οποίες δεν θα μπορούσε να διαβάσει πολλά από τα βιβλία που διαβάζει. Γνωρίζει ότι τα λάθη είναι αναπόφευκτα και βρίσκουν τον τρόπο να τρυπώσουν παντού (ειδικά στις συνθήκες με τις οποίες δουλεύουν οι μεταφραστές στην Ελλάδα σήμερα), ακόμα και στις κατά κανόνα πολύ καλά επιμελημένες εκδόσεις Άγρα. Πιστεύει, όμως, ότι τα λάθη είναι για να επισημαίνονται και να διορθώνονται. Νο τρανσλέιτορς ορ ντακς γουέρ χερτ ντιούρινγκ δε μέικινγκ οβ δις μπλογκ ποστ.

[1] Αργότερα, με χρήση του μυστικού υπερόπλου κάθε χάκερ που σέβεται τον εαυτό του, βρήκα και το πρωτότυπο (για να μην ψάχνεστε, Ctrl+F και πληκτρολογείτε duck - ναι, είμαι τόσο μεγαλόψυχη και μασίφ που μόλις μοιράστηκα μαζί σας ένα από τα μυστικά της φανταστρουμφικής μου τέχνης).

Από το αναγνωστικό ημερολόγιο: Οι δύο J.F. και το αουτσάιντερ, #1

2011-09-04T05:00:00.000+03:00

[Όπου η Μ. εξιστορεί τι συνέβη όταν, επιτέλους, αποφάσισε να διαβάσει τον Great American Novelist· παρουσιάζει τις αναμνήσεις της από τη συνάντηση με τον χαμένο μικρό αδελφό του προαναφερθέντος Great American Novelist· ισχυρίζεται ότι το Μεγάλο Αμερικάνικο Μυθιστόρημα δεν είναι παρά ένα φάντασμα· εξηγεί γιατί, Great American Novelist ορ νοτ, εκείνη τελικά υπέκυψε στα θέλγητρα ενός ταπεινού συγγραφέα που ίσως ποτέ να μην γράψει ένα Great American Novel, έχει όμως γράψει ένα μυθιστόρημα που ήδη από τώρα βρίσκεται στο τοπ τεν της για τη φετινή χρονιά· και τελικά ανακαλύπτει ότι το ποστ κατέληξε σετ υπέρδιπλα σεντόνια και μαξιλαροθήκες με δώρο κουβερλί, ακόμα και για τα δικά της, φιλικά προς σεντόνια και λοιπά είδη προικός δεδομένα, με αποτέλεσμα να αναγκαστεί να το χωρίσει σε τέσσερα, αν έχετε το θεό σας, μικρότερα ποστ, γιατί φυσικά δεν έχει τίποτα καλύτερο να κάνει στη ζωή της.]

Ένας αναγκαίος, και μάλλον φλύαρος, πρόλογος

[Όπου συζητιούνται, μεταξύ άλλων, η περί τον Franzen υστερία· τα γυαλιά του Franzen· η Oprah· η αγία τετράδα του βορειοαμερικάνικου μυθιστορήματος· το φάντασμα του Μεγάλου Αμερικάνικου Μυθιστορήματος· o Percival Everett.]

Ο δισταγμός μου να διαβάσω τον Jonathan Franzen δεν οφειλόταν στον ίδιο, όσο στην περί τον Franzen υστερία με αφορμή την έκδοση του Freedom πέρυσι - υστερία που μάλλον όσο τον κολακεύει, άλλο τόσο τον δυσκολεύει. Κι έτσι, ενώ είχα ένα αντίτυπο του The Corrections στο ράφι, θεωρώντας προτιμότερο να διαβάσω πρώτα αυτό και μετά ν’ αποφασίσω αν θα συνεχίσω με το Freedom, το άφησα να σκονίζεται για μήνες: με είχε ενοχλήσει, για παράδειγμα, το εξώφυλλό του στο Time - ο συγγραφέας με τα χαρακτηριστικά του γυαλιά και ύφος Έχω στην πλάτη μου το βάρος όλου του κόσμου κι ο τίτλος: Great American Novelist. (Ναι, δεν ευθύνεται ο ίδιος για τη φωτογραφία - δεν μπορώ να τον κατηγορήσω γι’ αυτό, εγώ που μονίμως βγαίνω στις φωτογραφίες με το τρομοκρατημένο ύφος της αγελάδας μπροστά στο χασάπη· ναι, δεν διάλεξε ο ίδιος τον τίτλο. Αλλά μιλώ τώρα για το πώς παρουσιάζεται ο Franzen κι όχι για τον ίδιο τον Franzen, σο μπέαρ γουίθ μι.)

Προσπαθώ ακόμα να το καταλάβω. Φυσικά, όλα όσα θα ακολουθήσουν είναι δικές μου εκτιμήσεις, ανλές στέιτεντ αδεργουάιζ, άρα το κατά πόσο θα τα δεχτείτε εξαρτάται από το πόσο μετράτε γενικά τις εκτιμήσεις μου, βασισμένοι στα όσα γράφω τόσο καιρό στο μπλογκ, και, φυσικά, από το πόσο λογικές σας φαίνονται κ.λπ.· θεωρώ δεδομένο ότι όταν με διαβάζετε χρησιμοποιείτε και το μυαλουδάκι σας, τούτο εδώ είναι μπλογκ, δεν είναι ευαγγέλιο - και στο κάτω κάτω, ειδικά τα ευαγγέλια πρέπει να τα διαβάζουμε χρησιμοποιώντας το μυαλουδάκι μας· εννοείται ότι αν διαφωνείτε, και θεωρείτε σημαντικό να εκφράσετε τη διαφωνία σας στο μπλογκ μιας τυχάρπαστης μαραμένης παπαρούνας, μπορείτε μια χαρά να το κάνετε στα σχόλια, αν και μέχρι στιγμής συστηματικά επιλέγετε να με αφήνετε να σολάρω για λόγους που μου διαφεύγουν, αλλά θα τους ερευνήσω για τις ανάγκες της διδακτορικής μου διατριβής με τίτλο Μπλόγκερ από το 2007: Τι μου έμαθαν οι δραματικοί μου μονόλογοι.

Τέλος πάντων, αυτές είναι οι υποθέσεις μου για την περί τον Franzen υστερία: Το The Corrections ήταν μια μεγάλη κριτική κι εμπορική επιτυχία· είχε συζητηθεί, βραβευτεί, αγαπηθεί· λογικό, λοιπόν, το επόμενο μυθιστόρημα να το περιμένουν αναγνώστες και κριτικοί με αγωνία. Η οποία αυξανόταν όσο περνούσε ο καιρός χωρίς ο Franzen να το εκδίδει -κάπως έτσι υποθέτω ότι περίμεναν για καιρό το κάτι μεγάλο που θα έγραφε ο David Foster Wallace μετά το Infinite Jest- ενώ παράλληλα δεν ήταν αρκετά εξαφανισμένος ώστε να ξεχαστεί. Ο Franzen κινείται σ’ αυτό το περίεργο μεταίχμιο - είναι ένας Σοβαρός συγγραφέας αλλά ταυτόχρονα είναι κι εξαιρετικά δημοφιλής, πράγματα που δεν έχουμε συνηθίσει να συμβιβάζονται· πιθανότατα σε αυτό παίζει ρόλο ο εξωλογοτεχνικός παράγοντας της Oprah: ο όλος καβγάς-που-ίσως-τελικά-να-μην-ήταν-καβγάς μαζί της έκανε τον Franzen γνωστό ακόμα και σε μερίδα του κοινού που κανονικά δεν θ’ ασχολιόταν και πολύ με συγγραφέα αυτού του είδους· κάποιοι ίσως να τον θυμούνταν σαν έναν καταγέλαστο ελιτιστή, όπως και να έχει όμως, τον θυμούνταν· προφανώς, βέβαια, υπάρχει κι ο λογοτεχνικός παράγοντας αυτής της δημοφιλίας, ο οποίος δεν έχει σκέτα να κάνει με το ότι είναι καλός συγγραφέας (αυτό δεν αρκεί να σε κάνει δημοφιλή, ούτως ή άλλως), αλλά με το ότι είναι και προσιτός, ή τουλάχιστον πιο προσιτός από έναν Wallace ή έναν Thomas Pynchon, άρα ευκολότερα γοητεύει και αναγνώστες που δεν είναι ανοιχτοί σε μεταμοντερνιές κ.λπ. και τσινάνε σε αυτό που αντιλαμβάνονται ως αναίτια δύσκολο και στρυφνό.

Επιπλέον, κι εδώ αρχίζω να το παρατραβάω, ίσως: Η αγία τετράδα της λογοτεχνίας των ΗΠΑ -Cormac McCarthy, Thomas Pynchon, Philip Roth και Don DeLillo- έχει πια γεράσει, και στα γεράματά της δίνει λιγότερο σημαντικά βιβλία, με το καθένα από αυτά να διατρέχει τον κίνδυνο ν’ αποδειχθεί κύκνειο άσμα - σίγουρα, οι νεκρολογίες αυτών των τεσσάρων είναι από καιρό έτοιμες στα αρχεία των εφημερίδων· μετά το Νόμπελ της Toni Morisson κανένας δεν έχει κριθεί άξιος από την ακαδημία να βραβευτεί, την ίδια στιγμή που η αμερικάνικη λογοτεχνία δεν φαίνεται να παρακμάζει - το ζήτημα, όμως, του αν θα υπάρξει στο μέλλον μια αντίστοιχη αγία τετράδα (ή ίσως τριάδα ή πεντάδα) και με ποια μέλη παραμένει ανοιχτό· υπάρχουν πολλοί και ικανότατοι συγγραφείς, όμως ποια είναι τα ονόματα που θα καταφέρουν να φτάσουν στο ύψος ενός DeLillo ή ενός Roth; Μήπως δεν υπάρχουν πια ονόματα αυτού του μεγέθους; Το σιγουράκι για μια θέση στη μελλοντική αγία τετράδα, ο Wallace, δεν ζει πια. Ο άλλος λογικός υποψήφιος για το ρόλο του σουπερστάρ του λίτεραρι ήταν ο φίλος τού Wallace, όσο απρόθυμος κι αν ήταν ο ίδιος να παραστήσει τον σουπερστάρ.

Θα έλεγα επίσης ότι στην αποθέωση του Franzen συνέβαλε και η οικονομική κρίση που είχε προηγηθεί στις ΗΠΑ, η οποία -όπως η 11η Σεπτεμβρίου πριν από μερικά χρόνια-, ανανέωσε την αναζήτηση του Μεγάλου Αμερικάνικου Μυθιστορήματος που θ’ απαντούσε σε αυτήν ή θα την κατέγραφε, με ένα τρόπο - και αν δεν είναι το βιβλίο ενός Franzen υποψήφιο για τον τίτλο αυτό, είναι το σκεπτικό εδώ, τότε ποιανού το βιβλίο θα είναι; Η αίσθησή μου είναι ότι όλο αυτό το κλίμα ήταν που προστέθηκε σ’ αυτά που έλεγα στην προπροηγούμενη παράγραφο και οδήγησε στη δημιουργία της φρανζενικής υστερίας του περσινού καλοκαιριού (μαζί με τον παράγοντα ίντερνετ, άι γκες). Προσθέστε σ’ όλα αυτά α) την όλη συζήτηση για τη στάση που θα κρατούσε η Oprah απέναντι στο Freedom με δεδομένο το κακό παρελθόν της με τον Franzen (η Oprah τελικά έδωσε στο βιβλίο τη σφραγίδα της κι ο Franzen αυτή τη φορά εμφανίστηκε στην εκπομπή της), β) την ατυχή έκδοση, στην Αγγλία, του βιβλίου χωρίς τις τελικές αλλαγές του, γ) τη συζήτηση που ξεκίνησε για το αν ο Franzen προβάλλεται ως Great American Novelist επειδή είναι άντρας, και αν αντίστοιχα γυναικεία βιβλία έχουν ή όχι την προβολή του Freedom [1] δ) την κλοπή των γυαλιών του (για όνομα) και γιου γκοτ δε πίκτσερ.

Τα γυαλιά του Franzen ήταν, νομίζω, το τελειωτικό χτύπημα για μένα, και το The Corrections έμεινε να μαζεύει σκόνη, παρά το ότι επί της αρχής έβρισκα, κι εξακολουθώ να βρίσκω, εξαιρετικά ευχάριστο ένα βιβλίο -και μάλιστα ένα βιβλίο απαιτήσεων, κατά τα φαινόμενα, κι όχι μια φυλλάδα σε στιλ Αλχημιστή ή Μυστικού και δεν συμμαζεύεται- να κυριαρχεί στη δημόσια συζήτηση. Σύμφωνοι, δεν ευθύνεται ο Franzen για τις παρεκτροπές αυτής της συζήτησης, θα προτιμούσα όμως, επειδή είμαι και γριά παράξενη, να διαβάσω το βιβλίο του χωρίς να βλέπω το όνομά του σε κάθε δεύτερο σάιτ στο ιντερνέτι, ευχαριστώ. Αλλά η όλη κουβέντα τελειωμό δεν είχε: κάποιοι κριτές κάποιου βραβείου τόλμησαν, όπως έλεγα σε προηγούμενο ποστ, να δώσουν το βραβείο όχι σε αυτόν, αλλά σε κάποια γκόμενα· το Freedom δεν ήταν καν στην τελική λίστα για το Εθνικό Βραβείο Βιβλίου· και φτάσαμε αισίως στην άνοιξη του 2011, οπότε και κυκλοφόρησε η ελληνική μετάφραση του Freedom, κι εκεί που στις ΗΠΑ έμοιαζαν όλοι έτοιμοι να συνεχίσουν τη ζωή τους, περνώντας, πια, στο The Pale King, η συζήτηση για το Freedom πέρασε τον ωκεανό και μεταφέρθηκε, κακομεταφρασμένη ενίοτε, και στα ελληνικά. Η ελληνική εκδοχή της φρανζενικής υστερίας -που αν μη τι άλλο δείχνει ότι τα αντανακλαστικά των εκδοτών, των εφημερίδων και μιας μερίδας, τουλάχιστον, του αναγνωστικού κοινού έχουν βελτιωθεί- μου θύμισε την υστερία για τα βιβλία του Irvin Yalom [2] (όχι, δεν θα ξαναμιλήσω για τον Coelho, διότι μιλάμε για βιβλία τώρα, όχι για παριζάκι συσκευασμένο σε μορφή βιβλίου - να συνεννοούμαστε). Έφτασε το καλοκαίρι κι είχες την εντύπωση η πρωτοκαθεδρία των εκδόσεων Ψυχογιός στις ελληνικές παραλίες βρέθηκε να απειλείται από έναν μάλλον ανέλπιστο ανταγωνιστή από τις εκδόσεις Ωκεανίδα.

Το πρόβλημα της όλης συζήτησης για μένα είναι η επικέντρωση στο Μεγάλο Αμερικάνικο Μυθιστόρημα: αυτό που νομίζω συχνά ξεχνιέται στις σχετικές συζητήσεις και στην ελληνική εκδοχή τους -ναι, έχω συγκεκριμένες συζητήσεις στο μυαλό μου, και όχι, δεν ήταν όμορφο το να τις ακούς-, είναι ότι το Μεγάλο Αμερικάνικο Μυθιστόρημα δεν είναι αντικειμενικά ορισμένο, δεν είναι καν ένα βραβείο που απονέμεται από κάποιου είδους επιτροπή (κι ακόμα κι αν ήταν, θα μπορούσε και πάλι ν’ αμφισβητηθεί ή ν’ αποδειχθεί, με την πάροδο του χρόνου, άστοχο)· το χι μυθιστόρημα δεν αποκτά αξία επειδή το αποκαλούμε Μεγάλο Αμερικάνικο Μυθιστόρημα - δεν κάνει ο χαρακτηρισμός το μυθιστόρημα, είναι το μυθιστόρημα που πρέπει να αποδείξει την ισχύ του χαρακτηρισμού. Στην καλύτερη περίπτωση, και υπό προϋποθέσεις, το Μεγάλο Αμερικάνικο Μυθιστόρημα μπορεί απλώς ν’ αποτελέσει μια χρήσιμη για την κριτική κατηγοριοποίηση και αφετηρία· επιπλέον, εξ ορισμού δεν γίνεται να είναι μόνο ένα, αφού το βασικότερό του χαρακτηριστικό -όσο μπορεί, τουλάχιστον, να συλλάβει το φτωχό μου μυαλό- είναι ότι αποτελεί (ή θεωρείται ότι αποτελεί) μια εύστοχη γραπτή αποτύπωση του εν ΗΠΑ zeitgeist της εποχής του: άρα, κάθε εποχή υποχρεωτικά καλεί για το δικό της Μεγάλο Αμερικάνικο Μυθιστόρημα, ασχέτως αν αυτό τελικά γράφεται ή όχι (ή, ακόμα, αν αναγνωρίζεται ως τέτοιο) - ωστόσο, και πάλι, μου φαίνεται λίγο περίεργο το να ισχυρίζεται κανείς ότι υποχρεωτικά κάθε εποχή μπορεί να καταγραφεί και να οριστεί από ένα μόνο μυθιστόρημα. Και βέβαια οφείλουμε να θυμόμαστε ότι Μεγάλα Αμερικάνικα Μυθιστορήματα τείνουν, μέχρι στιγμής, να θεωρούνται τα έργα κυρίως αντρών συγγραφέων, κατά πλειοψηφία λευκών - και δεν ξέρω ποιος θα μπορούσε να διαβεβαιώσει ότι δεν έχουν γραφτεί λιγότερο προβεβλημένα μυθιστορήματα (είτε από άντρες, είτε από γυναίκες, είτε από λευκούς, είτε από μαύρους, κίτρινους ή πορτοκαλορόζ) τα οποία, όμως, να καταγράφουν με ακρίβεια το zeitgeist. Όλα αυτά μου φαίνεται ότι κάνουν την έννοια του Μεγάλου Αμερικάνικου Μυθιστορήματος αρκετά προβληματική - προσθέτω εδώ την αίσθησή μου ότι ίσως ευκολότερα θ’ αποκαλέσουμε Μεγάλο Αμερικάνικο Μυθιστόρημα αυτό που συμμορφώνεται καλύτερα στις ήδη κατασκευασμένες αντιλήψεις μας για το τι θα έπρεπε να είναι το Μεγάλο Αμερικάνικο Μυθιστόρημα στη δεδομένη εποχή (ένα τέτοιο μυθιστόρημα, κατά τη γνώμη μου, δεν καταγράφει κατανάγκη το zeitgeist ευστοχότερα από τα άλλα· ίσως απλώς το καταγράφει πιο ανώδυνα).

[pic]

Γράφει, με αφορμή το Freedom, ο σπουδαίος Percival Everett, ένας ικανότατος συγγραφέας που αμφιβάλλω αν θα θεωρηθεί ποτέ κάποιο βιβλίο του Μεγάλο Αμερικάνικο Μυθιστόρημα [2], και τα γράφει τόσο καλά που νομίζω θα τυπώσω κάρτες με το λινκ και θα τις μοιράζω δεξιά κι αριστερά:

I stepped back and reviewed the claim. Novel is the only word that is not problematic. The book is a novel. Though I myself can offer no definitive definition of the thing called a novel, I know that Freedom is one. So, what does Great mean? Especially capitalized like that. If it means long, I suppose a case can be made, though there are many longer novels. The American notion of value does often associate itself with heft, size, length. You see where that might go. We apparently like to get something substantial for our dollars, an SUV of a novel, not a Smart Car. However, I suspect there is more to it than just that. The suggestion is that the writing is great. I thought the novel was well written enough, but I must say that my relationship with language, with literature, with the form of the novel was not challenged, altered or expanded. If anything it was, in that regard, standard. So, it must be the content that makes it great. Again, while appreciating the profound dysfunction of the characters, I came away hardly having my perception or understanding of white middle America changed at all.

And this brings us to the term American. The novel is in fact the product of an American, but that certainly isn’t what is meant. The story is in fact very American, but is it the American story, sad as that might be? It is no more American than Margaret Mitchell’s Gone With the Wind, which I have to admit I have not read. Ironically, however, Gone With the Wind no doubt connects more with my American experience than Mr. Franzen’s novel. I might say the same of Dixon’s The Clansman, a novel I have read, the book that was the source for Griffith’s “Birth of a Nation.” What about Toni Morrison’s Beloved, James Welch’s Winter in the Blood. My point here is obvious and I don’t want to belabor it. There is no one representative American novel, though there are many American so-called classics, a problematic term itself. I do not understand the designation The Great American Novel. More, I do not understand the desire or impulse to make such a claim.

It has taken me a while to get to my real point, but here it is, rather abruptly. I do not believe that apparent authoritative literary voices of validation would ever make such a grand claim about a novel written by a woman. I say this because I believe there are many novels by women that are about the same sort of world as presented in Freedom. Sadly, the culture usually calls these books domestic or family sagas. Are the novels of Anne Tyler, Marilynne Robinson and Mona Simpson any less white and middle “American” than Franzen’s? They are certainly at least every bit as literary and arguably better written, whatever that means. And they do not suffer the needless verbosity of Freedom. Were a woman to use so many additional words, the prose would be called floral or poetic or maybe even excessive.

I cannot recall a novel written by a man that was described as domestic, as if the male life within a family and household necessarily transcends the bounds of the family home, means something more profound about life itself perhaps. I have had conversations with young women writers about their fear that their novels will be considered “Chick Lit”. They are concerned about whether their titles will doom them to the category. What is the male equivalent? “Rooster-Lit?” “Dick-Lit?” And who fits the category? Who would want to? There used to be “tough guy” fiction, “hard-boiled” fiction, but somehow those are not pejorative. It’s little like the way that the culture has no male counterpart to the term slut. I suppose the closest thing is stud, but that’s not such a bad thing in most circles, however sad that might be.

Αναγκαίες διευκρινίσεις: Μπορεί διαβάζοντας το Freedom να μην συμφωνήσω με την κριτική του Everett για το βιβλίο, αλλά αυτό που έχει σημασία εδώ δεν είναι η (σεβαστή) κρίση του γι’ αυτό, όσο το ότι μιλά για ένα υπαρκτό πρόβλημα στο πώς προσλαμβάνουμε/κρίνουμε τα βιβλία ανάλογα με τo φύλο (κι εδώ θα πρέπει να προστεθεί και η φυλή) του συγγραφέα τους, παρατήρηση με την οποία εξάλλου συμφωνεί και ο ίδιος ο Franzen:

In recent weeks, Freedom has generated controversy in the culture-at-large, particularly among several female writers who have criticized the extensive attention showered on his book by critics.

“The little bit that has trickled back to me hasn’t sounded particularly ad hominem," he says. "It seems like there’s ... a feminist critique, and it’s about the quality of attention that writing by women gets compared to the quality of attention by male writers. I actually have a lot of those feelings myself and have over the years.”

(Για τους φρανζενίστας αυτού του κόσμου, υπενθυμίζω ότι αυτό είναι το πρώτο μέρος του κειμένου - και δεν μιλώ εδώ για το πώς μου φάνηκε το βιβλίο του Franzen και την αξία του ως συγγραφέα· μιλώ για την πρόσληψη των βιβλίων του, και για το πόσο προβληματικό μου φαίνεται το να μιλάμε για Μεγάλο Αμερικάνικο Μυθιστόρημα, είτε περιγράφουμε βιβλίο του Franzen, είτε του Pynchon, είτε του Auster είτε, τελικά, του οποιουδήποτε.)

Και κάτι ακόμα, ας με πείτε κι ελιτίστρια: όταν εκφέρεις μια κρίση περί Μεγάλου Αμερικάνικου Μυθιστορήματος, δικαιούμαι να ελέγξω τη γνώση σου περί αμερικάνικου μυθιστορήματος ώστε να δω πού στηρίζεται η κρίση σου και ν’ αποφασίσω πόσο σοβαρά θα πάρω την απόφανσή σου (κι αυτό ασχέτως αν συμφωνώ ή διαφωνώ μαζί σου). Διότι, ναι, σαφώς και έχεις δικαίωμα να πεις την άποψή σου, όμως η άποψή σου, όπως κι η δική μου και του καθενός, ελέγχεται για την εγκυρότητά της. Δεν έχω την απαίτηση να έχεις διαβάσει όποιο αμερικάνικο μυθιστόρημα κυκλοφορεί -δεν νομίζω ότι υπάρχει έστω ένας άνθρωπος που να μπορεί να το καταφέρει αυτό, ας κάθεται να διαβάζει από τα πέντε του 20 ώρες το 24ωρο· προυβ μι ρονγκ-, περιμένω όμως να έχεις μια αρκετά ολοκληρωμένη εικόνα πριν πετάξεις την ατάκα [4]. Κι όχι, δεν θέλω να εμποδίσω τον ενθουσιασμό σου να εκφραστεί· προτιμώ όμως να τον εκφράσεις με δικά σου λόγια και στη σωστή του βάση - π.χ., Είναι το καλύτερο βιβλίο που έχω διαβάσει γι’ αυτό και γι’ αυτό και γι’ αυτό το λόγο, κι αισθάνομαι ότι είναι εξαιρετικά σημαντικό γιατί επιτυγχάνει αυτό κι εκείνο· έστω ένα Μωρή μαλάκω, ο τύπος γαμάει γυναικόπαιδα και τακτικούς στρατούς σ’ αυτές τις σελίδες, εσύ τι ζόρι τραβάς; θα μου αρκούσε, το θεωρώ πολύ πιο σοβαρό επιχείρημα από το παπαγάλισμα μιας φράσης που παρουσιάζεται ως θέσφατο ενώ τελικά μπορεί και να μην σημαίνει τίποτα.

Εντέλει: το Μεγάλο Αμερικάνικο Μυθιστόρημα έχει καταλήξει να μου μοιάζει μια ωραία φράση για τα μπλερμπς των βιβλίων. Ακούγεται σημαντική, βαρύνουσα, αλλά δεν είμαι σίγουρη ότι έχει και τόσο νόημα. Ίσως είναι μια εύχρηστη συντομογραφία για να τοποθετηθεί το χι μυθιστόρημα σε σχέση με τα υπόλοιπα· την ίδια λειτουργία μπορεί να έχει και για ορισμένους αναγνώστες - ένας οικονομικός και φαινομενικά έγκυρος τρόπος να παρουσιάσουν πώς τους φάνηκε το βιβλίο.

Τέλος πάντων, έφτασε το καλοκαίρι κι έτυχε, επιτέλους, να συζητήσω με ανθρώπους που αγαπάνε τον Franzen, κι άρα να συζητήσω για τον Franzen όχι με όρους μιντιακών υπερβολών αλλά με όρους αναγνωστικής αγάπης κι εκτίμησης, όρους που τους θεωρώ πολύ σημαντικότερους από τον τίτλο ενός περιοδικού (όταν μιλάω με αναγνώστες των οποίων το γούστο, ακόμα κι όταν δεν συμπίπτει με το δικό μου, μου εμπνέει τον σεβασμό). Επιπλέον, βρέθηκα να ετοιμάζομαι για διακοπές με το διαθέσιμο απόθεμα αδιάβαστων βιβλίων να έχει μειωθεί επικίνδυνα και να μην με εμπνέει ιδιαίτερα, οπότε αποφάσισα να ακολουθήσω το τρεντ του καλοκαιριού με τον δικό μου τρόπο - νέιμλι, αποφάσισα, όταν όλοι διάβαζαν το Freedom, να διαβάσω το The Corrections, να σχηματίσω επιτέλους μια δική μου άποψη για τον Franzen και να συνεχίσω τη μικρή και μίζερη ζωή μου. Βάζοντας κάτω τα δεδομένα, υπέθεσα ότι τα σενάρια ήταν δύο: είτε θα λάτρευα τον Franzen και ξαφνικά θα βρισκόμουν να διακηρύττω την αγάπη μου για τον Great American Novelist και να απολογούμαι για την δυσπιστία μου, θρηνώντας, ταυτόχρονα, όλα τα χρόνια που έχασα χωρίς να τον διαβάζω, είτε θα τον μισούσα παθιασμένα κι αμετάκλητα και θα ξεκινούσα ανένδοτοαγώνα εναντίον του. Μέση οδός, σκεφτόμουν, δεν υπήρχε.

Τι συνέβη μετά; Μετά μπήκα σ’ ένα τρένο και ξεκίνησα να διαβάζω το The Corrections.

(Συνεχίζεται)

NOTES & ERRATA

[1] Την όλη συζήτηση την ξεκίνησαν συγγραφείς τουλάχιστον αμφισβητήσιμου λογοτεχνικού βάρους, όμως το πρόβλημα που τέθηκε είναι υπαρκτό, όπως δείχνουν, για παράδειγμα, ο τρόπος που παρουσιάστηκε η νίκη της Egan στο βραβείο του Εθνικού Κύκλου Βιβλιοκριτικών (National Book Critics’ Circle Award) -έγραφα σχετικά εδώ- αλλά και οι σχετικές στατιστικές (βλέπε, για παράδειγμα, εδώ και εδώ).

[2] Με αναγκαία υποσημείωση, εδώ -μεταξύ άλλων που επειδή βαριέμαι να τα γράψω παραλείπονται ως ευκόλως εννοούμενα- ότι η γιαλομική υστερία φαίνεται να είναι σχεδόν ελληνική αποκλειστικότητα, σε αντίθεση με τη φρανζενική υστερία.
[3] Ο Everett τυχαίνει να έχει γράψει ένα σχετικό, κατά τη γνώμη μου τουλάχιστον, με αυτή τη συζήτηση μυθιστόρημα, το εξαιρετικό Erasure (Το σβήσιμο): ήρωάς του είναι ένας μαύρος συγγραφέας που καταδικάζεται από κοινό και κριτική ως υπερβολικά μεταμοντέρνος κι εγκεφαλικός και ελάχιστα μαύρος. Όλοι μοιάζουν να περιμένουν απ’ αυτόν συγκεκριμένη θεματολογία και τρόπο γραφής απλώς και μόνο επειδή είναι μαύρος. Όταν, απαυδησμένος απ’ αυτήν την κατάσταση, και ακριβώς για να την καυτηριάσει, γράφει ένα εσκεμμένα κακό μυθιστόρημα με τον τρόπο που φαντάζεται ότι περιμένουν να το γράψει ένας μαύρος, ξαφνικά όλοι πέφτουν πάνω του κατενθουσιασμένοι για την ειλικρινή και γενναία αποτύπωσή του της ζωής στα γκέτο - το βιβλίο του, φυσικά, ελάχιστη σχέση έχει με την πραγματικότητα της ζωής στα γκέτο· φτάνει, όμως, που ανταποκρίνεται στις προκατασκευασμένες κυρίαρχες αντιλήψεις για τη ζωή στα γκέτο και για τη λογοτεχνία που την αφορά. Μεταξύ μιας λογοτεχνίας που κολακεύει τον αναγνώστη, επιβεβαιώνοντάς του την αντίληψή του για τον κόσμο και συμβάλλοντας στην περαιτέρω εδραίωση και εμπέδωσή της, και μιας λογοτεχνίας που επιχειρεί να τον ξεβολέψει, αμφισβητώντας τις βεβαιότητές του, ο Everett προφανώς προκρίνει τη δεύτερη.
[4] Άι, φορ δατ μάτερ, αποφάσισα μετά από πολλή σκέψη (και διά της μεθόδου τράιαλ εντ έρορ) να μην μιλώ για Μεγάλο Αμερικάνικο Μυθιστόρημα, εφόσον, ακόμα κι αν υποθέσουμε ότι υπάρχει ένα πλαίσιο εντός του οποίου είναι γόνιμη μια τέτοια συζήτηση, δεν θεωρώ ότι διαθέτω επαρκή εικόνα για να το κάνω. Θεωρώ δεδομένο, όμως, ότι διατηρώ το δικαίωμα να μιλώ για μυθιστορήματα με έγκυρους λογοτεχνικούς όρους όπως γαμάτο, γαμεί και δέρνει, έπος, κ.λπ.

The Dictionary of Obscure Sorrows etc.

2011-09-02T03:00:00.000+03:00

ecidivism
n. the habit of closing a browser tab to go do something else, only to absentmindedly return to the website you just left, which is your brain’s way of stress-testing your attention span under a synthetic and highly experimental blend of ones and zeroes, mostly zeroes.

[The Dictionary of Obscure Sorrows]

[pic]

Ο Jay Rubin, ένας από τους μεταφραστές του Murakami στα αγγλικά, για την πρώτη του αναγνωστική συνάντηση με τον Murakami (με το Hard-boiled Wonderland and the End of the World), τη μετάφραση του 1Q84, τις μουρακαμικές γάτες, την υστερία των αναγνωστών και την ανάγκη να διαβάζουμε από το πρωτότυπο. [via]

At Koenji Station, Tengo boarded the Chuo Line inbound rapid-service train. The car was empty. He had nothing planned that day. Wherever he went and whatever he did (or didn’t do) was entirely up to him. It was ten o’clock on a windless summer morning, and the sun was beating down. The train passed Shinjuku, Yotsuya, Ochanomizu, and arrived at Tokyo Central Station, the end of the line. Everyone got off, and Tengo followed suit. Then he sat on a bench and gave some thought to where he should go. “I can go anywhere I decide to,” he told himself. “It looks as if it’s going to be a hot day. I could go to the seashore.” He raised his head and studied the platform guide.At that point, he realized what he had been doing all along.

[Town of Cats, απόσπασμα από το 1Q84 όπως δημοσιεύτηκε στο New Yorker - η συνέχεια εδώ]

It is, however, a question that feeds itself, because the obscurity of women’s work is why historians and experts feel free to consider it less than great. Greatness is supposed to speak for itself, it is supposed to show up and demand its own audience. You’re not supposed to have to coddle it. Take, for example, an argument that is currently raging through a commercial art world: the comic book industry. A woman dressed up like Batgirl was attending Comic Con with her daughter, and she stood up at a panel to ask DC Comics co-publisher Dan DiDio why his company employed so few women artists and writers. This was not exactly a new problem, as any woman who has been reading comic books for a long time knows. But the numbers have recently fallen off of a cliff. Ten years ago, the DC creative staff (writers, artists, etc.) was 12 percent women. Now it is one percent. DiDio’s snapped at the woman, “Who should we be hiring? Tell me right now. Who should we be hiring right now? Tell me.” As your mind goes blank searching for an answer, he wins the argument. See? No women artists worth hiring — you, who brought this up, can’t even think of any.

This type of argument is not simply a rhetorical crutch, it is a standard response to those who try to have a conversation about why so few female creators and artists win awards, are displayed in museums, or advance into higher profile positions. The women’s obscurity bolsters their argument. The Orange Prize for literature by women was founded in response to the predominance of men on literature award shortlists. And since prizes can be incredibly valuable to an artist’s career — not simply for the money but in bringing her vital media attention and giving the publisher a reason to publish her follow-up — the women behind the award felt it was important to draw some attention to female writers of note. Yet as award season dawns every year, a debate over the award’s mere existence re-emerges. “[T]he Orange Prize is sexist and discriminatory, and it should be shunned — or, at the very least, mocked mercilessly” (Toby Litt, 2008). “The Orange Prize is sexist” (A.S. Byatt, 2010). “Is there sexism at play here... or is it a case that female writers... are just not up to scratch?” (ABC Radio, 2011).

[Jessa Crispin, Old Boy’s Club - What’s a female artist to do?]

Πρέιζ δε λέιντιζ:

Nicole Krauss [pic]

Jennifer Egan [pic]

Siri Hustvedt [pic]

I often think, after I finish a book: how does that start? And it’s not always so easy to know. But while I was writing The Shaking Woman, I was thinking of the next novel and I knew, after I finished The Sorrows of an American, that I was going to write as a woman. I knew that for sure because I had spent ten years writing as a man. So I spent six years writing as Leo and four as Erik. Then I thought Oh! God ! I want to go back to women and I think you always react against to what you’ve done before. I thought it would be interesting, if there’s really no men. There are obviously men in the book, but they’re dreams, memories, e-mails. You know, they are out of the picture, so that seems like a good idea, and I think too because of the tone of my earlier novels, I wanted to write a comedy, a comedy like in a classic sense. Terrible things can happen along the way, but there’s something positive. So these things are rolling around in my mind. And then, you know, my husband and I have been married for thirty years, not quite but we’ve been together for thirty years, just recently we celebrated our anniversary. And so we have had a lot of friends over the years, so there are about two or three stories that we know personally were out of the blue, I mean out of the blue. The man has left. And from the woman I knew there was no conversation. That happens all the time. These were sudden abrupt departures, and, of course, you think to yourself: what would I do? This is a good premise, not really to tell the story, but after. So that was the premise. Of course there are many famous stories, like the guy goes out for cigarettes and never comes back. I know someone personally who had that happened. She was married and had one child and there was no warning. The guy went out to do an errand and he called up two or three days and said ‘I’m not coming back’. So these things happen in a way. And it’s stunning. So that was my premise. And then I started writing the first paragraph in my head, and this voice of this woman began to appear. “Some time after he said the word pause, I went mad and landed in the hospital. He did not say I don’t ever want to see you again or It’s over, but after thirty years of marriage pause was enough to turn me into a lunatic whose thoughts burst, ricocheted, and careened into one another like popcorn kernels in a micro wave bag”. This deeply amused me. And once you get the tone, it kind of blew out of me, this book. And I had so much fun writing it. My husband heard me laughing.

[Η Ηustvedt για το The Summer Without Men - η υπόλοιπη συνέντευξη εδώ]

Yōko Ogawa [pic]

Banana Yoshimoto [pic]

Donna Tartt [pic]

Well, about media attention and the whole idea of early success being detrimental to a writer, I think that it can be true. It doesn’t have to be true. The reason that early success can be so disorienting to writers is that for one [thing] it leads them into overproduction. That’s a great danger. There is suddenly an expectation that once one has had a success—the way the machine works is—more success. They [novels] should just be coming down the conveyor belt at a regular rate. It’s a question of if you want to play by those rules or you don’t. Some people play by those rules. They play by them brilliantly. I never wanted to. It’s not what I ever wanted to do. Also, about media attention, it’s very funny because it comes and it goes. It’s very concentrated while it lasts and then it goes away very quickly. It must be horrifying if you wanted that or you liked it or wanted to hold on to it. But it’s actually hard to—it’s not even hard—it’s impossible to get any work done in terms of writing. I can’t get my real life’s work done when I am traveling around. I just got back from Dublin. I’ve been all over the place.This time it’s much less intense because I am traveling for only a month. I’ve given a month to do the publicity for this book.

[Identity Theory Interview]

Lydia Davis [pic]

How Difficult
Lydia Davis

For years my mother said I was selfish, careless, irresponsible, etc. She was often annoyed. If I argued, she held her hands over her ears. She did what she could to change me but for years I did not change, or if I changed, I could not be sure I had, because a moment never came when my mother said, “You are no longer selfish, careless, irresponsible, etc.” Now I’m the one who says to myself, “Why can’t you think of others first, why don’t you pay attention to what you’re doing, why don’t you remember what has to be done?” I am annoyed. I sympathize with my mother. How difficult I am! But I can’t say this to her, because at the same time that I want to say it, I am also here on the phone coming between us, listening and prepared to defend myself.

Margaret Atwood [pic]

What is writing for? Writers —unlike dentists, bricklayers and other practical folk— are always being asked why they do what they do; asked, in effect, to prove their usefulness. It’s an odd question, because language and mathematics are the two most potent and useful tools human beings have ever invented.Sometimes, as a writer, you forget this. You can get stuck; you can start believing in your own superfluity. As you crumple up the first paragraph yet again and heave it into the wastebasket, you may feel that you’re living in a paper house and speaking into a void.

[Margaret Atwood, The Writing Life]

Μια κοινωνική προσφορά του μπλογκ προς επίδοξους συγγραφείς:

ΦΟΡ ΔΕ ΛΑΒ ΟΒ ΟΛ ΔΑΤ ΙΖ ΧΟΛΙ, ΓΟΥΑΪ;

[pic]

Ένας πελαγωμένος συγγραφέας γράφει στον David Foster Wallace αναζητώντας παρηγοριά κι ενθάρρυνση, κι ανακαλύπτει ότι παρηγοριά κι ενθάρρυνση σε αυτή την κωλοδουλειά δεν υπάρχουν:

Thank you for your nice letter. I’m sorry that I have no words of wisdom or inspiration. I get sad and scared too. I think maybe it’s part of the natural price of wanting to do this kind of work. I wish you well.

Πράγμα που κατά κάποιο τρόπο έρχεται να επιβεβαιώσει τις υποψίες της γιορς τρούλι ότι τον Wallace δεν τον έφαγε η ρουφιάνα η κατάθλιψη από μόνη της - τον κατάπιε κι ο Χλωμός Βασιλιάς, που μόνο ο Wallace θα μπορούσε να ολοκληρώσει, αλλά ακόμα κι αυτός απέτυχε.

Στο μεταξύ οι Decemberists για το βιντεοκλίπ του Calamity Song κινηματογράφησαν μια παρτίδα του γουαλασικού Eschaton (από το Infinite Jest) - ~~μόνο που το βίντεο δεν είναι πλέον διαθέσιμο στη χρεοκοπημένη Ελλάδα~~ σκρατς δατ, όπως με ενημέρωσε φανταστρουμφικός αναγνώστης στα σχόλια (γουάου, συγκλονίζομαι όταν κάνετε τον κόπο να γράψετε ένα σχόλιο αντί να κρυφοκοιτάτε με τις ώρες στη γωνιά σιωπηλοί σαν το Χάρο, τα ξέρω, αμέ, μη νομίζετε, μου τα μαρτυράει ο ρουφιάνος) έχει ανέβει κι ένα λινκ που λειτουργεί στην αποδώ όχθη:

[pic]

This aspect of Mitchell’s work might prove to be his most innovative, that which stamps his work as indissolubly a product of our twenty-first century global coexistence. The novel, at least since the time of Henry James, has made the workings of its characters’ minds of central interest. Mitchell appears to be simultaneously working within that tradition while denying its centrality. Unlike the previous generation of British novelists who, falling under the influence of Roland Barthes and company, tended to emphasize the constructed nature of subjectivity, Mitchell gives the impression of a writer who wants to force the novel to respond to a globalized world by taking it beyond its dependence on “personality.” But, recognizing that vividly realized characters are one of the key ingredients of the bestseller, he achieves this by creating a gallery of skillfully individualized characters who proceed to demonstrate their essential similarity to one another. Personality emerges in his work as a part each of us acts out. Beneath personality lurks a level of commonality (the product of our globalized lives?), which as a novelist Mitchell can make apparent by such purely narrative means as juxtaposition, comparison, repetition, and the like.

[Brian Finney, Ghostwriting the Globe]

Μια εικόνα που μοιάζει βγαλμένη από δυστοπικό μυθιστόρημα: Billy Stinson comforts his daughter Erin Stinson as they sit on the steps where their cottage once stood on August 28, 2011 in Nags Head, N.C. The cottage, built in 1903 and destroyed by Hurricane Irene, was one of the first vacation cottages built on Albemarle Sound in Nags Head. Stinson has owned the home, which is listed in the National Register of Historic Places, since 1963. “We were pretending, just for a moment, that the cottage was still behind us and we were just sitting there watching the sunset,” said Erin afterward. (Scott Olson/Getty Images)

In images, words & sounds

2011-08-24T18:30:00.000+03:00

[Lynda Barry’s Tumblr (via Austin Kleon)]

[Tom Gauld (via The Casual Optimist)]

[Καινούργιος Tom Waits στις 25 Οκτωβρίου (via Self-Titled)]

Now I am going on 88. My wife is 85 and I’m only wishing for another 5 or 6 years of life. This is all we want. We don’t want to live much longer. As a matter of fact, I always say to my wife, I wish I could reach 94. This is the aim of my existence. I’d like to see my grandson earn a living and my granddaughter get married. We want them to be happy the way we were.

—Moses Rubenstein, Sheepshead Bay, Brooklyn.

[Lauren Fleishman, Love Ever After (via Don’t touch my Moleskine)]

[Το Κουρδιστό Πουλί του Murakami έγινε θεατρική παράσταση (σάιτ, pics | κριτική)]

[pic]

Yes, I was very timid because when I was young I thought of myself as a poet. So I thought, “If I write a story, everybody will know I’m an outsider, that I am intruding in forbidden ground.” Then I had an accident. You can feel the scar. If you touch my head here, you will see. Feel all those mountains, bumps? Then I spent a fortnight in a hospital. I had nightmares and sleeplessness—insomnia. After that they told me that I had been in danger, well, of dying, that it was really a wonderful thing that the operation had been successful. I began to fear for my mental integrity—I said, “Maybe I can’t write anymore.” Then my life would have been practically over because literature is very important to me. Not because I think my own stuff particularly good, but because I know that I can’t get along without writing. If I don’t write, I feel, well, a kind of remorse, no? Then I thought I would try my hand at writing an article or a poem. But I thought, “I have written hundreds of articles and poems. If I can’t do it, then I’ll know at once that I am done for, that everything is over with me.” So I thought I’d try my hand at something I hadn't done: If I couldn’t do it, there would be nothing strange about it because why should I write short stories? It would prepare me for the final overwhelming blow: knowing that I was at the end of my tether. I wrote a story called, let me see, I think, “Hombre de la esquina rosada,” and everyone enjoyed it very much. It was a great relief to me. If it hadn’t been for that particular knock on the head I got, perhaps I would never have written short stories.

[O Borges, που γεννήθηκε σαν σήμερα το 1899, για το διστακτικό του ξεκίνημα στα διηγήματα]

[Από το ημερολόγιο της Frida Kahlo - pic]

Charles Baxter once found what he called “the last appeal” in a scene from Sherwood Anderson, a woman running naked in the rain, begging attention from an old deaf man. “Her body,” he writes, “her last semiotic appeal, or vulnerability, or precious secret—it’s all of these things, but it will not be reduced to one meaning—carries the burden of her longing, and becomes the record of erasure.”

Frida’s corsets hardened around unspeakable longing. They still frame an invisible woman, still naked in her want, still calling to deaf men in the rain. I find them beautiful. She would have given anything, perhaps, to have a body that rendered them irrelevant.

[Leslie Jamison, Frida’s Corsets]

[pic]

Wallace isn’t responsible for his imitators, much less for the stylized mess that is Gen-X-and-Y Internet syntax. The devices can be traced back to him, though, if indirectly; they were filtered through and popularized by Dave Eggers’s literary magazine and publishing empire, McSweeney’s, and Eggers’s own novels and memoirs, all of which borrowed not only Wallace’s tics but also his championing of post-ironic sincerity and his attempts to ward off criticism by embedding all possible criticisms within the writing itself. “There is no overwhelming need to read the preface,” Eggers wrote in “A Heartbreaking Work of Staggering Genius”; in fact, after “the first three or four chapters” the book “is kind of uneven.”

[Η Maud Newton για την επιρροή του Wallace στη γλώσσα των μπλόγκερ και όχι μόνο]

[Σύμφωνα με τους δημιουργούς του, αυτό το τραγούδι γεννήθηκε όταν το Man in the Dark του Paul Auster συνάντησε το Rudeboy της Rihanna - ή κάτι τέτοιο]

[info+pic]

[pic]

Ποιος είναι ο Sampo Karjalainen;

2011-08-17T15:30:00.006+03:00

[Όσο εγώ είμαι διακοπές -φακ γιέα!- πάρτε ένα ποστ-κονσέρβα για να μην πάθετε κρίση στέρησης. Γιατί φυσικά ζω με την ψευδαίσθηση ότι καταμεσίς του Αυγούστου είστε κολλημένοι στον ρίντερ σας περιμένοντας τη στιγμή που θ’ ανεβάσω ποστ. Γι’ άλλη μια φορά, αφήστε με να ζήσω το μύθο μου.]

Το 1943, σε μια αποβάθρα της Τεργέστης, εντοπίζεται ένας σοβαρά χτυπημένος άντρας. Δεν έχει καμία ανάμνηση του πώς βρέθηκε εκεί ή του ποιος είναι, και δεν μπορεί να μιλήσει - δεν μπορεί καν να θυμηθεί τη γλώσσα του. Στο εσωτερικό του μπουφάν του είναι ραμμένη μια ετικέτα με το φινλανδικό όνομα Sampo Karjalainen, πράγμα που οδηγεί τον Petri Friari, τον Φινλανδό γιατρό ο οποίος τον αναλαμβάνει, στη λογική υπόθεση ότι ο άντρας είναι Φινλανδός και λέγεται Sampo Karjalainen.

Ο γιατρός, που ζει μακριά από την πατρίδα του εδώ και χρόνια, αναλαμβάνει να μάθει στον άντρα την γλώσσα του, με τη σκέψη ότι ίσως έτσι βοηθήσει τη μνήμη του ή έστω κάποια σπαράγματά της να επανέλθουν· είναι προφανές ότι ελπίζει πως, δίνοντας ξανά σ’ αυτόν τον Sampo Karjalainen τη γλώσσα του, την ταυτότητά του, την πατρίδα του, θα μπορέσει κι ο ίδιος με ένα τρόπο να ξανασυνδεθεί με τη Φινλανδία. Ο Friari σύντομα στέλνει τον Sampo στη Φινλανδία· εκεί, φιλοξενείται σ’ ένα στρατιωτικό νοσοκομείο, βελτιώνει τα φινλανδικά του με την βοήθεια ενός ιερωμένου φανατικού της φινλανδικής γλώσσας και προσπαθεί απεγνωσμένα να ξαναβρεί την ταυτότητά του, όχι μόνο τυπικά αλλά και ουσιαστικά. Σ’ ένα τετράδιο σημειώνει σκέψεις για όσα του συμβαίνουν, καθώς και λέξεις, γραμματικούς κανόνες κ.λπ., ενώ οι Ρώσοι πλησιάζουν.

Σχεδόν απ’ την αρχή, ο αναγνώστης μαθαίνει ότι η κατάληξη του Sampo θα είναι τραγική: ο Friari μας πληροφορεί ότι αυτό που διαβάζουμε ως ημερολόγιο του Sampo στην πραγματικότητα απλώς βασίζεται στο τετράδιό του, με διορθώσεις, συμπληρώσεις και υποθέσεις του γιατρού όταν όλα έχουν πια κριθεί. Στα κείμενα του ημερολογίου παρεμβάλλεται η αφήγηση του Friari, καθώς και μερικές επιστολές που έγραψε στον Sampo μια νοσοκόμα η οποία συνδέθηκε πρόσκαιρα μαζί του.

Το New Finnish Grammar του Diego Marani (2011, μετάφραση: Judith Landry· η έκδοση στα ιταλικά: Nuova grammatica finlandese, 2000) σου κινεί το ενδιαφέρον ήδη από τον περίεργο, αντιλογοτεχνικό θα έλεγε κανείς, τίτλο του· τα βασικά κι αλληλοσυνδεόμενα ζητήματα του βιβλίου είναι η ταυτότητα και η γλώσσα. (Ο Marani είναι γλωσσολόγος, και όταν δούλευε μεταφραστής στο συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, επινόησε την ευρωπάντο, την ευρωπαϊκή εσπεράντο.) Η αγγλική μετάφραση του ιταλικού πρωτότυπου κυκλοφόρησε από τον γνωστό εκλεκτικό οίκο Dedalus (φαν φακτ: υπάρχει και Daedalus Publishing, στις ΗΠΑ όμως, και ειδικεύεται στην ερωτική λογοτεχνία) και οι κριτικοί άρχισαν να παραληρούν. Αυτό δεν θα αρκούσε για να το διαβάσω, όμως άκουσα τα καλύτερα από άλλη αναγνώστρια οπότε ξύπνησε η φωνούλα μέσα μου: γιου νιντ του νόου. Έτσι βρέθηκα να διαβάζω μια ερωτική επιστολή προς τη φινλανδική γλώσσα (και σε δεύτερο επίπεδο στη γλώσσα γενικότερα), γραμμένη στα ιταλικά, και μεταφρασμένη στα αγγλικά - πράγμα που υποθέτω ότι στον Marani θα αρέσει πολύ σαν ιδέα. (Αν και δημιουργείται ένα μικρό θεματάκι: συζητιούνται εκτεταμένα κανόνες, ιδιοτροπίες και φαινόμενα μιας γλώσσας που η συντριπτική πλειοψηφία των αναγνωστών δεν γνωρίζει, άρα είναι δύσκολο να καταλάβει αυτή τη συζήτηση σ’ όλη την έκτασή της, κι ακόμα χειρότερα η έκδοση -ίσως εσκεμμένα, δεν ξέρω- δεν βοηθά ιδιαίτερα ως προς αυτό: φινλανδικές λέξεις, ακόμα κι ένα ολόκληρο τραγούδι που παρατίθεται στο βιβλίο, δεν μεταφράζονται ούτε καν σε μία υποσημείωση· αλλού, μετά από έναν διάλογο, γίνονται κάποιες παρατηρήσεις σε λέξεις που χρησιμοποιήθηκαν, οι οποίες όμως πέφτουν στο κενό, αφού δεν υπάρχει μια επισήμανση του σε ποιες αγγλικές λέξεις του διαλόγου αντιστοιχούν οι φινλανδικές - ο διάλογος προφανώς είναι στα αγγλικά, οι παρατηρήσεις όμως γίνονται για τα φινλανδικά.)

Το βιβλίο είναι γεμάτο ενδιαφέρουσες και γόνιμες παρατηρήσεις όσον αφορά τη γλώσσα (ναι, ψοφάω για βιβλία περί γλώσσας - είναι ένας από τους λόγους που διαβάζω Βασίλη Αλεξάκη), τη μνήμη, τον τρόπο που οι αναμνήσεις δίνουν στον εαυτό μας σχήμα, και το ζήτημα της αμνησίας, του τι λογής άνθρωπος μπορεί να είναι κανείς, τι συναίσθηση του εαυτού του μπορεί να έχει χωρίς μνήμες και χωρίς γλώσσα είναι οπωσδήποτε ενδιαφέρον κι αυτό· αν ξεπεράσει κανείς την δημοφιλή αλλά λαθεμένη και σχεδόν καρτουνίστικη απεικόνιση της αμνησίας που έρχεται και παρέρχεται με χτυπήματα στο κεφάλι και προσπαθήσει ν’ αντιμετωπίσει την αμνησία ως αυτό που είναι, έχει υλικό για υπαρξιακό θρίλερ (θυμίζω το Man Walks Into a Room της Nicole Krauss και τον Αγαπημένο μαθηματικό τύπο του καθηγητή της Yōko Ogawa, πετυχημένες μυθιστορηματικές απεικονίσεις της αμνησίας κατά τη γνώμη μου) και ο Marani το εκμεταλλεύεται (ως προς το θέμα της γλώσσας με τσίγκλιζε κάτι διαρκώς αλλά δεν προλαβαίνω τώρα ν’ ανατρέξω σε όλον τον Sacks για να το θυμηθώ) - όμως, υπάρχει ένα λάθος ήδη από την κατασκευή του βιβλίου, πράγμα που εμένα τουλάχιστον δεν μ’ άφησε να παρασυρθώ από το πολύ ωραίο κείμενο.

Όπως είπα και παραπάνω, ο Sampo είναι ένας άνθρωπος χωρίς μνήμη και γλώσσα που αναγκάζεται να μάθει τα φινλανδικά απ’ την αρχή· καθώς προχωράει το βιβλίο, διαρκώς μιλά για τη δυσκολία του να μιλήσει φινλανδικά, να επικοινωνήσει με άλλους σ’ αυτή τη γλώσσα· ο ίδιος ο Friari σημειώνει πολύ νωρίς ότι τα γραπτά του Sampo είναι εξαιρετικά δυσνόητα, με τις ημερολογιακές καταγραφές να μπλέκονται με ασκήσεις γραμματικής κ.λπ., και προσπάθησε πάρα πολύ να τα βάλει σε τάξη και να τα διορθώσει σε μια συνεκτική και εύληπτη αφήγηση. Όμως μου ήταν πολύ δύσκολο να πειστώ από τις περιγραφές της γλωσσικής δυσκολίας του Sampo, ακριβώς επειδή μ’ αυτή την τακτική έμειναν απλώς περιγραφές: τα ημερολόγιά του είναι πολύ καλογραμμένα, οι διάλογοι κάνουν λόγο για μια γλωσσική δυσκολία που όμως δεν φαίνεται, τα παραληρήματα του ιερωμένου που υποτίθεται ότι ο Sampo δεν τα καταλαβαίνει λέξη προς λέξη παρατίθενται αναλυτικότατα, η κατανόησή του για τ’ ανθρώπινα ήδη πριν αποκτήσει γλωσσικά εργαλεία μοιάζει να είναι γλωσσική· τελικά, η σύμβαση του βιβλίου, ότι δηλαδή διαβάζουμε το ημερολόγιο διορθωμένο σε μια γλωσσικά άρτια μορφή από τον Friari, υποσκάπτει την ίδια την ουσία του. Όσο κι αν προσπάθησα να αναστείλω τη δυσπιστία μου και να προχωρήσω με τους όρους του συγγραφέα, δεν τα κατάφερα - διαρκώς σκεφτόμουν ότι θα ήθελα να διαβάσω έστω μερικές σελίδες του ημερολογίου του Sampo ακριβώς όπως γράφτηκαν· ότι θα προτιμούσα η αφήγηση να ξεδιπλωθεί με ένα λιγότερο συμβατικό, σχηματικό, εύκολο, όπως θέλετε πείτε το τέχνασμα. Η μικρή αναγνωστική μου πείρα μού έχει δείξει ότι υπάρχουν τρόποι να δείξει ο συγγραφέας τα όρια της γλώσσας, να τα υπερβεί, να ενσωματώσει στο έργο του μέχρι και τη σιωπή· ακόμα και λευκές σελίδες, διαγραφές, αριθμοί και μουτζούρες μπορούν να λειτουργήσουν οργανικά μέσα σε μια αφήγηση και να τη γεμίσουν νόημα όταν οι λέξεις δεν αρκούν να το αποδώσουν. (Θυμάμαι, για παράδειγμα, ολόκληρες σελίδες από το Extremely Loud & Incredibly Close του Jonathan Safran Foer όπου ο βουβός ήρωας προσπαθεί να τηλεφωνήσει στη γυναίκα του, με την οποία έχουν χρόνια να επικοινωνήσουν: αδυνατώντας να πει λέξεις, πατά τους αριθμούς που αντιστοιχούν στα γράμματα που τις σχηματίζουν - ολόκληρες σελίδες με αριθμούς επί αριθμών. Φυσικά, η γυναίκα δεν καταλαβαίνει τίποτε, ακούει μόνο το διαρκές πάτημα των κουμπιών· όμως μ’ αυτό το τέχνασμα ο αναγνώστης μπορεί να δει μπροστά του όλο το μέγεθος της δυσκολίας τής επικοινωνίας μεταξύ αυτών των δύο - ο αναγνώστης της αγγλικής έκδοσης, δατ ιζ, διότι στην ελληνική έκδοση όλες αυτές οι σελίδες με τους αριθμούς μυστηριωδώς συμπτύχθηκαν σε μερικές αράδες, χωρίς, απ’ ό,τι θυμάμαι -κι αν θυμάμαι λάθος, παρακαλώ διορθώστε με-, να υπάρχει μια υποσημείωση έστω που να επισημαίνει την περικοπή και να την αιτιολογεί.) Θέλω να πω, όταν όλο το πόιντ του βιβλίου είναι ότι ο ήρωας δεν έχει μνήμες, δεν έχει καν επαρκή γλωσσικά εργαλεία για να επικοινωνήσει και να συγκροτήσει την ταυτότητά του, περιμένω αυτό να φαίνεται και στον τρόπο που επικοινωνεί· μια θαυμάσια και γλωσσικά επαρκέστατη πρωτοπρόσωπη αφήγηση δεν με πείθει. Φαντάζομαι ότι οι περισσότεροι αναγνώστες απλώς αποφάσισαν να παίξουν με τους όρους του συγγραφέα -αν επισήμαναν καν τον σκόπελο-, και ίσως καλά έκαναν, γιατί αυτή η δυσπιστία μου αφαίρεσε αρκετή από τη γοητεία του βιβλίου.

Έχω να κάνω μια ακόμα επισήμανση του στιλ αν-δεν-το-πω-θα-σκάσω, νομίζω όμως ότι εδώ φλερτάρω επικίνδυνα με το σπόιλερ (τι φλερτάρω, δηλαδή, μιλάμε για ολοκληρωμένη σχέση) οπότε, όσοι δεν θέλετε σπόιλερ, καλό θα ήταν να μην διαβάσετε παρακάτω. (Μπορείτε, όμως, να διαβάσετε αυτό εδώ το άρθρο και να επανεξετάσετε το όλο θέμα των σπόιλερ.) Οι υπόλοιποι μπορείτε να συνεχίσετε μετά το γκρι, νο-νόνσες εξώφυλλο του βιβλίου:

Χίαρ μπι σπόιλερς. Γιουβ μπιν γουόρντ.

Στη Φινλανδία, ο Sampo Karjalainen ανακαλύπτει ότι δεν είναι ο Sampo Karjalainen: αρχικά αναζητά την ταυτότητά του στα στρατολογικά αρχεία, όμως απ’ ό,τι φαίνεται το όνομα αυτό είναι για τους Φινλανδούς περίπου ό,τι είναι για εμάς το Γιάννης Παπαδόπουλος: χωρίς κανένα άλλο στοιχείο, λοιπόν, δεν γίνεται να εντοπίσουν ποιος Sampo Karjalainen μπορεί να είναι ο ήρωας. Κάποτε, όμως, ο ήρωας μαθαίνει για μια οικογένεια που πενθεί τον γιο της, τον Sampo Karjalainen, και όλα δείχνουν να ταιριάζουν. Όταν πηγαίνει να τους επισκεφτεί, ανακαλύπτει ότι δεν πρόκειται για την οικογένειά του. Κι ενώ πια μοιάζει να ξέρει ότι δεν είναι αυτός που του παρουσίασαν ότι είναι, δεν γίνεται ξανά λόγος γι’ αυτή την τόσο σημαντική επίσκεψη και την επίδρασή της στον ψυχισμό του (που σίγουρα είναι μεγάλη, αφού κατά κάποιο τρόπο τού αφαιρεί το κουρελάκι που είχε για ταυτότητα). Φυσικά, το ότι ο ήρωας δεν είναι ο Sampo Karjalainen, δεν είναι καν Φινλανδός, είναι, νομίζω, πολύ εύκολο να το καταλάβει κανείς από την αρχή, ούτως ή άλλως, γι’ αυτό και δυσκολεύομαι να διαβάσω το τέλος ως ανατρεπτικό.

Από το αναγνωστικό ημερολόγιο: Διηγηματομυθιστορήματα

2011-08-12T15:15:00.001+03:00

Όπως πολύ καλά θυμάται το αφοσιωμένο, αξιαγάπητο και οπωσδήποτε προσεκτικό αναγνωστικό μου κοινό (χαρ χαρ χαρ), το A Visit from the Goon Squad της Jennifer Egan μπήκε στη λίστα με τα αγαπημένα μου του 2010 αλλά λόγω έλλειψης χρόνου, άλλων ενασχολήσεων, ανάδρομου Ερμή και αποστασιοποίησης από το μπλογκ η γιορς τρούλι δεν του αφιέρωσε ποστ. Λίγο καιρό μετά, η Egan κέρδισε το βραβείο Πούλιτζερ αλλά και το βραβείο του Εθνικού Κύκλου Βιβλιοκριτικών (αν υπάρχει πιο δόκιμη μετάφραση του National Book Critics’ Circle Award, διορθώστε με στα σχόλια) [1]. Eλπίζω αυτές οι τιμές να έκαναν τη θλίψη της για την απουσία δικού μου ποστ κάπως πιο υποφερτή.

Δύο πράγματα κυριαρχούν στο βιβλίο της: το πέρασμα του χρόνου (που μπορεί να μοιάζει με μια γραμμή, αλλά δεν είναι) και η μουσική. Βασικός χαρακτήρας, όσο μπορεί να υπάρχει βασικός χαρακτήρας σ’ ένα τέτοιο βιβλίο, είναι ο Bennie Salazar, ένα πανκιό που μεγαλώνοντας γίνεται μάνατζερ. Τριγύρω του περιφέρονται ένα σωρό ενδιαφέροντες χαρακτήρες και από κεφάλαιο σε κεφάλαιο η Egan περνάει από την οπτική γωνία του καθενός - κάθε κεφάλαιο μπορεί να διαβαστεί και σαν ξεχωριστό διήγημα με άλλον πρωταγωνιστή κάθε φορά: η διαφοροποίηση δεν αφορά μονάχα την εστίαση, αλλά και τον χρόνο (διαφορετικός για κάθε διήγημα) και την τεχνική, με την Egan να δοκιμάζει από δευτεροπρόσωπη αφήγηση μέχρι PowerPoint (το τελευταίο διήγημα/κεφάλαιο, δε, είναι ένα φουτουριστικό κομψοτέχνημα που μπορείς να το βάλεις δίπλα στο τέλος του Super Sad True Love Story του Shteyngart και να τα διαβάσεις παράλληλα, με τη διαφορά ότι τον Shteyngart τον ενδιαφέρει η λογοτεχνία, ενώ την Egan η μουσική).

Η φωτογραφία της Jennifer Egan από εδώ, όπου μπορείτε να διαβάσετε και μια συνέντευξή της.

Όλα αυτά όμως γίνονται πολύ ομαλά, χωρίς να σου δημιουργείται η εντύπωση ότι η συγγραφέας απλώς σου πετάει τρικ ως χάντρες και καθρεφτάκια για να σε εντυπωσιάσει, και χωρίς να δημιουργούνται παραφωνίες: κάθε κεφάλαιο/διήγημα δένει πολύ αρμονικά με το σύνολο, ακόμα κι αν μερικά κεφάλαια/διηγήματα είναι πιο πετυχημένα από άλλα, και πέρα από την ξεχωριστή υπόθεση του κάθε διηγήματος συγκροτείται ένα ολοκληρωμένο πορτρέτο του Salazar καθώς μεγαλώνει, μέσα από τα μάτια των ανθρώπων με τους οποίους συναντήθηκε σε διαφορετικές περιόδους της ζωής του.

Με τα λόγια του (αγαπάμε) Ron Charles, που είναι λιγότερο ανεκτικός σε μεταμοντερνιές απ’ τη γιορς τρούλι:

If Jennifer Egan is our reward for living through the self-conscious gimmicks and ironic claptrap of postmodernism, then it was all worthwhile. Her new novel, A Visit From the Goon Squad, is a medley of voices -in first, second and third person- scrambled through time and across the globe with a 70-page PowerPoint presentation reproduced toward the end.

I know that sounds like the headache-inducing, aren’t-I-brilliant tedium that sends readers running to nonfiction, but Egan uses all these stylistic and formal shenanigans to produce a deeply humane story about growing up and growing old in a culture corroded by technology and marketing. And what’s best, every movement of this symphony of boomer life plays out through the modern music scene, a white-knuckle trajectory of cool, from punk to junk to whatever might lie beyond. My only complaint is that A Visit From the Goon Squad doesn’t come with a CD.

Βασική επιρροή, σύμφωνα με την Egan, είναι ο Proust, όμως το βιβλίο καταφέρνει έναν ωραίο συγκερασμό του λίτεραρι με το ποπ (άλλη επιρροή, άλλωστε, είναι η σειρά The Sopranos): κοινώς, δεν περιφέρεται με στραμπουληγμένη μούρη προσπαθώντας να αποδώσει την βαθιά θλίψη αλλά και τον αποτροπιασμό του διανοούμενου -του σοβαρού διανοούμενου!- μπροστά στην ανθρώπινη συνθήκη. Είναι ένα βιβλίο σοβαρό χωρίς να γίνεται βαρύ, διασκεδαστικό χωρίς να γίνεται λάιτ και φτηνό, και, αν και δύσκολο ως κατασκευή, είναι τόσο καλοεκτελεσμένο που η δυσκολία αυτή δεν φαίνεται πουθενά: η Egan δεν χάνει ποτέ τον βηματισμό ή τον προσανατολισμό της, βοηθώντας έτσι και τον αναγνώστη να το παρακολουθήσει εξαιρετικά ευχάριστα.

Το μόνο που με ενόχλησε ήταν ότι το κατά τα άλλα πανέμορφο ως έκδοση βιβλίο είχε μια μάλλον περίεργη μυρωδιά - ίσως εξαιτίας του υλικού του ντασττζάκετ, δεν ξέρω.

Δε βέρντικτ:

[1] Πράγμα, από ό,τι φαίνεται, τουλάχιστον εξωφρενικό σε μια χρονιά που η κυριαρχία του Jonathan Franzen έμοιαζε απόλυτη: χαρακτηριστικά, σύμφωνα με την εφημερίδα Los Angeles Times, η είδηση δεν ήταν ότι η Egan κέρδισε το βραβείο, αλλά ότι ο Franzen το έχασε, με αποτέλεσμα το σχετικό άρθρο να τιτλοφορηθεί Egan beats Franzen και να εικονογραφηθεί με φωτογραφία όχι της νικήτριας (το βιβλίο της οποίας δεν κατονομάζεται καν στην εισαγωγή, σε αντίθεση με του Franzen), αλλά του ηττημένου, λες και ο Franzen είχε ήδη τσεπώσει το βραβείο και η άλλη -η τσούλα!- του το έκλεψε μέσα από την τσέπη ή κάτι τέτοιο (φυσικά, ακολούθησε ένας μικρούλης χαμός, μια γεύση του οποίου μπορείτε να πάρετε κλικάροντας εδώ, εδώ κι εδώ). Δεν ξέρω αν θα αρχίσω να αυτομαστιγώνομαι μετανιωμένη για τους δισταγμούς μου (αντερστέιτμεντ, άι νόου) όταν διαβάσω επιτέλους τον Franzen, αν θα συρθώ μέχρι το φτωχικό του για να του μυρώσω τα πόδια με τα μαλλιά μου, αν θα συντάξω μια χειμαρρώδη απολογία εδώ στο μπλογκ, πάντως όπως και να έχει αυτή τη στιγμή μου κάνει πολύ υπερβολικός αυτός ο συλλογικός οργασμός που επικρατεί για την πάρτη του οπότε το ότι έχασε το βραβείο -και από γυναίκα! ο δε χόρορ!- δεν με πολυπείραξε (στο κάτω-κάτω, ένα σωρό σπουδαίοι συγγραφείς έχουν χάσει βραβεία κατά καιρούς - εκεί στο Μπούκερ ακούτε; θα αρχίσω να σας στέλνω φωτογραφίες του David Mitchell κάθε μα κάθε μέρα, λέμε). Βαριέμαι να εξηγώ τώρα, είναι καλοκαίρι, είμαι σε άδεια, συμπαθάτε με, όμως, όπως έλεγα και στο προηγούμενο ποστ με αφορμή το τελευταίο βιβλίο της Siri Hustvedt, θεωρώ ότι από μόνο του το γυναικείο όνομα στο εξώφυλλο ενός βιβλίου χρωματίζει τον τρόπο με τον οποίο μιλάμε για το περιεχόμενο (σας παραπέμπω στον φανταστρουμφικό Percival Everett που τα λέει μια χαρά για το θέμα με αφορμή το Freedom, που όπως ίσως θυμάστε έχει βρεθεί στο επίκεντρο της σχετικής συζήτησης πολύ πριν την βράβευση της Egan). Δεν πάω να παρουσιάσω το A Visit from the Goon Squad αδικημένο, προς θεού: μια χαρά χάιπ δημιουργήθηκε γύρω του, μια χαρά το στήριξε και η κριτική (δικαίως, κατά τη γνώμη μου). Και πάλι όμως, πλησιάζοντας τα βραβεία, το φαβορί εξακολουθούσε να είναι ο Franzen. Ίσως επειδή το βιβλίο του είναι καλύτερο, θα μου πείτε. Ξέρετε κάτι; Ενδεχομένως και να είναι (θα έχω γνώμη όταν το διαβάσω). Όμως όσο κανένας δεν τολμά να προτείνει το ενδεχόμενο ένα Μεγάλο Αμερικάνικο Μυθιστόρημα (για μένα αυτή η περιγραφή δεν πολυέχει νόημα και χωρά πολλή συζήτηση, αλλά είναι το ιερό δισκοπότηρο μιας μερίδας της κριτικής και αυτό δεν γίνεται να το αγνοήσεις) να φέρει γυναικεία υπογραφή, όσο το πώς θα μιλήσεις για το μυθιστόρημα μιας γυναίκας χρωματίζεται περισσότερο από το φύλο, και λιγότερο από το περιεχόμενό του, κι όσο η αποτίμηση της αξίας ενός βιβλίου είναι πιο γενναιόδωρη όταν η υπογραφή είναι αντρική, θα μου επιτρέψετε να ισχυρίζομαι ότι Franzen και Egan δεν αγωνίζονται επί ίσοις όροις.

Αυτό που επιτυγχάνει η Egan -να δέσει τα διηγήματά της ώστε να διαβάζονται αυτόνομα, αλλά την ίδια στιγμή να είναι ένα σύνολο, να φτιάχνουν ένα μυθιστόρημα που δεν μπατάρει- δεν το καταφέρνει -κατά τη γνώμη μου τουλάχιστον- εξίσου καλά ο Steven Amsterdam, που με το Things We Didn’t See Coming κάνει ένα πολύ ενδιαφέρον και έξυπνο αλλά μάλλον άνισο ντεμπούτο. Το βιβλίο (που κυκλοφόρησε στην Αυστραλία, όπου μένει ο Αμερικανός Amsterdam, το 2009, και στις ΗΠΑ και την Αγγλία το 2010) προμοτάρεται σαν μυθιστόρημα, για μένα όμως είναι περισσότερο μια συλλογή στενά δεμένων μεταξύ τους διηγημάτων. Το παράδοξο είναι ότι στη θεωρία, μοιάζει πιο εύκολο για τον Amsterdam να δέσει το υλικό του σ’ ένα ενιαίο σύνολο: τα διηγήματα/κεφάλαιά του έχουν όλα τον ίδιο πρωταγωνιστή και η αφήγηση είναι γραμμική, χωρίς πηγαινέλα στο χρόνο, μόνο με κάποια άλματα προς τα μπροστά, αφού στο επόμενο διήγημα συναντάμε τον ήρωα λίγο αργότερα από όταν τον αφήσαμε στο προηγούμενο.

Ο Amsterdam γράφει μια δυστοπία μεταφέροντάς μας όχι σ’ ένα λιγότερο ή περισσότερο μακρινό μέλλον, αλλά σ’ ένα πολύ διαφορετικό παρόν. Αφετηρία του είναι η τελευταία μέρα του 1999 και κεντρική συνθήκη του, ότι όλοι οι φόβοι της ανθρωπότητας μπροστά στην απειλή του ιού της χιλιετίας πραγματοποιήθηκαν. Ο κεντρικός του ήρωας είναι ακόμη παιδί όταν ο τρομοκρατημένος πατέρας του κουβαλάει άρον-άρον την οικογένειά του στους παππούδες που μένουν στην επαρχία· από κεφάλαιο σε κεφάλαιο, ή μάλλον από διήγημα σε διήγημα, βλέπουμε το παιδί να μεγαλώνει και να περιφέρεται σ’ έναν κατεστραμμένο κόσμο: υπάρχουν προνομιούχες ζώνες, προστατευμένες απ’ τις άλλες· τουλάχιστον μία παράξενη ασθένεια εξαπλώνεται και ερημώνει κάποιες περιοχές· αλλού πέφτει ασταμάτητη βροχή, και εργαζόμενοι του κράτους, μεταξύ των οποίων κι ο ήρωας, πηγαίνουν από σπίτι σε σπίτι για να εξασφαλίσουν ότι και οι τελευταίοι πεισματάρηδες θα σηκωθούν να φύγουν· οι άνθρωποι, γενικά, πρέπει να είναι προετοιμασμένοι να μετακινηθούν ανά πάσα στιγμή. Μέσα σε όλο αυτό το σκηνικό, δεν εκπλήσσει που ο ήρωας δεν είναι υπόδειγμα ηθικής: η προτεραιότητά του είναι να επιβιώσει.

O Steven Amsterdam. Και δύο κότες. E... Πουτ δε κοτς ντάουν σλόουλι; [pic]

Το βιβλίο είναι γραμμένο με μια απλότητα που το κάνει να κερδίζει σε σκοτεινιά· από την άλλη, ο Amsterdam μοιάζει να έχει αποφασίσει ότι θα αντιμετωπίσει κάθε κατάρα της νέας εποχής που περιγράφει ξεχωριστά σε κάθε διήγημα, κι ίσως αυτός ο διαχωρισμός να συνέβαλε στη δυσκολία μου να δω το βιβλίο ως μυθιστόρημα: μου φάνηκε πολύ αποσπασματικό και, επιπλέον, άνισο, αφού μερικές βινιέτες είναι πολύ καλύτερες από άλλες. (Και, αν και δεν είμαι απολύτως ικανοποιημένη με αυτήν την περιγραφή, περίπου το ίδιο συμβαίνει και με τον ήρωά του: ακολουθώντας την οπτική του μέσα από συγκεκριμένα επεισόδια -των οποίων η σύνδεση περνά σε δεύτερη μοίρα λόγω της αποσπασματικότητας-, χάνουμε το πρόσωπό του. Μπερ ιν μάιντ: γράφοντας αυτά τα ποστ πολύ καιρό αφότου διάβασα τα βιβλία, η κρίση μου επηρεάζεται και από το πόσο και πώς έχει σταθεί το βιβλίο στη μνήμη μου - και ο ήρωας του Amsterdam όσο περνάει ο καιρός μετατρέπεται στο μυαλό μου σε ένα κάπως επίπεδο πλάσμα.)

Among these stories there are clear stand-outs. “The Theft That Got Me Here” is a tautly written tale of escape, marital love and homecoming; “Dry Land”, in which a drunk mother and her 17-year-old daughter reach a harrowing crossroads, is tender, brutal, and unnerving; while “Predisposed” features a teenager who is treated as a god but is full of bile and bemusement. These stories deal with the facts of living even though the world outside seems to be dying.

Yet there are too many others that don’t quite convince, and Amsterdam’s talent for voice and telling detail feels somewhat thrown away on sketchy political plots and pointless ménages-à-trois.

Παρόλα αυτά, το βιβλίο έχει εξαιρετικές στιγμές και δείχνει έναν συγγραφέα με πολλές δυνατότητες και προοπτικές εξέλιξης, οπότε...

Δε βέρντικτ:

Άλλο πολυσυζητημένο βιβλίο, κι αυτό ντεμπούτο: The Imperfectionists του Tom Rachman (2010). Στην εποχή της παρακμής της έντυπης εφημερίδας, ο γεννημένος στην Αγγλία και μεγαλωμένος στον Καναδά Rachman εμφανίζεται με ένα βιβλίο για μια ιστορική αγγλόφωνη εφημερίδα της Ρώμης - καθόλου τυχαία, αφού έχει πολλά χρόνια πείρας στον τύπο (ως ανταποκριτής του Associated Press, για παράδειγμα).

Όταν το βιβλίο ξεκινά, η εφημερίδα βρίσκεται σε παρακμή: το αναγνωστικό κοινό της συρρικνώνεται και η επιλογή να μην έχει διαδικτυακή παρουσία αποδεικνύεται λαθεμένη, μετατρέποντάς την σε απομεινάρι μιας άλλης εποχής. Πώς ζεις ως εφημεριδάς σε μια εποχή που η εφημερίδα πεθαίνει;

Όπως η Egan και ο Amsterdam, έτσι κι ο Rachman οργανώνει το βιβλίο του σε κεφάλαια που μπορούν να διαβαστούν και σαν αυτόνομα διηγήματα, και από κεφάλαιο σε κεφάλαιο περνά σε διαφορετικό χαρακτήρα: όλοι τους έχουν σχέση με την εφημερίδα - διορθωτές, ανταποκριτές, ακόμα και μια αναγνώστρια. Επιπλέον, όμως, μεταξύ αυτών των κεφαλαίων παρεμβάλλεται και μια συνεχής αφήγηση (με πλάγια γράμματα) που αφορά τον ιδρυτή της εφημερίδας, Cyrous Ott, και την οικογένειά του - αφήγηση που λειτουργεί ως συνδετικός ιστός.

Δυναμωμένος από την έγκριση της Μ., o Rachman ατενίζει το μέλλον του με σιγουριά. [pic]

Για να είμαι ειλικρινής, δεν είχα πολλές προσδοκίες από το βιβλίο: φοβόμουν ότι ως πρωτοεμφανιζόμενος ο Rachman θα λύγιζε κάτω από το βάρος του φιλόδοξου εγχειρήματος, όπως επίσης και ότι η όλη (οπωσδήποτε επίκαιρη) υπόθεση με την εφημερίδα θα κατέληγε βαρετή στην ανάπτυξή της. Το πέρασμα, όμως, από χαρακτήρα σε χαρακτήρα σε αντίστιξη με το ιστορικό της οικογένειας λειτουργεί πετυχημένα και δίνει στο βιβλίο έναν καλό ρυθμό· οι χαρακτήρες είναι εξαιρετικά ενδιαφέροντες, όπως και οι ιστορίες τους, και ο τρόπος που όλα αλληλοσυμπληρώνονται για να σχηματίσουν την ευρύτερη εικόνα (επειδή εντέλει κεντρικός πρωταγωνιστής είναι η ίδια η εφημερίδα) είναι εντυπωσιακός.

By the end, we’ve come to know the newsroom through a sort of Cubist lens, with everyone viewed from various angles.

[...]

I don’t mean to make the book sound overcomplicated or in any way challenging to read. It isn’t, but it’s so intricately constructed you may find yourself skipping back and forth to connect the dots and assemble the pieces of the puzzle.

Όπως και στην περίπτωση του A Visit from the Goon Squad, έτσι κι εδώ, έχουμε ένα βιβλίο άψογα εκτελεσμένο, που παρά την πολύπλοκη κατασκευή του κυλάει σα νεράκι. Να προσθέσω ακόμα ότι οι διάλογοι είναι εξαιρετικοί, και υπάρχουν πολύ όμορφες χιουμοριστικές πινελιές, όπως και βαθιά ανθρώπινες στιγμές χωρίς παρεκτροπές προς το μελό. Κοινώς, ο τύπος τα κατάφερε θαυμάσια - και το επόμενό του βιβλίο θα το διαβάσω με πολύ μεγαλύτερες προσδοκίες από ό,τι αυτό εδώ.

Δε βέρντικτ:

Από το αναγνωστικό ημερολόγιο: Some girls are bigger than others

2011-08-09T14:00:00.003+03:00

H μικρή ηρωίδα του The Particular Sadness of Lemon Cake (2010), η Rose, παίρνει ένα πολύ παράξενο δώρο γενεθλίων: με μια μπουκιά από την τούρτα της μαμάς της, ανακαλύπτει ότι μπορεί να γευτεί τα συναισθήματά της. Η μητέρα της αρνείται τη λύπη και το κενό που η κόρη διαβάζει στην τούρτα, το χάρισμα όμως (ή η κατάρα) δεν μπορεί να αμφισβητηθεί: για την Rose, κάθε μπουκιά στο εξής έχει προοπτικές εφιάλτη, αφού σε αυτήν διαβάζει την ψυχή του παρασκευαστή του φαγητού. Καθώς περνούν τα χρόνια, το χάρισμα, που μόνο ο κολλητός του αδελφού της πήρε κάποτε στα σοβαρά, εξελίσσεται τόσο, ώστε μπορεί πια να καταλάβει με εντυπωσιακή ακρίβεια λεπτομέρειες που αφορούν σχεδόν όποιον εμπλέκεται στη διαδρομή του φαγητού μέχρι το τραπέζι της. Αυτός είναι κι ο λόγος που αποφεύγει το μαγειρεμένο φαγητό και τρέφεται με όσο το δυνατόν πιο επεξεργασμένα τρόφιμα: η επεξεργασία καταφέρνει να καλύψει τα συναισθήματα.

Η ιδέα είναι τρομερά ενδιαφέρουσα, και ο τρόπος που η Aimee Bender ανακατεύει το μαγικό με το ρεαλιστικό, το απίστευτο με το καθημερινό συχνά δημιουργεί μια πολύ όμορφη ατμόσφαιρα, αλλά μια καλή ιδέα δεν φτιάχνει από μόνη της ένα καλό βιβλίο. Η Bender το ξέρει, και ίσως γι’ αυτό το λόγο στο δεύτερο μισό παίρνει μια άλλη κατεύθυνση, σε βαθμό που το χάρισμα περνάει σε ολότελα δεύτερη μοίρα, καθώς κεντρικό ρόλο αναλαμβάνει να διαδραματίσει ο αδελφός της Rose που διαρκώς εξαφανίζεται ανεξήγητα, για να οδηγηθούμε σε ένα εντελώς μπερδέφτικαλ τέλος που δεν μπόρεσα καν να απολαύσω σε επίπεδο αγνής κι ατόφιας γουατδεφάκερι. Αισθάνθηκα ότι η Bender προσπάθησε να δέσει τα πράγματα σε μια ανατροπή, που ωστόσο χάλασε όλο το κατασκεύασμα γύρω από το χάρισμα της Rose και μετέτρεψε την οικογένεια σε τσίρκο. Το τέλος θα με κάλυπτε, νομίζω, αν του είχε στρώσει το δρόμο σωστά· με τον τρόπο που γράφτηκε, όμως, έμοιαζε να έκανε έναν αυτοσχεδιασμό (που είχε ενδιαφέρον) για να βγει από ένα αδιέξοδο, αλλά να μην διόρθωσε αρκετά τις προηγούμενες σελίδες ώστε να δέσει το γλυκό - ναι, ξέρω, να δέσει το γλυκό σε βιβλίο που αφορά τη μαγειρική, άι εμ δατ τσιπ.

Επιπλέον, η απομόνωση της Rose, η αναδίπλωσή της στον εαυτό της εξαιτίας του ακατανόητου στους άλλους και αβάσταχτου για την ίδια χαρίσματός της, αποδίδεται με έναν ύπουλα ήσυχο τρόπο που μου άρεσε, την ίδια στιγμή όμως μου φάνηκε ότι η παθητικότητά της δεν είναι δικαιολογημένη, ενώ της λείπει το βάθος που θα την μετέτρεπε σε αξέχαστο λογοτεχνικό χαρακτήρα. Ολ ιν ολ, θα έλεγα ότι μου δημιουργήθηκε η εντύπωση ότι η Bender είχε μια μεγάλη ευκαιρία στα χέρια της και δεν την αξιοποίησε.

Κλείνοντας το βιβλίο αισθάνθηκα ότι η Bender δεν θέλει, στην πραγματικότητα, να ταράξει τον αναγνώστη, αλλά να του προσφέρει μια προσομοίωση ταραχής με ζαχαρένια επίγευση (κάτι αντίστοιχο ένιωσα ότι έκανε κι η Donoghue στο Room, και -λιγότερο, ίσως- ο Gary Shteyngart στο Super Sad True Love Story, αν κι αυτοί οι δύο τα καταφέρνουν, οφείλω να πω, καλύτερα). Ίσως να είμαι άκαρδη σκύλα, αλλά απογοητεύομαι όταν με φέρνεις μπροστά στην κόλαση κι αντί να με ζμπρώξεις μέσα, τη στολίζεις τούλια και μου λες όχι μωρέ γλυκούλι μου, νά, εδώ στην είσοδο της κόλασης θα σταθούμε για να νιώσουμε λίγο την ανάσα της, παραμέσα δεν θα μπούμε.

Δε βέρντικτ:

Το Bad Marie της Marcy Dermansky (2010), από την άλλη, το διάβασα χωρίς προσδοκίες, χωρίς να ξέρω καν την υπόθεση, και μάλλον γι’ αυτό το απόλαυσα περισσότερο. Το αγόρι της Marie του τίτλου πριν από μερικά χρόνια διέπραξε μια ληστεία· η Marie διέφυγε μαζί του, με αποτέλεσμα να βρεθεί στη φυλακή ως συνεργός. Το αγόρι της αυτοκτόνησε, εκείνη έμεινε ζωντανή, να διαβάζει και να ξαναδιαβάζει στο κελί σαν άλλη βίβλο το μυθιστόρημα ενός Γάλλου συγγραφέα, του Benoît Doniel. Στα τριάντα της, η Marie αποφυλακίζεται με μόνο προσόν της το υπολογίσιμο ντεκολτέ της, αλλά δεν υπάρχει γι’ αυτήν μια γωνιά στον ελεύθερο κόσμο όπου να μπορεί να επιστρέψει· μονάχα η άσπονδη παιδική της φίλη, η Ellen, εμφανίζεται για να τη βοηθήσει.

Η Ellen είχε από πάντα ό,τι δεν είχε η Marie: η ίδια η φιλία τους στηριζόταν σε αυτή τη διαφορά. Η Marie ήταν το προβληματικό κορίτσι που η οικογένεια της Ellen είχε υπό την προστασία της σχεδόν σαν φιλανθρωπικό έργο, για να επιβεβαιώνει την κοινωνική της θέση, την ευτυχία και την ανωτερότητά της· τα σφάλματα της Marie γίνονταν αποδεκτά, στο βαθμό που επιτύγχαναν κι αυτά την ίδια λειτουργία. Το έργο μοιάζει να επαναλαμβάνεται και τώρα, αφού η Ellen, παρά το ότι καλά-καλά δεν συμπαθεί τη Marie, την φέρνει σπίτι της ως νταντά της δίχρονης κόρης της, τής Caitlin (περιττό να πω ότι η Marie δεν έχει την παραμικρή ιδέα για το πώς φροντίζεις ένα μωρό). Κι έτσι η Marie βρίσκεται να μένει σ’ ένα υπέροχο διαμέρισμα, να τρώει λιχουδιές, να πίνει καλό ουίσκι· ωστόσο φαίνεται διατεθειμένη να δημιουργήσει μια γνήσια σχέση με την μικρή Caitlin - ίσως επειδή η πιτσιρίκα δεν την κρίνει.

Εκτός από τα υλικά αγαθά και την Caitlin, η σχεδόν τηλεοπτικά τέλεια ζωή της Ellen συμπληρώνεται μ’ έναν λαχταριστό σύζυγο, που φυσικά δεν είναι άλλος από τον Benoît Doniel (χάου κονβίνιεντ). Σε χρόνο μηδέν, η Marie και ο Benoît γίνονται εραστές, αρπάζουν την Caitlin και το σκάνε στο Παρίσι· η Μarie προσπαθεί με το δικό της τρόπο να κερδίσει αυτό που φαντάζεται ότι είναι η ευτυχία.

Το αναμενόμενο για την Dermansky θα ήταν να κουνήσει απειλητικά το δάχτυλο στην ηρωίδα της, όμως, όπως η Caitlin, έτσι κι αυτή δεν την κατακρίνει, απλώς την παρακολουθεί με συμπάθεια.

That being said, it isn’t hard to imagine a narrative counter to Marie’s, one from Ellen’s perspective. Something you might see on Dateline or 20/20. A successful woman robbed of her child by an envious girlhood friend, the babysitter, and a dusky, adulterous foreign husband with an overly indulgent name. Ellen is a teary, rueful presence that shadows Bad Marie. For as much as Marie needs Caitlin, it’s still Ellen the girl begs for, not Marie. Time and again throughout the novel, Marie is forced to realize this. She fantasizes about Ellen’s pain, Ellen ’s jealousy. She wants to make Ellen hurt, but she can’t do this without also hurting Caitlin.

Η Marie της Dermansky είναι μια συμπαθητική κατά-λάθος-φεμ-φατάλ: από πολλές απόψεις, είναι εξίσου παιδιάστικη με την Caitlin· μπορεί να κάνει το κακό, δύσκολα όμως μπορείς να την πεις ακριβώς κακιά, αν και σίγουρα δεν την δικαιολογείς πάντα. Αυτό που την σώζει -και είναι, ίσως, κι αυτό που θα την κάνει να μεγαλώσει, επιτέλους- είναι η σχέση της με την μικρή, που δείχνει ότι στο βάθος αυτό που ζητάει είναι μια φυσιολογική ζωή και η αγάπη που θέλουμε όλοι μας (κλαψ). Στο ενδιάμεσο, η Dermansky έχει στήσει μια ενδιαφέρουσα και όχι πάντα πειστική, πλην όμως απενοχοποιημένα διασκεδαστική διαδρομή για την ηρωίδα της, σε ένα βιβλίο-φόρο τιμής στο γαλλικό σινεμά που λατρεύει (αν σας αρέσει το γαλλικό σινεμά, θα πιάσετε και πολλές από τις αναφορές που η κινηματογραφικά αμόρφωτη γιορς τρούλι δεν έπιασε).

Δε βέρντικτ:

Η Siri Hustvedt με το The Summer Without Men (2011) έσπειρε τον πανικό στους απανταχού φίλους, είτε της πραγματικής ζωής είτε της αναγνωστικής, του οίκου των Auster, αφού ο σύζυγος της ηρωίδας της, της Mia, τής ανακοινώνει μετά από τριάντα χρόνια γάμου ότι θέλει ένα διάλειμμα, εξαιτίας νεαρής Γαλλιδούλας συνεργάτιδάς του στο εργαστήριο, και τα καμπανάκια αρχίζουν να βαράνε ήδη από την περίληψη: Είναι ο σύζυγος ο Auster; Πώς πάει ο γάμος με τη Siri; Να αρχίσουμε να ανησυχούμε; Να πακετάρω την προίκα μου, να ντυθώ το νυφικό μου και να πάρω την επόμενη πτήση για Νέα Υόρκη;

Η ανάγνωση του βιβλίου υποδεικνύει ότι η Hustvedt, ακόμα κι αν δεν τα έχει πάρει με τον άντρα της προσωπικά, τα έχει πάρει με τους άντρες γενικώς (αν και δεν είναι νέο αυτό, ψιλοφεμίνιζε εδώ και καιρό), και μοιάζει να γράφει με τη σκέψη Αν ήμουν ο Philip Roth, ή έστω ο άντρας μου, όλοι τώρα θα είχατε γονατίσει να μου πάρετε πίπες, αλλά δεν είμαι ο Philip Roth, ή έστω ο άντρας μου, οπότε πάλι θα αφήσετε στην άκρη το βιβλίο μου σαν σοβαρό μεν, γυναικείο δε. Έχει και λίγο δίκιο, εδώ που τα λέμε, ή για την ακρίβεια πολύ δίκιο. (Ο Roth, ας πούμε, μπορεί μια χαρά να γράφει για γεροξεκούτηδες που το μόριό τους δονείται -ή δεν δονείται- [1] στη θέα της γυναικείας σάρκας: κανένας δεν θα τον κατηγορήσει ότι γράφει αντρικά. Αν όμως η Hustvedt γράψει για την κρίση μιας μεσήλικης που ο άντρας της θέλει να κάνουν ένα διάλειμμα, θα πουν το βιβλίο της γυναικείο.)

Η Mia λοιπόν, μετά την ανακοίνωση του συζύγου ότι θέλει να κάνουν ένα διάλειμμα, παθαίνει νευρικό κλονισμό, κι αφού περάσει ένα διάστημα σε κλινική, αποφασίζει να επιστρέψει στη γενέτειρά της για το καλοκαίρι. Πρόκειται πράγματι για ένα καλοκαίρι δίχως άντρες - το βιβλίο γυναικοκρατείται: η Mia, όχι ιδιαίτερα πετυχημένη ποιήτρια, αναλαμβάνει να διδάξει δημιουργική γραφή σε γυμνασιοκόριτσα· όταν δεν διδάσκει, κάνει παρέα με τη μητέρα της και τις φίλες της· όταν είναι στο σπίτι, έχει σα συντροφιά της τη γειτόνισσα και τα παιδιά της. Οι άντρες είναι περισσότερο σκιές παρά παρουσίες: ο άντρας της Mia είναι απλώς μερικά μέιλ και ο άντρας της γειτόνισσας είναι ένα διαρκές γάβγισμα από το δίπλα σπίτι. Από όλο αυτό το όμορφο καστ γυναικείων χαρακτήρων, ξεχωρίζει για μένα η γριούλα που πέρασε όλη τη ζωή της κρύβοντας στα κεντήματά της μια υπέροχη τέχνη, ερωτικά συμπλέγματα, όνειρα κι εφιάλτες.

Η Hustvedt συνεχίζει να ενσωματώνει στα γραπτά της τις επιρροές της από την ψυχανάλυση, που την απασχολεί πολύ τα τελευταία χρόνια, αλλά και στοιχεία από τη δουλειά της αδελφής της, της Asti, για την υστερία. (Η μελέτη της Asti κυκλοφόρησε με τίτλο Medical Muses: Hysteria in Nineteenth-Century Paris, και από αποσπάσματα όπως αυτό εδώ φαίνεται να είναι εξόχως ενδιαφέρουσα.) Ενδεχομένως, δε, ο νευρικός κλονισμός της Mia να αντλεί από την ασθένεια της Siri, για την οποία έχει κάνει λόγο στο περσινό The Shaking Woman. Όσο για την απαραίτητη αναφορά στον Auster, φυσικά και υπάρχει: η αφηγήτρια κάνει λόγο για έναν εξέχοντα Αμερικανό συγγραφέα και την πίστη του στη μουσική της τύχης. (Ένας σκύλος που μαθαίνει ξένες γλώσσες νιαουρίζει στα κεραμίδια.)

Συμπέρασμα για το πώς πάει ο γάμος της με τον Auster (εκείνη επιμένει, καλά ευχαριστώ) δεν έχει νόημα να βγάλει ο αναγνώστης - θα αδικήσει έτσι το βιβλίο που, μπορεί να μη φτάνει κατά τη γνώμη της γιορς τρούλι σε επίπεδα What I Loved, πιθανόν όμως σηματοδοτεί μια νέα δημιουργική αφετηρία για τη Siri.

Δε βέρντικτ:

[1] Ή μήπως πάλλεται θα ήταν καλύτερα; Μάλιστα. Στον επόμενο τόνο θα γράφω σαν άρλεκιν.

H Patti Smith παρουσίασε με δόξες και τιμές την ιστορία της καλλιτεχνικής αφετηρίας της και της απόλυτα συνδεδεμένης με αυτή την αφετηρία σχέσης της (ερωτικής, φιλικής, καλλιτεχνικής) με τον φωτογράφο Robert Mapplethorpe στο Just Kids (2010), που βραβεύτηκε με το Εθνικό Βραβείο Βιβλίου στις ΗΠΑ και από ό,τι φαίνεται της άνοιξε την όρεξη για συγγραφικές περιπέτειες, αφού μαθεύτηκε ότι τώρα γράφει και ένα αστυνομικό μυθιστόρημα. Δεν μας πειράζει καθόλου: θέλουμε περισσότερη Patti Smith, και νομίζω ότι τουλάχιστον δύο από τους τέσσερις συνολικά αναγνώστες αυτού του μπλογκ ευχαρίστως θα της έγραφαν από ένα εξομολογητικό γράμμα κάθε βδομάδα, ενώ εγώ θα έκλαιγα για χιλιοστή φορά στη γωνιά ακούγοντας το σπαρακτικό My Madrigal. Η Patti θα ήξερε να μας παρηγορήσει.

Παρότι το υλικό βρίθει σεξ, ντραγκς εν ροκ εν ρολ καταστάσεων, η Smith το λούζει με το τρυφερό φως των αναμνήσεων (τον κουβά για τον εμετό πλιζ, τι γράφω η δόλια) και γράφει με εξαιρετικά ενδιαφέροντα, αν και κομματάκι υπερβολικά γλυκούλη για τα μέτρα μου (άι εμ ε μπιτς) τρόπο για την μποέμ ζωή τους. Προσπαθώ να φανώ ξινή για να κρύψω το γεγονός ότι η Smith με έκανε να λιγωθώ, η αναίσχυντη.

Το γεγονός είναι ότι αν περιμένετε μια σκληρή καταγραφή της αρχής της καριέρας της και της ζωής στη Νέα Υόρκη των σέβεντιζ, δεν θα τη βρείτε εδώ. Η Νέα Υόρκη της Smith είναι μια εντελώς ρομαντική, κινηματογραφική Νέα Υόρκη που υποψιάζομαι ότι στην πραγματικότητα δεν υπήρξε ποτέ, ούτε καν στην περίοδο που περιγράφεται στο βιβλίο. Όχι ότι η Smith δεν είναι ειλικρινής -το αντίθετο· απλώς γράφει για τη Νέα Υόρκη όπως την έβλεπε μαζί με τον Robert, όταν ήταν ακόμα νέοι κι αθώοι, όταν ακόμα κι η φτώχεια τους δεν είχε καμία απολύτως σημασία επειδή αυτό που είχε σημασία ήταν οι απέραντες δυνατότητες του μέλλοντος (που αποδείχτηκε υπέροχο αλλά και θανατηφόρο, όμως δεν το γνώριζαν ακόμα τότε) και η αγάπη.

It’s possible to come away from “Just Kids” with an intact image of the title’s childlike kindred spirits who listened to Tim Hardin’s delicate love songs, wondered if they could afford the extra 10 cents for chocolate milk and treasured each geode, tambourine or silver skull they shared, never wanting what they couldn’t have or unduly caring what the future might bring. If it sometimes sounds like a fairy tale, it also conveys a heartbreakingly clear idea of why Ms. Smith is entitled to tell one.

So she enshrines her early days with Mapplethorpe this way: “We gathered our colored pencils and sheets of paper and drew like wild, feral children into the night, until, exhausted, we fell into bed.” They sound like Hansel and Gretel, living in a state of shared delight, blissfully unaware of what awaited on the path ahead.

Δε βέρντικτ:

[photo]

An August Scrapbook

2011-08-08T15:55:00.000+03:00

[O Ballard έστελνε καρτποστάλ με γάτες]

[Andrzej Klimowski, Untitled (from On Illustration), linocut, 2010 - source]

[Ένα χαϊκού για την μεγάλη Tove Jansson]

[O Matt Roeser διαβάζει βιβλία και ξανασχεδιάζει τα εξώφυλλά τους - image source]

ambitious: I did not finish this book.
at once/by turns ___ and ___: ATTN Publisher: please select this sentence for a blurb (back cover, if possible).
authentic dialogue: what’s a badunkadunk?
beautifully wrought: people are compared to clouds; clouds are compared to birds.
Carveresque: formerly Hemingwayesque; short sentences about drunk people watching their neighbors.
confirms ___ as one of America’s most ___ authors: this is the third book by an author you’ve never heard of.

[Ένα χρήσιμο γλωσσάρι για τα κλισέ της κριτικής]

[via]

[want]

[want x6]

[Harry Clarke’s Faust]

I’m reading “2666,” which is a monster of a book, that’ll last me all this tour. “The Savage Detectives” really got to me, these children acting as bohemians and this ennui. I read a review of Bolaño, and they were asking him: Why do you have these long passages of street names and city names and he said they were poetry. I wish I’d thought of that. It’s not like I’m trying to be exotic or always evoke a strong reaction with the names. As a kid I used to paint city names on my wall, just from a map. I thought that was brilliant. The funny thing about the way I write songs is, I’m very much a child of the modern era. I write songs on Pro Tools. I write songs by multitracking. And when you open Pro Tools, they ask you to name the file, and the easiest way for me to remember it is to name it after a city.

[Και ο Zach Condon αγαπάει τον Roberto Bolaño]

[Circles of Influence]

[φωτογραφία του Phillip Schumacher ή αλλιώς Pipo - via]

Bossypants

2011-08-01T20:10:00.003+03:00

Ένα από τα ωραία πράγματα που έκανα όσο είχα ξεχάσει αυτό εδώ το μπλογκ ήταν να βλέπω 30 Rock με τον καλό μου. Γενικώς δεν είμαι τόσο των σειρών, όχι για κανέναν άλλο λόγο, αλλά επειδή ξεχνάω, πράγμα που καθιστά αδύνατο (ή καθιστούσε αδύνατο, στην προ ίντερνετ εποχή) να καθίσω συγκεκριμένη ώρα και συγκεκριμένη μέρα για να παρακολουθήσω οτιδήποτε. (Είναι κι ένας από τους λόγους που προτιμώ να διαβάζω βιβλία σε όσο λιγότερες καθισιές γίνεται, επειδή αν δεν το κάνω, το πιθανότερο είναι ότι θα ξεχάσω ότι ξεκίνησα, κάποτε, να διαβάζω εκείνο το βιβλίο, πολύ περισσότερο θα ξεχάσω τι στο διάολο έλεγε το βιβλίο και ποιοι είναι οι ήρωες κ.λπ., ή -ακόμα βασικότερο- πού διάολο το άφησα για να το ξαναρχίσω, αν υποθέσουμε ότι έχω μια αμυδρή έστω ανάμνηση της ίδιας του της ύπαρξης [1]). Τελευταία φορά που είχα το μυαλό να θυμάμαι ότι κάθε τότε παίζει η χι σειρά ήταν στα δεκατέσσερα; δεκαπέντε μου; - τότε, τέλος πάντων, που έπαιζε στην κρατική τηλεόραση η μεταφορά της Χαμένης Άνοιξης του Τσίρκα [2], σειρά που στη συνέχεια πίστεψα ότι δεν υπήρξε παρά μόνο στη φαντασία μου, αφού δεν έχω γνωρίσει κατά τον πολυτάραχο βίο μου ούτε έναν άνθρωπο που να την έβλεπε ή, έστω, να θυμάται την ύπαρξή της, αλλά ευτυχώς το ίντερνετ θυμάται τα πάντα και μπορείτε να τη δείτε εδώ. [3]

Σε ευχαριστώ, ω ίντερνετ. Μόλις με γλίτωσες από τα έξοδα ψυχίατρου.

Τέλος πάντων ξεκίνησα να λέω για κάτι άλλο, και κατά τη συνήθειά μου για να κάνω τη διαδρομή Παγκράτι-Κολιάτσου αντί να πάρω το τρόλεϊ, ανέβηκα αεροπορικώς στη Θεσσαλονίκη, επέστρεψα οδικώς στην Αθήνα και τώρα βρίσκομαι κάπου στην Εκάλη με έναν ελαφρύ πονοκέφαλο και χωρίς να θυμάμαι τι ακριβώς ξεκίνησα να πω ιν δε φερστ πλέις (ούτε εσείς, είμαι σίγουρη, και σας κατανοώ), αλλά επειδή scripta manent θα φρεσκάρω τη μνήμη μου διαβάζοντας τις πρώτες γραμμές του ποστ. Λοιπόν, σας έλεγα για το 30 Rock που είναι από τις ελάχιστες σειρές στην καριέρα μου της τηλεθεάτριας που μπορώ να ισχυριστώ ότι έχω παρακολουθήσει επεισόδιο το επεισόδιο (η άλλη είναι, πρόσφατα κι αυτή, το Black Books οπότε καταλαβαίνετε ότι για να γίνω συνεπής τηλεθεάτρια έπρεπε να έρθει το ίντερνετ). [4]

Ψυχή του 30 Rock είναι η Tina Fey, η οποία Tina Fey ισχυρίζεται ότι ψυχή του 30 Rock είναι ο Alec Baldwin, χωρίς τον οποίο η σειρά δεν θα υπήρχε γιατί απλούστατα δεν θα είχε εγκριθεί. Την Fey νομίζω στην Ελλάδα την έκαναν γνωστή δύο πράγματα που κατά βάθος είναι ένα: Το πρώτο (θα έπρεπε) να είναι αυτό που την έκανε διάσημη γενικώς (=εκτός Ελλάδας), δηλαδή η μίμηση της Sarah Palin στο Saturday Night Live τον καιρό των προεδρικών εκλογών του 2008 στις ΗΠΑ. Tο ότι έγινε διάσημη στον υπόλοιπο κόσμο έχοντας ελληνική καταγωγή μας έκανε να ασχοληθούμε μαζί της και εδώ στην Ελλάδα (ως γνωστόν, οι Έλληνες ψοφάμε για ελληνόπουλα που κάνουν καριέρα στα ξένα, και είμαστε κάπως ελαστικοί στο τι δεχόμαστε ως καριέρα στα ξένα, με τα ξένα να είναι βασικότερα από την καριέρα ιφ γιου γκετ μάι ντριφτ).

Palin & Palin

Πρέπει να ξεκαθαρίσω μερικά πράγματα. Σε περίπτωση που δεν το καταλάβατε, λατρεύω την Tina Fey (θέλω να γίνω Tina Fey όταν μεγαλώσω). Τη θεωρώ ξεκαρδιστική και απολαυστικά νέρντι, κι όσο για τη σειρά, από κύκλο σε κύκλο μου φαίνεται όλο και καλύτερη, και κάθε λίγο και λιγάκι ουρλιάζω χάι φάιβινγκ ε μίλιον έιντζελς δίνοντας πέντε στο θεό, πράγμα που μόνο ο καλός μου μπορεί να εκτιμήσει - όλοι οι άλλοι νομίζουν ότι πάλι ληγμένα ήπια και είτε κάνουν την πάπια (Η κατάσταση της Μ. ολοένα και χειροτερεύει, ας δείξουμε λίγη κατανόηση, χου αρ γουί του τζατζ), είτε αναζητούν τον ζουρλομανδύα, είτε ψάχνουν την πλησιέστερη έξοδο. Τέλος πάντων, ο πιο απλός τρόπος να μου φτιάξεις το κέφι τους τελευταίους μήνες είναι να με στήσεις μπροστά στην οθόνη με παγωτό Chunky Monkey και να βάλεις το 30 Rock να παίζει. (Μετά από αυτή τη δημόσια κατάθεση ψυχής, περιμένω αύριο να βρω στην πόρτα μου τουλάχιστον εφτά ψυγειάκια τιγκαρισμένα στο Chunky Monkey, δωρεά του φανταστρουμφικού μου κοινού. Κανονίστε να με απογοητεύσετε.)

High fiving a million angels

Οπότε καταλαβαίνετε τους λόγους που θέλησα να διαβάσω και το βιβλίο της, το Bossypants (ναι, από εδώ το πήγα, από εκεί το πήγα, πάλι σε βιβλίο κατέληξα, τι περιμένατε δηλαδή;), αν και γενικά δεν ψοφάω να διαβάζω σελεμπριτοεξομολογήσεις. Στους χαλεπούς καιρούς που ζούμε (έγραψε η Μ. και το καλό της γούστο αυτοκτόνησε), το να γίνεις διάσημος για οτιδήποτε (για το σκάλισμα της μύτης σου, ας πούμε) σου δίνει αυτομάτως το δικαίωμα να κοτσάρεις την υπογραφή και τη φάτσα σου φαρδιά-πλατιά σ’ ένα βιβλίο για τη ζωή σου (λες και η φήμη σου την κάνει αυτομάτως ξεχωριστή και ενδιαφέρουσα), συχνά χωρίς να έχεις γράψει ούτε λέξη του (στο κάτω-κάτω, σιγά μην κάτσεις ν’ ασχοληθείς, ολόκληρο σελέμπριτι - τι διάολο τους έχουμε τους γκοστ ράιτερς;). Νοτ μάι αϊντία οβ ε μπουκ, στην προκειμένη περίπτωση όμως μιλάμε για μια ενδιαφέρουσα και αξιόλογη τύπα (αυτή που θα γίνω όταν μεγαλώσω, γιέι!), οπότε το επόμενο βήμα ήταν η παραγγελία στο άμαζον.

Αφού πρώτα ήπια δεκαεφτά σφηνάκια λιμοντσέλο για να ξεπεράσω το αίσχος του εξωφύλλου. ΜΑΪ ΑΪΖ! ΔΕΪ ΜΠΕΡΝ! Ον ε τόταλι ανριλέιτεντ νόουτ, κάτι πρέπει να κάνω με τις παρενθέσεις, η κατάστασή μου διαρκώς χειροτερεύει.

Το βιβλίο διαβάζεται εύκολα κι ευχάριστα κι έχει -αναμενόμενα- πολλές αστείες στιγμές (διαθέτει μέχρι και ξεκαρδιστική αναφορά στον David Foster Wallace). Η Fey δεν φοβάται τον αυτοσαρκασμό, πράγμα που την κάνει αξιολάτρευτη: είτε μιλά για την πρώτη της περίοδο, είτε δίνει συμβουλές για επιτυχημένες φωτογραφίσεις (όπου όλα τα ρούχα είναι αρκετά νούμερα μικρότερα και για να χωρέσεις μέσα τους επιστρατεύονται ηρωικές βοηθοί και μπόλικες παραμάνες), είτε μιλά για τις αποτυχημένες προσπάθειες να θηλάσει το παιδί της, είτε γυρνά στον όλο ντόρο περί Palin, σου δίνει την αίσθηση ότι ξέρει ακριβώς ποια είναι και δεν προσπαθεί να σου πασάρει την ατομάρα της για κάτι άλλο. Αυτή η διάθεση αυτοσαρκασμού δεν νομίζω να ξαφνιάζει κανέναν - είναι κάτι παραπάνω από εμφανής και στη σειρά. (Ο διάλογος της σειράς με το βιβλίο μερικές φορές είναι πολύ ενδιαφέρων - με πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα το πώς πέρασε στο 30 Rock η πλήρης αδυναμία της Fey να διαπραγματευτεί με τη νταντά του παιδιού της: ο Jack Donaghy, ο χαρακτήρας του Baldwin στη σειρά, αδίστακτος διαπραγματευτής και γα-μά-τος στο χειρισμό κάθε αθώου που υπάρχει γύρω του, βρίσκει το δάσκαλό του στο πρόσωπο της νταντάς της κόρης του.)

Η Fey αναφέρει τη συγκεκριμένη φωτογράφιση ως αγαπημένη της, τόσο ως προς το κόνσεπτ, όσο και ως προς την επιτυχή χρήση του Photoshop.

Αν υπάρχει ένα πρόβλημα στο βιβλίο, είναι ότι ανακατεύει ένα σωρό πράγματα: την προσπάθεια της Fey να κάνει καριέρα ως γυναίκα σε ένα χώρο όπου οι γυναίκες γίνονται αποδεκτές μόνο αν ακολουθούν πολύ συγκεκριμένα πρότυπα· την προσπάθεια να συνδυάσει καριέρα και μητρότητα· το δύσκολο ξεκίνημά της από το αυτοσχεδιαστικό θέατρο, την εμπειρία από το SNL και την γέννηση του 30 Rock· αναμνήσεις από την εποχή που ήταν υπέρβαρη και αναμνήσεις από την εποχή που ήταν κοκαλιάρα· αναμνήσεις από την οικογένειά της, από τα φοιτητικά της χρόνια, στιγμιότυπα από τον έγγαμο βίο και τον μήνα του μέλιτος - όλα αυτά, θέλω να πω, προφανώς είναι η Tina Fey, όμως στο τέλος μοιάζει να έχει μιλήσει για όλα και για τίποτα. Έχω την αίσθηση ότι το memoir, αν κάπου διαχωρίζεται από αυτό που έχουμε στο μυαλό μας ως αυτοβιογραφία, είναι ακριβώς στην εστίασή του· η έμφασή του δεν είναι στη ζωή του συγγραφέα του συνολικά, αλλά σε ορισμένες πτυχές της ή σε ένα συγκεκριμένο χρονικό διάστημά της (παράδειγμα: το Lonely της Emily White για το οποίο έγραφα εδώ, που εξετάζει τη «συμβίωση» της White με τη μοναξιά ως κλινική κατάσταση), κι από αυτή την άποψη το Bossypants μοιάζει λίγο ανοικονόμητο και σκόρπιο (λιγότερο ανοικονόμητο και σκόρπιο απ’ αυτό το ποστ, πάντως ανοικονόμητο και σκόρπιο). Θα προτιμούσα, δηλαδή, να είχε μιλήσει για λιγότερα πράγματα, αλλά πιο διεξοδικά, αντί να προσπαθήσει να χωρέσει λίγο απ’ όλα (ιδίως επειδή είναι εμφανές ότι και ενδιαφέροντα πράγματα να πει έχει, και τον τρόπο να τα πει). Αλλά, νταξ, παίζει και να το υπεραναλύω (όσο πατάει ο ελέφαντας).

[1] Ναι, ξέρω, στη βιβλιοθήκη. Μέχρι πριν από μερικούς μήνες όμως, το 50% των βιβλίων μου, λόγω ανεπάρκειας βιβλιοθηκών στα ανάκτορά μου των 29 τετραγωνικών, βρισκόταν σκόρπιο στα πατώματα, στο γραφείο, στο τραπέζι της κουζίνας. Άλλα αγνοούμενα βιβλία βρέθηκαν πεσμένα κάτω από το κρεβάτι [α]. Άλλα αγνοούμενα βιβλία αγνοούνται μέχρι σήμερα. Όταν, επιτέλους, αγόρασα κι άλλες βιβλιοθήκες, το πρόβλημα δεν λύθηκε γιατί στο μεταξύ κέρδισα τον πολυπόθητο πρωταγωνιστικό ρόλο στο δραματικό ρόουντ μούβι Το Κορίτσι με το Σακβουαγιάζ, με αποτέλεσμα να μην ξέρω σε ποιο σπίτι είναι ποια βιβλία (ή σε ποιο σακβουαγιάζ).

[α] Του ιλουστρέιτ μάι πόιντ φέρδερ, να μοιραστώ μαζί σας ότι στην προηγούμενη μετακόμιση (όταν είχα το 25% των βιβλίων που έχω τώρα), εντοπίσαμε βιβλία μέχρι και στα συρτάρια με τα εσώρουχα. Γιατί η λεπτομέρεια κάνει τον πρωταθλητή.
[2] Μη σας ξεγελά το τρομερά πειστικό διανοουμενίστικο προφίλ μου, για χάρη του Αντώνη Φραγκάκη την παρακολουθούσα στην αρχή. Μετά διάβασα και το βιβλίο. Τον έρωτα για τον Φραγκάκη τον ξεπέρασα. Το βιβλίο εξακολουθεί να είναι από τα αγαπημένα μου. Παναπεί ότι ακόμα και τα ταπεινά κίνητρα μπορούν να γίνουν θαυμαστοί υπηρέτες της διανόησης.
[3] Γαμώτι, θυμάμαι μέχρι και το τραγούδι των τίτλων. Εξηγήστε μου τώρα για ποιο λόγο θυμάμαι το τραγούδι των τίτλων μιας σειράς που έβλεπα στα παιδικάτα μου (αφού πρώτα συνέλθετε από τη λιποθυμία που σας προκάλεσε η λέξη παιδικάτα, κι αφού προσπεράσετε το τουλάχιστον αξιοπερίεργο γεγονός ότι στα παιδικάτα μου έβλεπα τη συγκεκριμένη σειρά) ενώ δεν θυμάμαι τι έφαγα χθες, τι συνεννοηθήκαμε με τον χι, ποια βιβλία διάβασα μέσα στη χρονιά, αν έχω πληρώσει ή όχι το νοίκι μου και τι δουλειές έχω να κάνω μέσα στη βδομάδα.
[4] Έχω την εντύπωση ότι το 30 Rock το πρόβαλλε το Alter μέσα στη χρονιά αλλά τέλος πάντων οι εντυπώσεις μου ελέγχονται, και βαριέμαι να είμαι αυτή που θα τις ελέγξει.

Τα χαμένα βιβλία της Οδύσσειας ψάχνουν αναγνώστες

2011-07-20T11:10:00.000+03:00

Εκτός από το να κοιτάζω πλαγίως και προστύχως, ξέρω και να γράφω. Είμαι τεφαρίκι, λέμε. Λαβ μι.

Πριν από μερικές μέρες σας έλεγα (εντάξει, δεν σας έλεγα ακριβώς, παραληρούσα) για το The Lost Books of the Odyssey του Zachary Mason, τώρα μπορείτε να πάρετε και την ελληνική μετάφραση (του Ερρίκου Μπαρτζινόπουλου) για να έχετε να χαιρόσαστε πριν και μετά τις βουτιές σας: Τα χαμένα βιβλία της Οδύσσειας, από τις εκδόσεις Σύγχρονοι Ορίζοντες. Πού να με ενημέρωναν κιόλας οι εκδότες για τις προσεχείς εκδόσεις τους, πού να στέλνανε και κάνα αντίτυπο, λέμε τώρα - τότε θα βλέπατε τάιμινγκ, όχι μαλακίες. Τι να κάνουμε όμως, είχε δίκιο ο ποιητής, καθένας μοναχός πορεύεται στον έρωτα, μοναχός στη δόξα και στο θάνατο, και, προσθέτω εγώ, μοναχός πορεύεται και στον αγώνα για την προώθηση του καλού βιβλίου και του πολιτισμού, τον καύσωνα και τις πολυποίκιλες λογοτεχνικές αναφορές μου μέσα.

Από το αναγνωστικό ημερολόγιο: Balkan tiger, American alligator

2011-07-18T11:55:00.001+03:00

Δύο (αμετάφραστα ακόμα) φαντασμαγορικά βιβλία από νέες συγγράφισσες, εκλεκτές του New Yorker, για να έχετε να πορεύεστε μέσα στον καύσωνα. Είμαι σίγουρη ότι το The Tiger’s Wife κάποιος εκδότης το έχει ήδη τσιμπήσει και ετοιμάζει την ελληνική έκδοση, για το άλλο μυρίζω τα νύχια μου μα δεν μου λένε τίποτα.

Η Téa Obreht, γεννηθείσα μόλις το 1985 γαμώ τον αντίχριστό μου γαμώ, αφού έφυγε με τους δικούς της από τη βαλκανική πυριτιδαποθήκη (ε; ε; αρ γιου ιμπρέσντ;) και κατέληξε, μέσω Κύπρου και Αιγύπτου, στις ΗΠΑ, κατόρθωσε να μπει ως η νεότερη και η μοναδική που δεν είχε καν εκδώσει βιβλίο στην διαβόητη και μυριοτραγουδισμένη από τις σεπτές επάλξεις του τίμιου αυτού μπλογκ (μισό λεπτό, μου έφεραν τον κουβά για να ξεράσω) λίστα των 20 αξιοπρόσεκτων συγγραφέων κάτω των 40 του New Yorker, έβγαλε με τιμές και δόξες (και μερικές λιποθυμίες, επίσης) το πολυαναμενόμενο ντεμπούτο της, The Tiger’s Wife (2011), και εν συνεχεία ανακηρύχθηκε και η νεότερη έβερ νικήτρια του αμφιλεγόμενου βραβείου Orange, κερδίζοντας ολόκληρη Nicole Krauss, το Great House της οποίας είναι ανώτερο (τουλάχιστον στα δικά μου βασανισμένα ματάκια), αλλά τι να κάνουμε, η Krauss δεν είναι γεννηθείσα το 1985 (αυτό που εννοώ είναι ότι μάλλον η κριτική επιτροπή εντυπωσιάστηκε περισσότερο από την Obreht λόγω ηλικίας και προοπτικών - και επειδή το βιβλίο της είναι τίγκα στο πυροτέχνημα και στον εξωτισμό, πρέπει να πω επίσης)· επιπλέον, η Obreht επικράτησε του βιβλίου-φαινόμενο Room της Emma Donoghue - με άλλα λόγια, το αουτσάιντερ κατατρόπωσε τα φαβορί.

Μαγικός ρεαλισμός αλά μπαλκάνα, που φέρνει στο νου Ζατέλη και Καρνέζη (με δεδομένη, φυσικά, την επίδραση του Gabriel García Márquez, αγαπημένου συγγραφέα της Obreht μαζί με τον T.C. Boyle και την Toni Morrisson), με τρεις ιστορίες, εκ των οποίων οι δύο αφορούν το παρελθόν του παππού της αφηγήτριας, πρωταγωνίστριας στην τρίτη, σύγχρονη ιστορία που λειτουργεί ως συνδετικός ιστός. Η αφηγήτρια είναι νεαρή γιάτρισσα που μαζί με μια φίλη της διασχίζει μια προσφάτως διαμελισμένη από τον πόλεμο χώρα (οκέι, την πρώην Γιουγκοσλαβία, όμπβιουσλι) για να προσφέρει ανθρωπιστική βοήθεια στους πρώην συμπατριώτες και νυν εχθρούς. Κατά τη διάρκεια του ταξιδιού, πληροφορείται τον θάνατο του παππού της, αλλά αποφεύγει να επιστρέψει στο σπίτι της. Στον προορισμό τους, οι δύο γυναίκες βρίσκουν μια ομάδα ανθρώπων να σκάβουν μανιωδώς ένα αμπέλι για να απαλλαγούν από μια ασθένεια-κατάρα. Στο παρελθόν του (επίσης γιατρού) παππού, διαβάζουμε για έναν τίγρη που τρομοκρατεί ένα χωριό, και για έναν απέθαντο άνθρωπο που έρχεται να σε ενημερώσει για το θάνατό σου.

Οι επικριτές του βιβλίου βρήκαν υπερβολικά έντονη τη διάθεση της Obreht να εντυπωσιάσει, όπως και την επίδραση των μαθημάτων δημιουργικής γραφής - στο ότι, για παράδειγμα, οι αντίπαλες πλευρές δεν κατονομάζονται σε επιδίωξη της παγκοσμιότητας (γνωστή ιστορία, οι Αμερικάνοι μπορούν να γράφουν όσο συγκεκριμένα θέλουν για τις ΗΠΑ χωρίς να προβληματίζονται μήπως, τάχα, δεν αφορούν οι ιστορίες τους τον ξένο αναγνώστη, ενώ όλοι οι υπόλοιποι συγγραφείς πρέπει να αφαιρούν το μπερδέφτικαλ και ανόινγκλι παρτίκιουλαρ κουλέρ λοκάλ για να μην αποθαρρύνουν τον ξένο αναγνώστη που ιδέα δεν έχει για την κάθε κουλτούρα κ.λπ. - μπορείτε αν θέλετε να αγνοήσετε αυτή την παρένθεση, έχω κάτι άλλο στο μυαλό μου που είναι μεγάλη ιστορία να σας το εξηγήσω εδώ, και ας μου πει επιτέλους κάποιος τι διάολο με έχει πιάσει με τις παρενθέσεις σήμερα). Πού και πού, είναι η αλήθεια, φαίνεται μια διάθεση της Obreht να μας τρίψει στα μούτρα ακριβώς πόσο καλή είναι και πόσα μπορεί να κάνει, φέρνοντας αχνά στο νου Jonathan Safran Foer - και έχω την αίσθηση ότι δεν θα ήταν εντελώς άκυρη μια παράλληλη ανάγνωση των ντεμπούτων αυτών των δύο. Από εκεί και πέρα, το ότι δεν κατονομάζονται οι αντίπαλες πλευρές δεν με ενόχλησε - βρήκα ότι έτσι παρουσιάζονται εξίσου αθώες κι ένοχες, αποδίδοντας τις γκρίζες γραμμές του πολέμου· σημαντικότερο ελάττωμα του βιβλίου θεωρώ την (κάπως αδύναμη) σύγχρονη ιστορία, που ενώ είναι ενδιαφέρουσα, ορισμένες φορές μοιάζει να έχει προστεθεί απλώς για να ενώσει κάπως τις άλλες δύο - με άλλα λόγια, πού και πού φαίνονται οι ραφές. Αυτά, βεβαίως, δεν καταστρέφουν το βιβλίο, όμως του αφαιρούν από την συναισθηματική του δύναμη (αυτή η πρόταση θα έπρεπε να έχει και συνέχεια, την οποία όμως βαριέμαι να γράψω, έχει και καύσωνα, λυπηθείτε με).

The Tiger’s Wife contains stories within stories within stories. Did you write it linearly, or write each story and then break them apart?

I didn’t write it linearly at all. Very early on it became clear there were three story lines that needed to be interwoven. I wrote the parts that interested me the most first, then tried to develop the parts that were necessary but I was not as emotionally invested in later. I wrote the tiger story first—it came from a story for a workshop. The deathless man character had been creeping around in other things I had written, so he came next. Then the present day part with Natalia I wrote last, and I wound up rewriting it almost entirely after I went on a research trip to the Balkans (for a nonfiction magazine piece on vampire legends). I was there in small villages talking to people about something they weren’t comfortable discussing. I was knocking on doors saying, I’ve heard this story about vampires, will you talk about it. It was a clear window onto small village life. It gave me a lot of insight into particulars and details of the region.

In The Tiger’s Wife we read about a lot of superstitions that might, from an American perspective, seem ridiculous or bizarre. When you were writing this, did you become aware of American rituals or superstitions that seem equally bizarre?

I guess some of the traditions surrounding holidays here might seem strange. During one of our first Thanksgivings here we had people over and we served ham, which was obviously not right. We thought, what’s the big deal?

Πέρα από τα όποια προβλήματα, όμως, οι ιστορίες του τίγρη και του απέθαντου είναι εκπληκτικές, και αρκετές σελίδες του βιβλίου η μικρή, ταπεινή και διόλου ένδοξη Μ. τις διάβασε πράσινη σαν τον Hulk από τη ζήλια της. Μετά αποφάσισε να φανεί μεγαλόψυχη, αξιοπρεπής, μεγαλειώδης, αγέρωχη, μασίφ όπως πάντα και να πει μια καλή κουβέντα για την Obreht στο μπλογκ της, επειδή προφανώς το κοριτσάκι δεν το στηρίζει κανείς (#not) και χρειάζεται, για να ξανακούσουμε το όνομά της και στο μέλλον, λίγο σπρώξιμο από τη μπλόγκερ που ήθελε να γίνει Harold Bloom αλλά κάτι στράβωσε στη διαδρομή κι έγινε αυτή, τέλος πάντων, της οποίας τα παραληρήματα διαβάζετε.

Θεέ μου, έγραψε για μένα η Μ.! Τι καταξίωση! Πόσο αβάσταχτη η συγκίνηση! [photo]

Στο βιβλίο της Obreht πραγματικό και υπερφυσικό/μαγικό μοιάζουν να συνυπάρχουν αρμονικά· σε δεύτερο επίπεδο, βέβαια, το υπερφυσικό και το μαγικό έρχονται να φιλτράρουν τον τρόπο που βλέπουμε τα πράγματα και τα μετατρέπουμε σε αφηγήσεις για να ζήσουμε· αντίστοιχα, στο Swamplandia! (2011) της Karen Russell, ο αναγνώστης καταλήγει ότι υπερφυσικός, μαγικός μπορεί να είναι ο τρόπος που βλέπουμε τα πράγματα, κι όχι το πώς είναι αυτά στην πραγματικότητα.

Έτερη νεαρή συγγράφισσα με τη σφραγίδα της λίστας του New Yorker, η Russell (γεννηθείσα το 1981· οκέι, νομίζω ότι έχω συνηθίσει πλέον την ύπαρξη συγγραφέων που γεννήθηκαν το 1981, το 1982, το 1983, βρε αδελφέ· από το 1984 και μετά ένα προβληματάκι το έχω) κάνει με το Swamplandia! το ντεμπούτο της στο μυθιστόρημα (είχε προηγηθεί,το 2006, η συλλογή διηγημάτων St. Lucy’s Home for Girls Raised by Wolves, ιδέες και διηγήματα από την οποία η Russell επεξεργάζεται εκ νέου εδώ) αντλώντας την έμπνευσή της από τα βαλτοτόπια της Φλόριντα όπου μεγάλωσε, στα οποία βαλτοτόπια τοποθετεί το θεματικό πάρκο που δίνει το όνομά του στο βιβλίο.

Κύρια ατραξιόν του πάρκου είναι οι αλιγάτορες με τους οποίους παλεύει και κολυμπά η οικογένεια Bigtree. Τα τρία παιδιά της οικογένειας έχουν μεγαλώσει μέσα στο πάρκο, με τον έξω κόσμο να εισβάλλει στη ζωή τους ως πελάτης/επισκέπτης κυρίως, όμως τα πράγματα αλλάζουν πολύ γρήγορα: η μητέρα, βασική περφόρμερ της Swamplandia, πεθαίνει, ένα καινούργιο, θηριώδες θεματικό πάρκο ανοίγει στη στεριά απέναντι και η πελατεία των Bigtree μειώνεται διαρκώς (μοιραία, φτάνει και η μέρα που δεν υπάρχει πλέον πελατεία)· η μία αδελφή αρχίζει να επικοινωνεί με φαντάσματα και ο μεγάλος αδελφός το σκάει για να δουλέψει στο ανταγωνιστικό πάρκο, ελπίζοντας να βοηθήσει οικονομικά την οικογένεια· και, ενόσω ο πατέρας πηγαίνει στον έξω κόσμο αναζητώντας τρόπους να κάνει τη Swamplandia βιώσιμη, η μεγαλύτερή του κόρη κλέβεται με ένα φάντασμα, αφήνοντας την μικρότερη αδελφή μόνη της.

The Bigtrees are isolated from and insulated against the world, and this makes their island, which is only populated by the family and their alligators, a kind of Eden. But it’s a short-lived one; the story is, as Ava puts it, about their “fall.” Did you intend this as a metaphor for childhood?

That’s a really beautiful reading. I was definitely thinking in the opening section—it was hard to figure out what the right introduction would be—about how everybody has a dream-bubble memory. Even if it has been edited over time, it’s a beautiful, seamless memory of your best moment in childhood. But there is always a tinge of unreality; it was never so perfect. Even when their mother was alive, Swamplandia! was still a tawdry tourist trap. But the experience of it was like, yeah, this is Eden. A lot of this book grew out of my sense that I had arrived a little late for the party, that a few generations ago was when the skies in Florida were dark with birds, and the Everglades was a wonderland. I grew up in a time when there was an increased consciousness of phosphor solution and development, and adults were reckoning with the past twenty years of development and its consequences. So I think it must always be the case that you are in the shadow of an Eden that was more spectacular than your own. The Bigtree kids grow up hearing about the glory days of their island, which they were not alive for.

Από κεφάλαιο σε κεφάλαιο παρακολουθούμε πότε τη μικρή αδελφή που ψάχνει την ερωτοχτυπημένη μεγαλύτερη στους βάλτους και πότε τον αδελφό που προσπαθεί να προσαρμοστεί στον έξω κόσμο, έχοντας πια διαπιστώσει ότι η όποια σοφία και γνώση αποκόμισε από την παρατημένη πλωτή βιβλιοθήκη του βάλτου έχει πέραση μόνο εντός των ορίων της Swamplandia.

Η γιορς τρούλι έχει να πει ότι για το πρώτο μέρος του βιβλίου δεν θα έβγαινε και ξυπόλυτη στους δρόμους με σημαία της μια φούστα (εντάξει, μην κάνετε έτσι, σήμερα περνάω τη φάση των παρενθέσεων σε διασταύρωση με τη φάση Πω πω, υπήρχε κάποτε μια τραγουδίστρια που την έλεγαν Καίτη Γαρμπή, τι να γίνεται τώρα αυτή η ψυχή;), στο δεύτερο μέρος, όμως, τα πράγματα αποκτούν πολύ μεγαλύτερο ενδιαφέρον αφού ο ρυθμός γίνεται γρηγορότερος, οι εικόνες εκπληκτικές κι επικρατεί μια απολαυστική σκοταδίλα. Το τέλος μοιάζει απότομο και εύκολο με την έννοια του αναληθοφανούς, αν κρίνεις το βιβλίο με όρους της εξωτερικής πραγματικότητας· αν το κρίνεις με τους όρους που το ίδιο το βιβλίο οικοδομεί για την πραγματικότητά του, η επίδραση αυτή μετριάζεται. Το σύνολο είναι εξαιρετικά συμπαθές, έξυπνο και διασκεδαστικό, με χιούμορ, φαντασία και πολύ ενδιαφέρουσα γλώσσα.

The Millions: You’ve received a lot of attention because your sentences are highly literary, musical constructions, but the content of the stories is often genre based, pulling on fantasy and science-fiction. And the emotional lives of the characters feel very real though the specifics of the dilemmas are fantastical. Where does the impulse to mash disparate elements together in your fiction come from?

Karen Russell: The people I loved reading the best in college were total mash-up artists. Like Junot Diaz, who has this voice-driven, wisecracking, going-to-curse-at-you prose and then he has these lyrical, gorgeous descriptions. Or George Saunders – I owe him a great debt because he showed me you can have really moral, moving stories that are partly a function of how insane and absurd the setting is. That was always what got me most powerfully as a reader: these incongruous pairings.

It’s also just fun! I had a lot of fun writing Swamplandia! because it felt like I could juggle different kinds of worlds. And I feel like in life we’re all sort of operating in different registers all the time.

Ο Γ., πάλι, δηλώνει εντυπωσιασμένος από τη συλλογή διηγημάτων της και ισχυρίζεται ότι αρνούμαι να βγω στους δρόμους με σημαία μου μια φούστα για πάρτη της επειδή ξόδεψα όλη τη μεγαλοψυχία μου για την Obreht [photo]

Δε βέρντικτ (φορ μποθ):

Pieces of M., δε ξερνάω παγάκια εντίσιον

2011-07-06T22:35:00.000+03:00

Το The Millions συγκεντρώνει τις πιο πολυαναμενόμενες κυκλοφορίες του επόμενου εξαμήνου, και μερικές από τις κυκλοφορίες του 2012.
Να ένα βιβλίο που δείχνει πανέμορφο: Wild Animals. Μια γεύση (via):

Κι ένα βιβλίο πανέμορφο στο διάβασμα: το Light Boxes του Shane Jones (έχει ένα ταμπλρ που λέγεται Ξερνάω παγάκια, άι κιντ γιου νοτ), βιβλίο που αρχικά (το 2009) κυκλοφόρησε σε 500 μόλις αντίτυπα από έναν ανεξάρτητο εκδοτικό, για να γίνει τρελή καλτιά στη συνέχεια (βοήθησε και ο Spike Jonze που αγόρασε, λέει, τα δικαιώματα του βιβλίου για τον κινηματογράφο). Το βιβλίο είναι ένα εξαιρετικά σύντομο μυθιστόρημα με τυπογραφικά τεχνάσματα, από έναν συγγραφέα που από ό,τι φαίνεται σκέφτεται κυρίως οπτικά. Ο κύριος Φεβρουάριος καταδικάζει τη μικρή πόλη σε αιώνιο χειμώνα και απαγόρευση πτήσεων. Παιδιά αρχίζουν να εξαφανίζονται το ένα μετά το άλλο. Μια ομάδα ανθρώπων που φοράνε μάσκες-ράμφη ετοιμάζουν την αντίσταση. Γλυκά σκοτεινό, και η όμορφη μικρού σχήματος έκδοση του Penguin το κάνει ζαχαρωτό, ιδανικό για δωράκι. Το τρέιλερ:

26 συγγραφείς ενώνουν τις δυνάμεις τους σε ένα μυθιστόρημα: No Rest For The Dead.
The Raven: ένα βιβλίο βασισμένο στον ομώνυμο δίσκο-αφιέρωμα του Lou Reed στον Edgar Allan Poe. Περισσότερα εδώ (από όπου και η φωτογραφία).

Και έρχεται το Wild Abandon, το καινούργιο βιβλίο του Joe Dunthorne (συγγραφέα του Submarine -εδώ η ελληνική έκδοση κι εδώ η κινηματογραφική μεταφορά).
Άλλα δύο εκτενή κείμενα έρχονται να προστεθούν στο σωρό των κειμένων για το The Pale King, όσο η Μ. δεν καταφέρνει να ολοκληρώσει το δικό της κείμενο για το The Pale King. Αν τυπώνονταν όλα μαζί τα κείμενα που έχουν γραφτεί για το The Pale King, θα έφταναν σε μέγεθος το Infinite Jest.

[photo]

Εξτραδάκια:

Η συγγραφέας Ann Beattie σε πρόσφατο κείμενό της ομολογεί ένα έγκλημα, αν και δεν ξέρουμε ποιο έγκλημα ακριβώς.
Στην Τουρκία, ένας εκδότης τρέχει στα δικαστήρια επειδή έβγαλε ένα βιβλίο του William Burroughs.
Man Booker International vs. Translated Literature.
The Thomas Pynchon Fake Book. Και με την ευκαιρία, αν σας βρίσκεται ένα εκατομμύριο (δολάρια), μπορείτε να αγοράσετε το παλιό σπίτι του Pynchon.

Τρία για το καλοκαίρι

2011-07-04T23:00:00.001+03:00

Φρέσκο πράμα που σαλεύει σε ελληνική μετάφραση για να το πάρετε μαζί σας στις παραλίες ή στις πλατείες (απαραιτήτως μαζί με το έπος του China Miéville, για να μην ξεχνιόμαστε). Το ένα, δε, είναι τόσο τούβλο που άμα λάχει το πετάτε και σε κανένα ματατζή, για τη διάδοση του καλού βιβλίου, βεβαίως βεβαίως.

Το τούβλο δεν το έχω διαβάσει (οποία έκπληξις), το έχει όμως διαβάσει ο πολυαγαπημένος και ανερυθρίαστα όσομ πιντσονικός μου αναγνώστης, ο Γ., ο οποίος το προτείνει με χοροπηδητά και ζητωκραυγές: είναι το Δέντρο από καπνό (αγγλικός τίτλος Tree of Smoke) του Denis Johnson, βραβευμένο με το Εθνικό Βραβείο Βιβλίου των ΗΠΑ το 2007. 747 σελίδες να έχετε να διαβάζετε μέχρι το Σεπτέμβρη που θα χρεοκοπήσουμε, σε μετάφραση (δυνατή όπως συνήθως, φαντάζομαι) του Γιώργου- Ίκαρου Μπαμπασάκη. Κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πατάκη.

H M. δεν έχει διαβάσει ακόμα το βιβλίο μου, κλαψ, λυγμ. Το μόνο που διασώζει την αξιοπρέπειά μου είναι η έγκριση του Γ. κι εκείνο το ασήμαντο βραβειάκι που μου έδωσαν το 2007. [photo]

Το δεύτερο βιβλίο είναι το πολυσυζητημένο (και κατά πολλούς υπερεκτιμημένο) ντεμπούτο μιας από τις αδυναμίες αυτού του μπλογκ, του Jonathan Safran Foer: Όλα έρχονται στο φως (αγγλικός τίτλος Everything Is Illuminated, εδώ το σάιτ), με το γνωστό ωραίο αλλά και κάπως υστερικό και κοίτα-με-πόσο-γαμώ γράψιμο του Foer, του συγγραφέα που ο μισός αναγνωστικός πληθυσμός ευχαρίστως θα έσπρωχνε από το Σούνιο αλλά είπαμε, η Μ. τον στηρίζει, τον αγαπά, τον ενισχύει, αφήστε δε που και να μην τα έκανε όλα αυτά δεν θα ήθελε με τίποτα να μείνει χήρα η γυναίκα του, η υπέρτατη Nicole Krauss (εντάξει, παραδέχομαι ότι ένα σκοτεινό και ίβιλ κομμάτι του εαυτού μου θα ήθελε πολύ να διαβάσει το βιβλίο που οπωσδήποτε θα έγραφε η Krauss για να διαχειριστεί το πένθος της, αλλά ένα άλλο κομμάτι του εαυτού μου θέλει να διαβάσει κι άλλα βιβλία του Foer οπότε τα διάφορα κομμάτια του εαυτού μου έρχονται πάλι σε σύγκρουση και τώρα δεν θυμάμαι τι είχα ξεκινήσει να λέω αλλά γουάτ δε χελ). Το βιβλίο κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Μελάνι σε μετάφραση της Μυρσίνης Γκανά. Στο βιβλίο έχει βασιστεί και μια πολύ συμπαθητική ταινία με τον ίδιο τίτλο και τον Eugene Hutz των Gogol Bordello να δίνει ρέστα δίπλα στον Elijah Wood που υποδύεται (χλιαρά) τον Jonathan Safran Foer.

Όλες τις κακίες που λένε για μένα τις λένε επειδή ζηλεύουν, για να ξέρετε. Δεν ζηλεύουν το ταλέντο μου, την αγάπη και τη στοργή της Μ. ζηλεύουν. [photo]

Το τρίτο βιβλίο είναι η συγκλονιστική αληθινή ιστορία της φτωχής μαύρης Henrietta Lacks που άθελά της μετατράπηκε σε ένα από τα σημαντικότερα πρόσωπα της σύγχρονης ιατρικής: Η αιώνια ζωή της Henrietta Lacks (αγγλικός τίτλος: The Immortal Life of Henrietta Lacks) της Rebecca Skloot, που έβαλε στόχο να αφηγηθεί δίκαια τη ζωή αυτής της γυναίκας για την οποία ουδείς είχε ενδιαφερθεί να μάθει τίποτε πέρα από το όνομά της, την ηλικία της και το χρώμα του δέρματός της (περισσότερα φιλοδοξώ να γράψω σε μελλοντικό βιβλιοπόστ). Η μετάφραση είναι της Νατάσσας Χασιώτη και κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Zoobus.

Η Henrietta Lacks [photo]

Θεωρητικά θα ακολουθήσουν άφθονα βιβλιοπόστ, στην πράξη φυσικά μπορεί και να μην ακολουθήσουν λόγω χρόνου και ανάδρομου Ερμή, όπως και να έχει όμως, εγώ για άλλη μια φορά έκανα το καθήκον μου. Σε λίγο θα μου στήσω και βάθρο, να μου το θυμηθείτε, θα στέκομαι εκεί ψηλά (αν καταφέρω να σκαρφαλώσω) και θα επιθεωρώ το βασίλειό μου τραγουδώντας Σοφία Βέμπο. (Ναι, τώρα που ανεβαίνει η θερμοκρασία ο εγκέφαλός μου υγροποιείται, έτσι εξηγούνται όλα.)

Η πόλη και η πόλη

2011-06-26T17:48:00.002+03:00

Πολυαγαπημένοι μου, πολυχρονεμένοι μου αναγνώστες, το The City & the City του China Miéville κυκλοφορεί πλέον και στα ελληνικά από τις εκδόσεις Anubis. Θυμηθείτε τι έλεγα για το βιβλίο και κάντε μια χάρη στον εαυτό σας, τρέξτε και αγοράστε το, κι αφήστε το να σας κάνει ζουίτ λάβινγκ. Κι αν θέλετε, περάστε μετά και από εδώ για να με ευχαριστήσετε, ευγνωμονήσετε, υμνήσετε κουλουπού. (Και πείτε μου κι αν είναι καλή η μετάφραση ή όχι για να αρχίσω να γεμίζω τον κόσμο με αντίτυπά του.) Παρακαλώ, δεν κάνει τίποτα, εγώ εξάλλου μια ζωή υπηρετώ τη λογοτεχνία, τον αθλητισμό και τον πολιτισμό.

Ναι. Θα επιστρέψετε σε αυτό το ποστ υμνώντας το μεγαλείο Μου και το πίρσινγκ Μου. Τέικ γιορ τάιμ, θα περιμένω. (image source)

DISCLAIMER

Το ποστ είναι μια κοινωνική προσφορά της Μ. Η Μ. δεν έχει καμία απολύτως σχέση με τον εκδοτικό οίκο, τον μεταφραστή ή τον συγγραφέα. Η Μ. απλώς βαδίζει με συνέπεια τον υγρό της Γολγοθά προς την πνευματική ανάταση. Την αγαπάτε και πολύ καλά κάνετε.